Nếu bạn dành đủ thời gian trên mạng xã hội những tháng gần đây, chắc hẳn đã từng một vài lần bắt gặp trào lưu “Chinamaxxing”, với những hình ảnh và video ghi lại cảnh các bạn trẻ phương Tây uống trà dưỡng nhan, đi dép bấm huyệt và diện chiếc áo khoác Adidas lấy cảm hứng từ trang phục Trung Hoa truyền thống. Theo cách đùa vui của các nhà sáng tạo nội dung đó, những hành động đó giúp họ “trở thành người Trung Quốc” - phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của phương Tây đối với văn hóa và thẩm mỹ Trung Quốc.
CÚ XOAY 180 ĐỘ
“Một buổi sáng của “dân chơi Trung Quốc” tập sự”, một nhà sáng tạo trên TikTok chú thích cho video ghi lại cảnh anh thực hiện hàng loạt bài tập thể chất truyền thống của Trung Quốc. Một video khác, đạt hơn 2,4 triệu lượt xem tính đến cuối tháng 2/2026, cho thấy người sáng tạo ngâm táo để pha trà trái cây, được nhắc đến như bài thuốc cổ truyền của Trung Quốc giúp cải thiện sức khỏe đường ruột.
Những năm vừa qua, chúng ta đã chứng kiến phim truyền hình Hàn Quốc, K-pop (âm nhạc Hàn Quốc) và K-beauty (làm đẹp Hàn Quốc) trở thành hiện tượng được yêu thích khắp thế giới, trong khi lượng du khách đến Nhật Bản liên tục đạt kỷ lục ấn tượng. Và giờ đây, dường như đến lượt Trung Quốc.
“Từ lâu đã có nhiều tranh luận rằng Trung Quốc không có nhiều quyền lực mềm như Hàn Quốc hay Nhật Bản. Nhưng trong vài tháng vừa rồi, chúng ta bắt đầu thấy được sự thay đổi, với game Trung Quốc, phim Trung Quốc, và thậm chí cả những phụ kiện như Labubu đang định hình lại góc nhìn của người Mỹ, nói rộng hơn là phương Tây, về văn hóa về Trung Quốc”, ông Tianyu Fang, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Khoa Lịch sử Khoa học của Harvard University, nhận định.
Tuy nhiên, làn sóng này có phần khác biệt so với các trào lưu văn hóa châu Á trước đây. Hàn Quốc và Nhật Bản đều là nền dân chủ và đồng minh thân cận của Mỹ, trong khi Trung Quốc là một quốc gia cộng sản, là đối thủ lớn của Washington.
Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong tâm thế của công chúng Mỹ.
Chỉ vài năm trước, đại dịch Covid-19 đã làm gia tăng các vụ tấn công thù ghét người gốc Á. Cuộc chiến thương mại và các căng thẳng khác càng làm sâu sắc thêm tâm lý bài Trung lan rộng.
Tuy nhiên đến nay việc nhiều người Mỹ thuộc thế hệ Gen Z tỏ ra hào hứng với văn hoá Trung Quốc có thể được xem như một cú xoay 180 độ.
Theo một bài báo trên CNN, các chuyên gia chia sẻ rằng xu hướng này phản ánh những dòng chảy sâu hơn, như sự bất mãn của nhiều người Mỹ với cuộc sống trong nước, từ bất ổn chính trị, bạo lực súng đạn, siết chặt nhập cư đến căng thẳng sắc tộc kéo dài. Tất cả khiến hình ảnh hào nhoáng của nước Mỹ phần nào phai nhạt, khơi gợi sự tò mò của giới trẻ về cuộc sống ở phía bên kia của thế giới.
Theo ông Tianyu Fang, điều này cũng đơn giản là vấn đề tiếp xúc. Trong khi sản phẩm Trung Quốc vốn phổ biến toàn cầu, nhưng ngày càng nhiều người Mỹ nhận ra vị thế thống trị của Bắc Kinh trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là thế giới công nghệ cạnh tranh khốc liệt.
GÓC NHÌN ĐA KHÍA CẠNH
Đây không phải lần đầu Trung Quốc thu hút sự quan tâm của phương Tây. Những năm 2000 và đầu thập niên 2010, khi Trung Quốc mở cửa mạnh mẽ hơn, nhiều người nước ngoài học tiếng Quan Thoại, và du lịch, di cư hai chiều tăng vọt.
Theo ông Fang, phần lớn sự hào hứng khi đó mang động cơ kinh tế. Nhưng trong thập niên qua, “Trung Quốc trở nên tự chủ hơn nhiều và hướng nội hơn so với trước, đặc biệt trong giai đoạn Covid-19”, ông Fang chỉ ra.
Hiện nay, có vẻ như sức hút của Trung Quốc không còn chỉ đến từ tiền bạc, mà còn từ yếu tố xu hướng.
Điều này có thể được thúc đẩy một phần bởi việc Trung Quốc mở cửa trở lại sau Covid-19, nới lỏng một số chính sách thị thực và khuyến khích du lịch, cũng như làn sóng người dùng mạng xã hội Mỹ chuyển sang nền tảng Xiaohongshu (còn gọi là RedNote) khi chính phủ Mỹ đe dọa cấm TikTok.
Làn sóng người Mỹ đổ sang Xiaohongshu khiến hai cộng đồng vốn tồn tại trong những không gian mạng tách biệt nay có cơ hội kết nối trực tiếp hơn bao giờ hết.
Không phải ngẫu nhiên mà xu hướng này xuất hiện trong bối cảnh hình ảnh toàn cầu của Mỹ đang suy giảm. Dù vẫn là cường quốc văn hóa hàng đầu, những biến động địa chính trị và bất ổn nội bộ gần đây đã làm thay đổi cách thế giới nhìn nhận siêu cường này. Có thể thấy điều đó qua việc siết nhập cư khiến nhiều sinh viên quốc tế chọn điểm đến khác, cắt giảm ngân sách nghiên cứu khiến nhiều nhà khoa học hàng đầu chuyển sang làm việc tại Trung Quốc, người Canada tức giận vì chiến tranh thương mại nên tẩy chay hàng hóa Mỹ, hay chính người Mỹ cũng lựa chọn rời khỏi đất nước.
Cảm giác vỡ mộng đó lại trái ngược hoàn toàn với những nội dung tích cực về Trung Quốc xuất hiện trên mạng xã hội. Chẳng hạn, các video ghi lại đường chân trời choáng ngợp của những siêu đô thị như Trùng Khánh và Thượng Hải lan truyền mạnh mẽ vì tái hiện tầm nhìn tương lai của đời sống đô thị, với những con phố dường như sạch sẽ và tỷ lệ tội phạm bạo lực thấp. Những đoạn clip về các tòa nhà chọc trời rực ánh đèn neon, các màn trình diễn drone và hệ thống giao thông ấn tượng liên tục xuất hiện trên các thuật toán mạng xã hội. Nhiều video khác nhấn mạnh bước tiến của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện và năng lượng xanh.
Ở nhiều khía cạnh, thực tế tại Trung Quốc cũng có những thách thức và điểm yếu riêng. Ví dụ, dù chi phí nhà ở tại Trung Quốc thấp hơn Mỹ, nhưng mức lương trung bình cũng thấp hơn nhiều. Dẫu vậy, các video lan truyền trên mạng vẫn tạo nên sự tương phản khá hấp dẫn trong mắt người Mỹ, khi đem ra so sánh với cơ sở hạ tầng già cỗi và chi phí sinh hoạt cao tại xứ cờ hoa.
Bắc Kinh đã nhiều năm vun đắp cả quyền lực mềm lẫn quyền lực cứng tại một số khu vực ở châu Phi, Mỹ Latin, Đông Nam Á và các đảo quốc Thái Bình Dương. Ở nhiều quốc gia, việc bắt gặp xe điện Trung Quốc hay điện thoại Huawei, Xiaomi là điều phổ biến - những sản phẩm ít xuất hiện tại Mỹ một phần do các hạn chế chính sách và kiểm soát nhập khẩu.
“Nhiều người Mỹ đang dần nhận ra rằng đây là những sản phẩm Trung Quốc đã và đang tạo ra, và chúng khá tốt. Có một độ trễ, chính xác là vì những sản phẩm này trước đây không được phép vào thị trường Mỹ”, ông Fang giải thích thêm.
Ngay cả một số đồng minh truyền thống thân cận nhất của Mỹ cũng đang xích lại gần Trung Quốc hơn trong bối cảnh chính sách đối ngoại biến động dưới thời ông Trump. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo và Thủ tướng Canada Mark Carney đều đã thăm Bắc Kinh trong những tháng gần đây và được ông Tập Cận Bình tiếp đón.
“Tôi nghĩ rằng xu hướng hiện tại nói nhiều về cảm nhận của người Mỹ đối với nước Mỹ, hơn là cảm nhận của họ về Trung Quốc”, ông Fang nhận định.
Với lịch sử dài của tâm lý bài Trung tại Mỹ và những căng thẳng địa chính trị, khó có thể nói trào lưu “Chinamaxxing” sẽ kéo dài bao lâu. Văn hóa Internet thay đổi rất nhanh, và các trào lưu cũng chóng tàn. Với phần lớn người dùng, “Chinamaxxing” chưa bao giờ quá nghiêm túc, mà chủ yếu mang tính châm biếm hoặc đùa vui.
Xu hướng này cũng vấp phải chỉ trích, khi một số thành viên trong cộng đồng người Hoa hải ngoại cho rằng nó mang tính chiếm dụng văn hóa và thiếu nhạy cảm.
Dù vậy, trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, những trào lưu như thế có thể trở thành chiếc cầu kỹ thuật số bất ngờ giữa hai nền văn hóa thường bị chia cắt bởi chính trị.
“Tôi lớn lên trong giai đoạn mà người Mỹ và người Trung Quốc thực sự quan tâm đến những gì bên kia nói và mang lại cho thế giới. Tôi hy vọng điều đó có thể được khôi phục trong thời đại này”, ông Tianyu Fang trải lòng với phóng viên CNN.
