UAE đang mở ra cơ hội lớn cho hàng hóa Việt Nam nhờ nhu cầu nhập khẩu cao và những ưu đãi thuế quan từ Hiệp định CEPA. Tuy nhiên, xuất khẩu sang thị trường này giảm 16,4% trong nửa đầu năm 2026 cho thấy lợi thế thuế quan chưa đủ để bảo đảm tăng trưởng.
Cụ thể, theo số liệu từ Cục Hải quan, năm 2025, tổng kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam chiếm hơn 5,9 tỷ USD.
Mặc dù vậy, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu sang thị trường này lại ghi nhận mức giảm 16,4% so với cùng kỳ, dù tổng kim ngạch thương mại hai chiều vẫn tăng nhẹ 0,2%.
Diễn biến này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam cần nhìn nhận lại cách tiếp cận thị trường, thay vì chỉ kỳ vọng vào những lợi thế sẵn có.
Cơ sở lớn nhất để kỳ vọng vào sự bứt phá xuất khẩu nằm ở Hiệp định CEPA chính thức có hiệu lực từ ngày 3/2/2026. Theo cam kết trong hiệp định, UAE sẽ xóa bỏ ngay lập tức 74,2% số dòng thuế và nâng tỷ lệ này lên 89,2% sau 5 năm thực thi. Việc cắt giảm thuế nhập khẩu tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể về giá bán, giúp doanh nghiệp Việt có thêm dư địa đàm phán với các nhà nhập khẩu sở tại.
Bên cạnh yếu tố thuế quan, đặc điểm cung cầu tại UAE cũng tạo ra môi trường thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam. Do điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp, quốc gia này phải nhập khẩu tới 85-90% nhu cầu lương thực, thực phẩm. Thêm vào đó, lượng người nước ngoài chiếm tới 88,5% tổng dân số đã hình thành một thị trường tiêu dùng vô cùng đa dạng về khẩu vị, phân khúc giá và chủng loại sản phẩm.
Đây là những điều kiện lý tưởng để nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng của Việt Nam thâm nhập.
Theo ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC), UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ nội địa tiềm năng mà còn là cửa ngõ thương mại để tiếp cận khu vực Trung Đông và châu Phi.
Tuy nhiên, cơ hội này chỉ có thể chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn chất lượng của thị trường sở tại.
“Ưu đãi thuế quan chỉ thực sự chuyển hóa thành lợi nhuận khi doanh nghiệp đánh giá chính xác toàn bộ chi phí đưa sản phẩm vào thị trường. Thực tế cho thấy, nếu doanh nghiệp chỉ nhìn vào mức giảm thuế mà bỏ qua các khoản chi phí về chứng nhận, kiểm nghiệm, vận chuyển, lưu kho và phân phối, phương án kinh doanh rất dễ rơi vào thua lỗ”, ông Hoàng nhấn mạnh.
Một trong những yêu cầu quan trọng khi xuất khẩu sang UAE là đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm dịch, an toàn thực phẩm và hàng rào kỹ thuật. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ việc được hưởng ưu đãi thuế với việc đáp ứng đủ điều kiện pháp lý để hàng hóa được phép nhập khẩu, lưu thông.
Đối với những nhóm hàng bắt buộc phải có chứng nhận Halal, yêu cầu kiểm soát không chỉ dừng ở thành phần sản phẩm mà còn bao gồm toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguồn gốc nguyên liệu, phòng ngừa nhiễm chéo trong sản xuất đến điều kiện lưu kho và vận chuyển.
Đặc biệt, chứng nhận Halal phải được cơ quan có thẩm quyền tại UAE công nhận. Nếu không đáp ứng yêu cầu này, hàng hóa có thể không đủ điều kiện lưu thông, dù doanh nghiệp đã tận dụng được ưu đãi thuế quan.
Do đó, việc chuẩn bị cần được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu, tổ chức sản xuất và đàm phán hợp đồng. Đây cũng là cách hạn chế những chi phí phát sinh và rủi ro thương mại trong quá trình xuất khẩu.
Bên cạnh dung lượng tiêu thụ nội địa, UAE có hệ thống cảng biển hiện đại, hạ tầng logistics phát triển và các khu thương mại tự do có hoạt động tái xuất sôi động. Những lợi thế này giúp hàng hóa có thể tiếp cận các thị trường lân cận, nhưng cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải thận trọng trong việc mở rộng phân phối.
Theo ông Trương Xuân Trung, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE, doanh nghiệp nên tập trung khai thác thị trường nội địa UAE trong giai đoạn đầu để kiểm chứng nhu cầu thực tế, hoàn thiện chất lượng sản phẩm và xây dựng quan hệ tin cậy với nhà nhập khẩu bản địa.
Các nhóm ngành hàng có dư địa phát triển gồm nông sản, thực phẩm chế biến, thủy sản, dệt may, giày dép, đồ gỗ và hàng tiêu dùng.
Khi mạng lưới phân phối tại UAE đã vận hành ổn định, doanh nghiệp mới nên cân nhắc mở rộng sang các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), sau đó là những thị trường rộng lớn hơn tại Trung Đông và châu Phi.
Việc lựa chọn đối tác có năng lực đồng hành dài hạn trong phát triển thị trường cũng quan trọng hơn cách tiếp cận chỉ tập trung vào từng đơn hàng riêng lẻ.
Một điểm doanh nghiệp cần lưu ý là hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang UAE rồi tái xuất sang nước thứ ba không đương nhiên được hưởng ưu đãi CEPA tại thị trường đích. Doanh nghiệp phải kiểm tra kỹ quy tắc xuất xứ và quy định nhập khẩu của quốc gia cuối cùng trước khi xây dựng mô hình phân phối.
CEPA cùng nhu cầu nhập khẩu lớn tại UAE đang mở ra cơ hội cho hàng hóa Việt Nam gia tăng hiện diện tại Trung Đông. Tuy nhiên, lợi thế thuế quan chỉ là điểm khởi đầu. Khả năng kiểm soát chi phí, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và xây dựng mạng lưới phân phối bền vững mới quyết định việc doanh nghiệp có thể biến cơ hội thị trường thành lợi thế cạnh tranh thực chất.
