Nếu đang có ý định mua một chiếc laptop mới hay máy chơi game trong thời gian tới, người tiêu dùng trên toàn cầu có lẽ sẽ phải chuẩn bị sẵn tâm lý chi tiêu nhiều tiền hơn.
Nguyên nhân đến từ sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và các trung tâm dữ liệu (data center) khiến nhu cầu đối với chip nhớ tăng vọt. Đây là linh kiện phần cứng quan trọng giúp máy tính xử lý dữ liệu với tốc độ cao. Điều này mang lại lợi ích lớn cho các nhà sản xuất chip nhớ như Micron, Samsung và SK Hynix, nhưng lại trở thành tin không vui đối với người tiêu dùng.
Các hãng sản xuất chip hiện không thể cung cấp đủ lượng bộ nhớ để phục vụ đồng thời cả các trung tâm dữ liệu và các thiết bị điện tử tiêu dùng. Tình trạng thiếu hụt nguồn cung đã đẩy giá thành của hàng loạt sản phẩm từ Apple, Microsoft, Nintendo và nhiều hãng công nghệ khác tăng lên.
Các chuyên gia cho rằng sẽ chưa có giải pháp nào có thể nhanh chóng chấm dứt vấn đề này. Dự báo, tình trạng khan hiếm chip nhớ sẽ kéo dài ít nhất cho đến năm 2028, trong khi các tập đoàn sản xuất chip đang gấp rút xây dựng thêm nhà máy mới. Ngay cả khi các nhà máy này đi vào hoạt động, một số nhà phân tích vẫn cho rằng giá bán khó có thể quay trở lại mức trước khi xảy ra khủng hoảng nguồn cung.
Bà Asha Sharma, Giám đốc điều hành mảng Xbox của Microsoft, gần đây đã gọi tình trạng thiếu chip nhớ là "cuộc khủng hoảng phần cứng nghiêm trọng nhất lịch sử" trong email gửi nhân viên nhằm thông báo về kế hoạch cắt giảm nhân sự và tái cơ cấu tổ chức.
Đợt tăng giá hiện nay được cho là tác động mạnh nhất đến các dòng máy chơi game, máy tính bảng và máy tính xách tay. Trong vài tháng gần đây, giá của PlayStation 5, Nintendo Switch 2, Valve Steam Deck cùng hàng loạt sản phẩm của Apple, bao gồm các mẫu iPad và MacBook, đều đã tăng.
Microsoft cũng cho biết sẽ nâng giá dòng máy Xbox kể từ tháng 8 tới.
Theo các nhà phân tích, điều này sẽ gây sức ép đáng kể lên doanh số bán smartphone và laptop. Công ty nghiên cứu thị trường International Data Corporation (IDC) ước tính lượng máy tính cá nhân (PC) xuất xưởng trên toàn cầu sẽ giảm 11,3% trong năm 2026, còn thị trường smartphone dự kiến ghi nhận mức sụt giảm hằng năm mạnh nhất từ trước đến nay.
Tuy nhiên, không phải mọi thiết bị công nghệ đều chịu ảnh hưởng. Những sản phẩm như đồng hồ thông minh hay tai nghe không dây vì sử dụng lượng bộ nhớ ít hơn nên dự kiến sẽ ít bị tác động bởi tình trạng thiếu chip nhớ.
Đối với các sản phẩm công nghệ có giá trị cao, triển vọng hiện khá trái chiều. Giá bán được dự báo vẫn tiếp tục tăng, nhưng đợt tăng mạnh nhất có thể đã đi qua.
"Theo tôi, đợt tăng giá lớn nhất đã diễn ra rồi. Tất nhiên, giá sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới nhưng với tốc độ chậm hơn. Dù vậy, xu hướng vẫn là đi lên”, ông Jitesh Ubrani, Giám đốc nghiên cứu thiết bị tiêu dùng tại IDC, nhận định.
Ông Mike Howard, Phó Chủ tịch phụ trách nghiên cứu thị trường bộ nhớ tại TechInsights chia sẻ, ngay cả khi giá chip nhớ giảm trong tương lai thì người tiêu dùng cũng có thể phải chờ ít nhất một năm mới thấy tác động đó phản ánh vào giá bán lẻ.
Thông thường, các hãng công nghệ đều có lịch ra mắt sản phẩm tương đối cố định hàng năm. Apple: iPhone vào tháng 9; iPad và máy Mac vào tháng 3 hoặc tháng 10. Samsung: dòng Galaxy thường ra mắt trong quý 1. Google: dòng Pixel thường ra mắt vào tháng 8. Nhiều hãng sản xuất laptop: giới thiệu sản phẩm mới vào tháng 1 hoặc tháng 6.
Nhưng quyết định mua còn phụ thuộc vào từng sản phẩm cụ thể, bởi nhiều hãng công nghệ thường tung ra thiết bị mới vào mùa thu nhằm chuẩn bị cho mùa mua sắm cuối năm. Ví dụ, người tiêu dùng sẽ không muốn bỏ thêm tiền mua một mẫu iPad nếu Apple sắp ra mắt thế hệ mới.
Apple hiện vẫn chưa tăng giá iPhone. Tuy nhiên, ông Howard ước tính để duy trì biên lợi nhuận, hãng có thể sẽ phải tăng giá smartphone thêm khoảng 250 - 300 USD mỗi chiếc. "Chúng ta nên bắt đầu làm quen với một chiếc iPhone giá khoảng 1.500 USD thay vì mức 1.000 hoặc 1.200 USD như hiện nay”, ông lưu ý.
Những người muốn tránh mức giá cao hiện nay cũng có thể cân nhắc thị trường thiết bị đã qua sử dụng. Amazon, Apple, Samsung cùng nhiều nhà bán lẻ công nghệ khác đều triển khai các chương trình bán thiết bị certified renewed hoặc refurbished (thiết bị đã qua sử dụng được kiểm định và tân trang).
Theo thông tin trên website của doanh nghiệp, các sản phẩm này đều được kiểm tra và thử nghiệm kỹ lưỡng trước khi bán lại với mức giá thấp hơn.
Ông Gadjo Sevilla, chuyên gia phân tích công nghệ và AI của eMarketer cho biết phần lớn các thiết bị này thực chất là sản phẩm gần như mới nhưng bị khách hàng trả lại. "Hiệu năng của các thiết bị tân trang trong nhiều trường hợp gần như không khác so với sản phẩm mới”, ông nói. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý người tiêu dùng nên tránh mua các thiết bị đã qua sử dụng thuộc những thế hệ quá cũ, bởi có thể sẽ sớm phải nâng cấp tiếp.
Trên thực tế, thị trường thiết bị tân trang thường có khá nhiều sản phẩm đời mới, bởi các nhà bán lẻ và nhà mạng luôn khuyến khích khách hàng đổi máy cũ để được giảm giá khi mua mẫu mới. Ngoài ra, người tiêu dùng cũng có thể cân nhắc mua thêm dung lượng lưu trữ đám mây hoặc thay pin mới thay vì đổi sang một chiếc điện thoại hoàn toàn mới.
