Từ những tháng ngày thử thách ấy, một tư duy quản trị thực tế được hình thành và sau này được ông Vũ Gia Luyện - Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Giải pháp Công nghệ thông tin Quốc tế (Inter ITS) mang vào nghị trường với cách tiếp cận quen thuộc của giới công nghệ: dữ liệu, mục tiêu rõ ràng và mô hình “sandbox”.
NHỮNG “VẾT SẸO” CỦA MỘT STARTUP CÔNG NGHỆ
- Giới khởi nghiệp thường nói nhiều về ánh hào quang nhưng Tạp chí Thương Gia muốn nghe về những “vết sẹo”. Trong giai đoạn ITS mới thành lập, đã bao giờ ông đứng trước ranh giới giữa tiếp tục hay từ bỏ?
Với bất kỳ startup nào, giai đoạn đầu tiên cũng luôn là khoảng thời gian nhiều thử thách, đặc biệt khi doanh nghiệp chưa tìm ra sản phẩm chủ lực tạo ra lợi nhuận. Với tôi, khoảng 6 tháng đầu sau khi thành lập ITS là giai đoạn khó khăn nhất.
Lúc đó, những định hướng ban đầu chưa mang lại hiệu quả như mong muốn, trong khi dòng tiền liên tục gặp vấn đề. Mỗi ngày trôi qua, điều tôi nghĩ nhiều nhất là làm sao có tiền để trả lương cho nhân viên và duy trì những chi phí tối thiểu để công ty tiếp tục hoạt động.
Trước khi rời Viettel, quản lý trực tiếp của tôi từng nói rằng nếu khởi nghiệp không thành công, tôi vẫn có thể quay trở lại Tập đoàn. Đã có lúc tôi nghĩ đến khả năng đó. Nhưng cuối cùng, khát vọng đi con đường riêng của mình vẫn mạnh hơn.
Đến đầu năm 2016, những nỗ lực đó bắt đầu mang lại kết quả và chứng minh rằng lựa chọn của tôi là đúng.
- Trong giới công nghệ, thuật ngữ “burn rate” – tốc độ đốt tiền – thường được nhắc tới. Việc phải lo lương cho nhân viên khi nguồn lực hạn chế đã rèn luyện bản lĩnh của ông như thế nào?
Trong lĩnh vực công nghệ, tốc độ “đốt tiền” gần như luôn tỉ lệ thuận với sáng tạo và thử nghiệm. Để tạo ra một sản phẩm mới, các doanh nghiệp công nghệ chắc chắn sẽ tốn không ít ngân sách cho việc hoàn thiện và đi vào kinh doanh. Trong khi đó, khoảng thời gian thử nghiệm này sẽ không mang lại doanh thu cho công ty. Vì thế, khả năng xoay sở của người lãnh đạo sẽ đóng vai trò quan trọng nhất và cũng là thể hiện bản lĩnh của một startup.
“Khi đã chấp nhận khả năng thất bại, tôi lại thấy mình thoải mái hơn để tập trung giải quyết từng vấn đề của startup” – Doanh nhân Vũ Gia Luyện
Khoảng thời gian đầu của ITS, việc phải tìm cách xoay xở để trả lương cho các cộng sự khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Nhưng khi nhìn thẳng vào khả năng tệ nhất – rằng công ty có thể phải đóng cửa – tôi lại cảm thấy thoải mái hơn để giải quyết từng vấn đề.
Chính cảm giác có thể thất bại đó đã giúp tôi rũ bỏ sự lãng mạn của những ngày đầu khởi nghiệp. Thay vào đó là sự thực tế, quyết đoán và sẵn sàng nắm bắt cơ hội khi nó xuất hiện.
TỪ KỸ SƯ VIETTEL ĐẾN NHÀ SÁNG LẬP ITS: HÀNH TRÌNH KHỞI NGHIỆP TỪ 4 NGƯỜI
- Như chia sẻ, ông từng có sự nghiệp ổn định tại Viettel. Điều gì khiến ông quyết định rời đi để thành lập ITS?
Tôi có hơn 5 năm làm việc tại Viettel, trải qua nhiều môi trường khác nhau, từ phòng Billing của Tập đoàn cho tới các dự án đầy nắng gió tại châu Phi. Khi trở về Việt Nam, tôi được giao vị trí Trưởng ban Công nghệ thông tin khi mới ngoài 25 tuổi.
Đó là một môi trường rất tốt để phát triển sự nghiệp. Nhưng trong thâm tâm tôi luôn muốn tạo ra những sản phẩm của riêng mình.
Khi nghiên cứu xu hướng công nghệ trên thế giới, tôi bắt đầu hình dung ra một số giải pháp mới và tin rằng nếu có cơ hội, mình có thể hiện thực hóa chúng. Cuối cùng, tôi đứng trước hai lựa chọn: tiếp tục công việc ổn định tại Viettel hoặc rời đi để theo đuổi con đường riêng. Sau nhiều ngày suy nghĩ, tôi quyết định chọn con đường thứ hai.
- Trong suốt quá trình đưa ITS từ một startup nhỏ thành doanh nghiệp có vị thế, giai đoạn nào khiến ông cảm thấy "nghẹt thở" nhất? Ông đã vượt qua nó bằng lý trí của một kỹ sư hay trực giác của một nhà quản trị?
Trong quá trình hơn 10 năm xây dựng và phát triển ITS, tôi đã gặp rất nhiều thời điểm khó khăn, đòi hỏi bản thân phải phá vỡ những giới hạn cũ của mình để vượt qua. Tuy nhiên nếu phải chọn, thì giai đoạn 2016–2017 là thời điểm nhiều thử thách nhất. Khi đó, ITS bắt đầu triển khai dịch vụ V-connect SIP Trunking nhưng dịch vụ này phụ thuộc rất nhiều vào sự hợp tác của các nhà mạng.
Để thuyết phục họ ký kết hợp đồng là điều không hề đơn giản. Tôi và các cộng sự đã phải xây dựng những bộ tài liệu rất chi tiết, đồng thời tận dụng mọi mối quan hệ để thuyết phục đối tác.
Đó không chỉ là câu chuyện của lý trí kỹ sư hay trực giác quản trị, mà còn là sự kiên trì của một người không chấp nhận bỏ cuộc.
- Nhìn về những ngày đầu “tay trắng”, ông thấy giá trị lớn nhất mà ông nhận được không phải là doanh thu, mà là gì?
Từ lúc bắt đầu khởi nghiệp với chỉ 4 người cho đến nay, tôi và ITS đã trải qua rất nhiều thử thách, khó khăn trước khi đi vào sự ổn định và thành công. Do đó nếu nói rằng doanh thu không quan trọng thì chắc chắn là không thật lòng. Nhưng bên cạnh doanh thu và lợi nhuận, tôi coi trọng một giá trị khác: phụng sự.
Các sản phẩm của ITS đều được xây dựng để giải quyết những vấn đề thực tế của xã hội. Ví dụ như dịch vụ Voice Brandname ra đời khi chúng tôi nhận thấy rất nhiều người bị ảnh hưởng bởi các cuộc gọi rác và lừa đảo. Tôi cho rằng, chỉ khi chúng ta đã “phụng sự” con người và xã hội, chúng ta mới xứng đáng nhận lại các giá trị khác như doanh thu và lợi nhuận.
Chỉ khi doanh nghiệp thực sự phụng sự xã hội, chúng ta mới xứng đáng nhận lại doanh thu và lợi nhuận.” – Doanh nhân Vũ Gia Luyện
MANG TƯ DUY CÔNG NGHỆ VÀO NGHỊ TRƯỜNG
- Khi bước từ doanh nghiệp sang nghị trường, ông mang theo “vốn liếng” gì? Làm thế nào để áp dụng sự linh hoạt, tốc độ của một doanh nhân công nghệ vào những quy trình chính sách vốn đòi hỏi sự thận trọng và tính đa diện của cơ quan dân cử?
Theo tôi, dù làm việc tại Viettel, MobiFone hay điều hành doanh nghiệp ở ITS và giờ là đại biểu HĐND thành phố thì bản chất vẫn là giải quyết các bài toán của xã hội.
Với chính sách công, điều quan trọng là phải có tư duy dữ liệu, tư duy hệ thống và quản trị mục tiêu. Các quyết định cần dựa trên thông tin chính xác và phải có những chỉ số đo lường hiệu quả rõ ràng.
Chính sách cũng cần một “sandbox” – thử nghiệm trên quy mô nhỏ trước khi nhân rộng.” – Doanh nhân Vũ Gia Luyện
Ngoài ra, tôi cũng đề xuất việc “thận trọng” trong quy trình chính sách. Nhiều chính sách mới nên được thử nghiệm trên quy mô nhỏ trước khi triển khai rộng rãi. Nếu xảy ra các thất bại hoặc cần tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc, thành phố có thể thay đổi kịp thời để tránh lãng phí ngân sách lẫn thời gian khi triển khai trên địa bàn rộng. Đây chính là cơ chế sandbox mà các doanh nghiệp công nghệ thường áp dụng.
- Với tư cách là "tiếng nói" của giới doanh nhân trẻ tại HĐND, ông sẽ có những đề xuất cụ thể nào để cải thiện môi trường đầu tư, đặc biệt là hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) và doanh nghiệp nhỏ tại địa phương tiếp cận nguồn lực công nghệ?
Môi trường đầu tư luôn là yếu tố rất quan trọng đối với các startup cũng như doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với tư cách là Ủy viên Ban Thường vụ của Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Nội (HBA) và Hiệp hội Phát triển hàng tiêu dùng Việt Nam (VACOD), Chủ tịch Hội đồng doanh nhân trẻ của hai Hiệp hội này, tôi có cơ hội tham gia nhiều hoạt động kết nối doanh nghiệp và từng công tác tại một số thị trường như Trung Đông, Nga hay Trung Quốc. Qua đó, tôi nhận thấy nhiều quốc gia đã xây dựng được hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp khá hoàn chỉnh.
Từ những trải nghiệm đó, tôi đang xây dựng một số kiến nghị nhằm góp phần tạo môi trường thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp nhỏ và startup tại địa phương. Trọng tâm gồm ba nhóm giải pháp: cải cách thủ tục hành chính, xây dựng không gian thử nghiệm chính sách (sandbox) và thúc đẩy kết nối đầu tư mạo hiểm.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực công nghệ, ông Vũ Gia Luyện cho rằng tư duy dữ liệu và cơ chế thử nghiệm “sandbox” có thể giúp thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong quản trị đô thị
Theo đó, thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa toàn diện các thủ tục hành chính, giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận dịch vụ công, giảm thời gian và chi phí. Đồng thời, cần sớm hình thành khung pháp lý cho sandbox, tạo điều kiện để doanh nghiệp thử nghiệm các sản phẩm, giải pháp công nghệ trong môi trường gần với thực tế, đồng thời tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp và các nhà đầu tư.
- Nếu dùng một từ để mô tả tinh thần của một “thương gia thời đại số”- người vừa biết làm giàu, vừa biết phụng sự - ông sẽ chọn từ nào?
Tôi chọn từ “Kiến tạo”.
Kiến tạo để tạo ra những giải pháp mới, những mô hình mới và những giá trị mới cho xã hội. Kiến tạo để mang lại cho mọi người một cuộc sống tiện ích và thoải mái hơn. Kiến tạo cũng là cách để xây dựng một môi trường mà ở đó mọi người đều có cơ hội phát triển.
- Xin cảm ơn ông!
