Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã đưa ra tuyên bố rằng các quốc gia có quan hệ làm ăn với Iran sẽ phải đối mặt với mức thuế quan mới lên tới 25%. Thông báo này đồng nghĩa với việc hàng hóa từ Trung Quốc - đối tác thương mại lớn của cả Iran và Mỹ - có khả năng sẽ trở nên đắt đỏ hơn đáng kể khi nhập khẩu vào thị trường Mỹ.
“Có hiệu lực ngay lập tức, bất kỳ quốc gia nào làm ăn với Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ phải chịu mức thuế 25% đối với toàn bộ hoạt động kinh doanh với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ”, ông Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Ông nhấn mạnh thêm: “Sắc lệnh này là cuối cùng và mang tính quyết định”.
Trong tuyên bố đó, ông Trump không làm rõ thế nào được coi là “làm ăn” với Iran. Điều này làm dấy lên hàng loạt câu hỏi, bao gồm cơ chế áp dụng các mức thuế bổ sung, những quốc gia nào sẽ trở thành mục tiêu và liệu các dịch vụ - chứ không chỉ hàng hóa - có phải chịu thuế cao hơn hay không.
Nhà Trắng đã từ chối cung cấp thêm thông tin chi tiết về chính sách thuế mới cũng như cách chính quyền Trump dự kiến triển khai biện pháp này, đồng thời chuyển các câu hỏi của CNN tới bài đăng của Tổng thống.
Thông báo về thuế quan mới được đưa ra trong bối cảnh ông Donald Trump từng đề cập khả năng Mỹ can thiệp quân sự nhằm giải cứu những người biểu tình tại Iran khi đã có hàng trăm người thiệt mạng. Việc chính quyền áp đặt lệnh cắt liên lạc trên diện rộng từ tuần trước đã khiến phần lớn người dân trong nước bị cô lập khỏi thế giới bên ngoài.
Nếu được thực thi, mức thuế mới có thể đẩy thuế suất tối thiểu đối với hàng hóa Trung Quốc lên 45%, so với mức hiện tại là 20%. Trong 11 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc đã xuất khẩu sang Iran lượng hàng hóa trị giá 6,2 tỷ USD và nhập khẩu 2,85 tỷ USD từ nước này, theo số liệu của cơ quan hải quan Trung Quốc. Con số này chưa bao gồm các giao dịch mua dầu mỏ, lĩnh vực mà Trung Quốc không công bố công khai. Các nhà phân tích ước tính trong những năm gần đây, Trung Quốc chiếm hơn 90% tổng kim ngạch xuất khẩu dầu của Iran, chủ yếu thông qua các bên trung gian.
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vào năm ngoái đã làm rung chuyển các thị trường toàn cầu, khi ông Trump nâng thuế đối với hàng hóa Trung Quốc lên mức đỉnh điểm 145%. Mức thuế hiện tại chỉ đạt được sau các cuộc đàm phán kéo dài.
Ngoài Trung Quốc, Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Thổ Nhĩ Kỳ cũng được xem là những đối tác thương mại lớn của Iran.
Mùa hè vừa qua, ông Tổng thống Mỹ đã tăng gấp đôi thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ Ấn Độ, đưa mức thuế tối thiểu lên 50%, nhằm trừng phạt nước này vì mua dầu của Nga. Ông cũng đe dọa áp dụng các mức thuế tương tự đối với những quốc gia khác mua dầu Nga, bao gồm cả Trung Quốc - khách hàng lớn nhất của Moscow.
Trong suốt nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, ông Trump đã dựa vào một đạo luật có tên là Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (International Emergency Economic Powers Act) để thúc đẩy việc tăng thuế. Tuy nhiên, động thái này đang bị kiện tại Tòa án Tối cao Mỹ, với phán quyết dự kiến sẽ được đưa ra trong tháng này.
Nếu các thẩm phán kết luận rằng ông Trump không có đủ thẩm quyền pháp lý để áp đặt các mức thuế như vậy, thì sẽ không chỉ xuất hiện khả năng điều chỉnh lại chính sách thuế đối với các quốc gia, mà chính phủ Mỹ còn phải hoàn trả ít nhất 130 tỷ USD tiền thuế đã thu được cho doanh nghiệp.
