Doanh nghiệp Việt “khát” AI nhưng thiếu nền móng triển khai

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một cuộc đua mới trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nơi khoảng cách giữa các doanh nghiệp không chỉ nằm ở vốn hay thị phần mà còn ở năng lực công nghệ. Dù phần lớn doanh nghiệp đã có kế hoạch triển khai AI, chỉ khoảng 18% sở hữu hạ tầng được đánh giá đủ mức độ sẵn sàng để bước vào giai đoạn ứng dụng thực tế.

Dù AI đang trở thành ưu tiên chiến lược của phần lớn doanh nghiệp Việt Nam, khoảng cách giữa “muốn làm AI” và “có thể triển khai AI” vẫn còn rất lớn. Tại sự kiện Cisco Connect Vietnam 2026, ông Nguyễn Như Dũng – Giám đốc Điều hành Cisco Việt Nam, Lào và Campuchia, cho biết có tới 93% doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam đã có nhu cầu hoặc kế hoạch triển khai AI. Tuy nhiên, chỉ khoảng 18% thực sự sở hữu hạ tầng đủ sẵn sàng cho việc triển khai AI, trong khi chỉ 34% tổ chức cảm thấy tự tin về khả năng bảo mật cho các tác nhân AI của mình.

Theo Cisco, đây là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào “giai đoạn chuyển tiếp AI”: nhận thức đã rất cao nhưng nền tảng triển khai vẫn còn nhiều hạn chế.

DOANH NGHIỆP VIỆT ĐANG GẶP 4 "ĐIỂM NGHẼN" LỚN

Theo các chuyên gia của Cisco, phần lớn doanh nghiệp hiện nay gặp khó ở bốn vấn đề cốt lõi: Thứ nhất là hạ tầng công nghệ cũ. Nhiều hệ thống CNTT hiện tại vốn được xây dựng cho nhu cầu vận hành truyền thống, không được thiết kế để xử lý khối lượng dữ liệu và khả năng mở rộng mà AI yêu cầu. “Các hệ thống cũ vốn không được thiết kế để có khả năng mở rộng nên không thể đáp ứng nhu cầu của AI”, ông Nguyễn Như Dũng nhận định.

Thứ hai là bài toán bảo mật. Khi doanh nghiệp đưa AI vào vận hành, dữ liệu nội bộ, dữ liệu khách hàng và quy trình kinh doanh sẽ được kết nối sâu hơn với hệ thống số. Điều này làm gia tăng rủi ro rò rỉ dữ liệu, tấn công mạng hoặc lạm dụng AI.

Theo ông Ben Dawson – Chủ tịch Cisco khu vực châu Á Thái Bình Dương, Nhật Bản và Trung Quốc mở rộng, nhiều doanh nghiệp hiện đang đứng trước bài toán cân bằng giữa tốc độ triển khai AI và khả năng kiểm soát rủi ro.

Thứ ba là thiếu nhân lực AI. Không ít doanh nghiệp muốn ứng dụng AI nhưng thiếu đội ngũ đủ hiểu biết để triển khai, vận hành và quản trị hệ thống.

Thứ tư là áp lực chi phí. Đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), việc đầu tư hạ tầng AI riêng có thể trở thành gánh nặng lớn về tài chính.

ĐỀ XUẤT CÁCH TIẾP CẬN "AI TỪNG BƯỚC" CHO DOANH NGHIỆP

Theo Cisco, một trong những sai lầm phổ biến hiện nay là doanh nghiệp cố gắng “AI hóa toàn bộ” ngay từ đầu. Thay vào đó, doanh nghiệp nên tiếp cận theo hướng: triển khai từng phần; ưu tiên các bài toán có thể tạo hiệu quả nhanh; và xây dựng nền tảng dữ liệu – bảo mật trước khi mở rộng quy mô AI.

Các lĩnh vực được đánh giá phù hợp để bắt đầu triển khai AI gồm: chăm sóc khách hàng; tự động hóa quy trình nội bộ; phân tích dữ liệu; quản lý vận hành; an ninh mạng; marketing và bán hàng.

Theo ông Ben Dawson, điều quan trọng không nằm ở việc doanh nghiệp có sở hữu mô hình AI lớn hay không, mà là khả năng ứng dụng AI vào đúng bài toán kinh doanh.

Đối với khối SMEs – nhóm chiếm đa số tại Việt Nam – Cisco cho rằng mô hình “managed services” (dịch vụ quản trị công nghệ thuê ngoài) sẽ trở thành hướng đi quan trọng trong vài năm tới.

Theo đó, các nhà cung cấp dịch vụ và đối tác công nghệ sẽ sử dụng nền tảng của Cisco để xây dựng các giải pháp AI đóng gói sẵn, giúp doanh nghiệp nhỏ có thể sử dụng AI mà không cần tự đầu tư toàn bộ hạ tầng phức tạp. “Điều quan trọng là công nghệ phải đủ đơn giản và đủ an toàn để những tổ chức có nguồn lực hạn chế vẫn có thể triển khai được”, ông Ben Dawson nhấn mạnh.

Cisco cho rằng mô hình này sẽ giúp SMEs: giảm chi phí đầu tư ban đầu; không cần đội ngũ kỹ thuật lớn; rút ngắn thời gian triển khai; đồng thời tiếp cận các tiêu chuẩn bảo mật cao hơn.

CẦN COI AN NINH MẠNG LÀ MỘT PHẦN CỦA CHIẾN LƯỢC KINH DOANH

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn AI tăng tốc, Cisco cho biết sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp chính trong 5 năm tới: hạ tầng AI; an ninh mạng; và đào tạo nhân lực.

Ở mảng hạ tầng, Cisco đang giới thiệu các công nghệ như: Cisco Unified Edge; Cisco Silicon One; nền tảng xử lý hiệu năng cao nhằm tăng khả năng mở rộng mạng lưới AI. Song song với đó là các giải pháp giám sát, bảo mật và vận hành giúp doanh nghiệp duy trì hiệu suất hệ thống khi mở rộng ứng dụng AI.

Theo ông Ben Dawson, doanh nghiệp cần coi an ninh mạng là một phần của chiến lược kinh doanh, thay vì chỉ là vấn đề kỹ thuật. Ông cho rằng có ba nguyên tắc quan trọng: tích hợp bảo mật ngay từ khâu thiết kế; chủ động cập nhật và vận hành hệ thống; xây dựng sẵn kịch bản ứng phó sự cố.

“Hầu hết các tổ chức đều sẽ phải đối mặt với nhiều mối đe dọa và một số trong đó có thể gây thiệt hại thực tế. Vì vậy, việc chuẩn bị và diễn tập các kế hoạch ứng phó là cực kỳ quan trọng”, ông nói.

Theo Cisco, AI trong giai đoạn tới sẽ không còn đơn thuần là câu chuyện công nghệ, mà trở thành bài toán tổng hợp giữa: dữ liệu; hạ tầng; điện năng; bảo mật; và nguồn nhân lực. Ông Ben Dawson cho rằng năng lượng có thể trở thành một trong những yếu tố hạn chế AI trong tương lai, bên cạnh các vấn đề như quỹ đất cho trung tâm dữ liệu hay khoảng cách kỹ năng.

Dù vậy, Cisco vẫn tỏ ra lạc quan rằng công nghệ AI sẽ ngày càng tối ưu hơn, tiêu tốn ít tài nguyên hơn và dễ tiếp cận hơn với doanh nghiệp. “Các mô hình AI sẽ ngày càng nhỏ gọn và ít tiêu tốn tài nguyên tính toán hơn. Điều đó đồng nghĩa nhu cầu năng lượng cho mỗi mô hình sẽ giảm dần khi con người tìm ra những cách thiết kế hiệu quả hơn”, ông Ben Dawson nhận định.