Sự bùng nổ của trào lưu home barista (nhân viên pha chế tại nhà) cùng làn sóng tiêu dùng cà phê đặc sản đang từng bước tái định hình thị trường cà phê Việt Nam theo hướng sâu và bền vững hơn. Thay đổi này không chỉ dừng lại ở khẩu vị hay gu thưởng thức, mà lan rộng sang cấu trúc chi tiêu, hành vi tiêu dùng và toàn bộ hệ sinh thái thiết bị pha chế.
TỪ ĐẢO BẾP ĐẾN THỊ TRƯỜNG TRIỆU USD
Việc tự biến “đảo bếp” gia đình thành quầy pha chế, vô hình chung người tiêu dùng đang góp phần kích cầu thị trường với sự gia tăng nhu cầu đối với các thiết bị pha chế chuyên nghiệp như máy pha cà phê. Từ một thị trường mà máy pha cà phê chủ yếu phục vụ các quán cà phê và văn phòng, thiết bị này đang dần trở thành sản phẩm tiêu dùng cá nhân, gắn liền với phong cách sống, không gian sống và trải nghiệm tại gia của người tiêu dùng đô thị.
Các số liệu thị trường cho thấy xu hướng này đang được hậu thuẫn bởi nền tảng tăng trưởng khá vững chắc. Theo báo cáo “Vietnam Coffee Machine Market” của IMARC Group, quy mô thị trường máy pha cà phê tại Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 36,05 triệu USD và được dự báo sẽ tăng lên khoảng 52,10 triệu USD vào năm 2034, tương ứng với tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) khoảng 4,18% trong giai đoạn 2026-2034. Đây là mức tăng trưởng mang tính ổn định, phản ánh nhu cầu dài hạn được hình thành từ thay đổi thói quen tiêu dùng, thay vì những cú bứt phá ngắn hạn mang tính chu kỳ.
Ở một góc nhìn khác, Statista Outlook 2025 đưa ra những con số thận trọng hơn nhưng vẫn cho thấy xu hướng tích cực rõ rệt. Theo Statista, doanh thu thị trường máy pha cà phê Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt khoảng 52,95 triệu USD, với tốc độ tăng trưởng trung bình khoảng 3,82% mỗi năm trong giai đoạn 2025-2030. Đáng chú ý, Statista cũng dự báo số lượng máy pha cà phê tiêu thụ tại Việt Nam có thể đạt khoảng 597.250 chiếc vào năm 2030, cho thấy thị trường không chỉ mở rộng về giá trị mà còn gia tăng nhanh chóng về độ phủ người dùng.
Sự chênh lệch giữa các con số dự báo không nằm ở xu hướng tăng trưởng, mà phản ánh rõ sự dịch chuyển cấu trúc của thị trường, từ thiết bị phục vụ thương mại sang thiết bị gia đình, từ phân khúc phổ thông sang trung và cao cấp.
Động lực đứng sau xu hướng này đến từ nhiều yếu tố đan xen. Trước hết là quá trình đô thị hóa nhanh và sự mở rộng của tầng lớp trung lưu tại các trung tâm kinh tế lớn như TP.HCM và Hà Nội. Khi thu nhập và mức sống được cải thiện, tiêu dùng cà phê không còn chỉ xoay quanh yếu tố tiện lợi hay giá cả, mà ngày càng mang tính trải nghiệm. Cà phê trở thành một phần của lối sống, nơi người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho chất lượng, thẩm mỹ và dấu ấn cá nhân.
Song song với đó, văn hóa cà phê Việt Nam đang bước vào giai đoạn “nâng cấp”, với sự lan tỏa mạnh mẽ của các loại cà phê đặc sản. Người tiêu dùng bắt đầu quan tâm đến nguồn gốc hạt, phương pháp canh tác, kỹ thuật rang và hồ sơ hương vị, từ đó kéo theo nhu cầu về các thiết bị pha chế có khả năng kiểm soát chính xác nhiệt độ, áp suất và quá trình chiết xuất.
Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử và cộng đồng home barista cũng góp phần quan trọng trong việc hạ thấp rào cản tiếp cận thiết bị. Máy pha cà phê, từ bán tự động, tự động đến các dòng smart coffee machine, ngày càng phổ biến và được tiếp thị như một khoản đầu tư cho trải nghiệm sống tại nhà, thay vì một thiết bị chuyên dụng chỉ dành cho quán cà phê.
Điều này khiến phân khúc cao cấp dần trở thành động lực dẫn dắt thị trường. Các báo cáo phân tích đều ghi nhận sự dịch chuyển nhu cầu sang các dòng máy có chất lượng và tính năng cao, đặc biệt là khả năng điều chỉnh áp suất, kiểm soát nhiệt độ chính xác và tích hợp công nghệ kết nối.
Tuy nhiên, thị trường máy pha cà phê tại Việt Nam cũng chịu những tác động nhất định từ yếu tố chính sách. Thuế nhập khẩu đối với thiết bị ngoại và các quy định về hiệu suất năng lượng khiến giá bán lẻ trong nước có xu hướng cao hơn, qua đó vô hình trung tạo ra một “bộ lọc” tự nhiên cho thị trường. Trong bối cảnh đó, nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả cao, bao gồm các home barista nghiêm túc và các quán cà phê specialty, đang trở thành lực cầu chủ đạo, quyết định xu hướng phát triển của phân khúc trung và cao cấp.
Ở bình diện thương mại quốc tế, báo cáo của ANIMA - Hiệp hội các nhà sản xuất máy móc Italy cho thấy vị thế ngày càng rõ nét của Việt Nam trên bản đồ tiêu thụ thiết bị pha cà phê toàn cầu. Việt Nam hiện nằm trong top 1 ASEAN, top 6 châu Á và top 16 thế giới về lượng máy pha cà phê chuyên nghiệp được nhập khẩu. Riêng trong nửa đầu năm 2025, Việt Nam đã nhập khẩu khoảng 1.174 máy pha cà phê cơ, tăng tới 54,3% so với cùng kỳ năm trước. Con số này phản ánh rõ làn sóng mở rộng của các mô hình quán cà phê chất lượng cao, đồng thời cho thấy nhu cầu thiết bị pha chế không chỉ đến từ hộ gia đình mà còn từ lĩnh vực F&B chuyên sâu.
Diễn biến của thị trường máy pha cà phê cũng không thể tách rời bức tranh chung của thị trường cà phê nguyên liệu. Theo báo cáo “Vietnam Coffee Market” của Mordor Intelligence, giá trị thị trường cà phê Việt Nam dự kiến đạt khoảng 550,11 triệu USD vào năm 2026 và tăng lên 737,99 triệu USD vào năm 2031. Đáng chú ý, phân khúc specialty coffee dù chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng lại có tốc độ tăng trưởng cao hơn mặt bằng chung, với CAGR ước khoảng 6,95% đến năm 2031, phản ánh xu hướng premium hóa ngày càng rõ nét.
Giá cà phê nguyên liệu trong nước và quốc tế càng củng cố cho xu hướng này. Năm 2025, giá Robusta nhân xô trong nước đã lập kỷ lục mới, dao động quanh mức 118.000t119.500 đồng/kg, tương đương 4,49-4,54 USD/kg. Ở phân khúc cao cấp, sự phân hóa về giá càng rõ rệt khi Arabica Cầu Đất có thể đạt khoảng 280.000 đồng/kg, Arabica Đà Lạt dao động 60.000-80.000 đồng/kg, trong khi Robusta specialty nằm trong khoảng 140.000-260.000 đồng/kg.
Tổng hòa các yếu tố này cho thấy thị trường máy pha cà phê tại Việt Nam đang hưởng lợi trực tiếp từ sự thay đổi căn bản trong hành vi tiêu dùng. Người tiêu dùng ngày nay không chỉ mua cà phê để uống, mà mua trải nghiệm, phong cách sống và khả năng cá nhân hóa trong từng tách cà phê. Trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng cao và specialty coffee ngày càng phổ biến, thiết bị pha chế trở thành “điểm chạm” quan trọng, kết nối từ hạt cà phê đến trải nghiệm cuối cùng của người dùng.
CƠ HỘI ĐẦU TƯ MỚI
Nếu premium hóa tiêu dùng là biểu hiện bề mặt của sự chuyển dịch trong ngành cà phê Việt Nam, thì cuộc đua nâng cấp thiết bị chính là tầng sâu hơn, nơi các quyết định đầu tư đang được định hình. Tuy nhiên, thay vì tiếp tục tập trung vào các chuỗi F&B vốn đã bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt và biên lợi nhuận ngày càng mỏng, dòng vốn thông minh đang bắt đầu dịch chuyển sang một không gian ít ồn ào hơn nhưng giàu tiềm năng hơn: nhu cầu pha chế cà phê tại nhà.
Trong bối cảnh giá nguyên liệu leo thang, chi phí mặt bằng và nhân sự ngày càng cao, mô hình quán cà phê truyền thống đối mặt với áp lực kép về lợi nhuận và khả năng mở rộng. Ngược lại, tiêu dùng tại gia lại nổi lên như một xu hướng có chi phí biên thấp, khả năng duy trì ổn định và mức độ gắn bó cao của người tiêu dùng. Máy pha cà phê, trong bức tranh này, không còn chỉ là thiết bị, mà trở thành điểm chạm trực tiếp giữa đầu tư và hành vi tiêu dùng dài hạn.
Một thay đổi mang tính cấu trúc đang diễn ra trong tư duy đầu tư của ngành. Nếu trước đây thiết bị pha cà phê chủ yếu được xem là tài sản phục vụ hoạt động kinh doanh quán, thì hiện nay, giá trị đầu tư đang dịch chuyển sang nhóm người tiêu dùng cá nhân, những home barista sẵn sàng chi trả cao để kiểm soát trải nghiệm cà phê tại nhà. Thay vì mua cà phê theo ly, họ đầu tư vào hạt cà phê, máy pha, máy xay và phụ kiện, biến mỗi lần pha chế thành một trải nghiệm cá nhân hóa.
Ở góc độ kinh tế, đây là nhóm khách hàng có vòng đời tiêu dùng dài, tần suất sử dụng cao và mức chi tiêu tích lũy lớn. Một chiếc máy pha cà phê gia đình, dù có giá đầu tư ban đầu cao, lại giúp người dùng tối ưu chi phí trên mỗi ly trong nhiều năm. Trong bối cảnh giá Robusta và Arabica liên tục neo ở vùng cao, khả năng kiểm soát chiết xuất và giảm hao hụt nguyên liệu trở thành yếu tố then chốt, khiến các dòng máy trung, cao cấp ngày càng được ưa chuộng trong phân khúc cá nhân.
Chính sự thay đổi này đang mở ra một hướng đi mới cho nhà đầu tư và doanh nghiệp: thay vì chạy đua mở rộng chuỗi cửa hàng, họ có thể tập trung xây dựng hệ sinh thái phục vụ tiêu dùng tại nhà. Từ phân phối máy pha, máy xay, cà phê rang chất lượng cao, đến dịch vụ hậu mãi, bảo trì và nội dung đào tạo, toàn bộ chuỗi giá trị có thể được thiết kế xoay quanh home barista - một thị trường phân mảnh nhưng giàu chiều sâu.
Khác với mô hình F&B, nơi tăng trưởng phụ thuộc vào mặt bằng và nhân sự, thị trường thiết bị pha chế tại gia cho phép mở rộng quy mô mà không làm gia tăng tương ứng chi phí cố định. Đây là lý do nhiều nhà đầu tư đang lựa chọn tiếp cận ngành cà phê thông qua thiết bị và dịch vụ đi kèm, thay vì trực tiếp vận hành quán. Các mô hình như bán kèm gói tiêu dùng định kỳ, cho thuê máy pha, hay “coffee machine as a service” cho hộ gia đình thu nhập cao đang dần hình thành, tạo ra dòng tiền ổn định và khả năng dự báo tốt.
Một yếu tố then chốt khác thúc đẩy xu hướng này là sự phát triển của thiết bị pha cà phê thông minh. Các dòng máy thế hệ mới không chỉ đáp ứng nhu cầu pha chế chính xác, mà còn tích hợp công nghệ dữ liệu, cho phép theo dõi tần suất sử dụng, mức tiêu hao nguyên liệu và hiệu suất vận hành. Với doanh nghiệp, đây là nền tảng để hiểu sâu hành vi tiêu dùng cá nhân, từ đó thiết kế sản phẩm, dịch vụ và chiến lược bán hàng phù hợp. Với nhà đầu tư, dữ liệu tiêu dùng tại gia mang lại mức độ minh bạch cao hơn so với mô hình quán truyền thống.
Nhìn về trung và dài hạn, cuộc đua nâng cấp thiết bị trong ngành cà phê Việt Nam không còn giới hạn trong không gian quán xá. Khi người tiêu dùng sẵn sàng mang trải nghiệm specialty về nhà, thị trường thiết bị pha chế đang dịch chuyển từ vai trò “hậu cần” sang trung tâm của chiến lược kinh doanh và đầu tư. Trong cấu trúc mới của ngành cà phê, home barista không chỉ là trào lưu tiêu dùng, mà là một phân khúc thị trường đủ lớn, đủ bền và đủ hấp dẫn để trở thành điểm đến mới của dòng vốn dài hạn.