Ông Nguyễn Cà Rê, một thợ điện bị bắt quả tăng khi đang bán 100 USD cho tiệm vàng ở TP Cần Thơ. Người đàn ông này đã bị UBND TP Cần Thơ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi mua bán ngoại tệ trái phép với mức xử phạt gần kịch khung là 90 triệu đồng.
Căn cứ xử phạt đối với ông Cà Rê là theo Điểm a, khoản 3, điều 24 của Nghị định số 96/2014/NĐ-CP về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng quy định rõ mức phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi mua, bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ.
Hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu số tiền 2.260.000 VNĐ của ông Cà Rê khi đổi tờ 100 USD này.
Tiệm vàng này cũng bị UBND TP Cần Thơ xử phạt 295 triệu đồng vì nhiều vi phạm, trong đó có việc nhận đổi 100 USD của khách hàng; đồng thời tịch thu số ngoại tệ đã đổi.
Chia sẻ với báo chí, LS Trương Thanh Đức - Chủ tịch Công ty Luật Basico đánh giá mức độ xử phạt 90 triệu đồng cho hành vi đổi 100 USDlà quá nặng, bất hợp lý và bất công. Điều bất công ở chỗ khung xử phạt không tính theo giá trị, số lượng, tính chất, mức độ vi phạm và số lần tái phạm.
Theo ông Đức nếu căn cứ theo quy định này thì bất cứ người dân nào đổi 1 USD hay hàng triệu USD vẫn áp dụng chung khung xử phạt từ 80-100 triệu đồng là điều bất hợp lý. Vì xét về tính chất không nghiêm trọng hành vi đổi tiền này không bằng các hành vi khách như gây tai nạn giao thông, an toàn thực phẩm...
“Theo tôi, cần áp dụng linh hoạt các chính sách. Thực tế hiện nay có hàng triệu vi phạm, các giao dịch mua đổi ngoại tệ lên tới hàng triệu USD vẫn diễn ra mà các cơ quan chức năng không quản lý chặt chẽ. Có đến 90% khách du lịch nước ngoài đổi tiền ở các cửa hàng vàng bạc chứ không mua trong ngân hàng”, Luật sư Đức nói, cho rằng người đàn ông đổi 100 USD ở Cần Thơ bị vận “đen” bị bắt quả tang, còn tính chất vi phạm không nghiêm trọng đến mức xử phạt tới 90 triệu đồng, gấp 40 lần giá trị số tiền bán ngoại tệ.
Để đảm bảo xử phạt đúng người đúng tội và răn đe, ông Đức kiến nghị cần thay đổi quy định có các mức độ phạt từ vài triệu đồng đến trăm triệu đồng tuỳ theo mức độ vi phạm, số lượng vi phạm, số lần tái phạm, tịch thu tang vật tại hiện trường. Nếu tái phạm nhiều lần sẽ có hình thức phạt cao hơn.
Thời gian qua, mặc dù nhà nước ban hành chính sách siết chặt, kiểm soát thị trường ngoại tệ nhằm chống đô la hoá nền kinh tế cũng như ngăn chặn vi phạm như rửa tiền…
Đặc biệt là thị trường ngoại tệ luôn có biến động mạnh, tỷ giá USD/VND có thời điểm tăng “nóng”, giá USD chợ đen tăng vọt cao hơn giá niêm yết ngân hàng… Dù vậy, nhu cầu giao dịch ngoại tệ của người dân lâu nay vẫn rất lớn, như phục vụ nhu cầu nhập hàng hoá, du lịch, du học, chữa bệnh, cất trữ tài sản… trong khi việc mua ngoại tệ ở ngân hàng không hề dễ dàng và nhanh chóng như giao dịch ở chợ đen. Mặc khác, từ năm 2015, lãi suất tiền gửi bằng USD bị giảm về 0% nên sức hấp dẫn tiền gửi ngoại tệ ở ngân hàng bị giảm, lạm phát vẫn tăng cao khiến người dân có tâm lý cất trữ USD, ngoại tệ ở nhà hay các hình thức khác.
Theo luật sư Trương Thanh Đức, thị trường giao dịch ngoại tệ khó kiểm soát cho thấy bất cập của chính sách. Đơn cử, người dân đi du lịch nước ngoài được phép mua tối đa 100 USD/ngày tại các ngân hàng, kèm theo đó là xuất trình vé máy bay, hộ chiếu, giấy mời (nếu có) và chỉ được mua ngoại tệ 2 ngày trước khi đi. Nhưng mức mua 100 USD/ngày là quy định tối thiểu ngân hàng bán ngoại tệ cho người dân chứ không phải như cách hiểu của một số ngân hàng là mức tối đa.
Việc hạn chế lượng mua ngoại tệ đối với cá nhân, thậm chí cả doanh nghiệp sẽ khiến họ phải giao dịch ở thị trường chợ đen.
>> Một góc nhìn khác từ vụ đổi 100 USD bị phạt 90 triệu đồng
