Tiền gửi khách hàng tại nhiều ngân hàng bất ngờ chững lại trong quý đầu năm 2026, cho thấy cuộc đua giữ dòng tiền đang trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết khi tín dụng tiếp tục tăng nhanh, còn sức hút của kênh tiết kiệm dần suy giảm trước áp lực cạnh tranh từ nhiều kênh đầu tư khác.
HUY ĐỘNG HỤT HƠI, GỬI TIẾT KIỆM "HẾT THỜI"
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng, tổng tiền gửi khách hàng đến cuối tháng 3/2026 đạt khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, chỉ tăng 0,6% so với cuối năm 2025. Đây là mức tăng khá khiêm tốn nếu đặt trong bối cảnh tín dụng vẫn duy trì tốc độ mở rộng cao.
Đáng chú ý, tăng trưởng huy động toàn ngành chủ yếu đến từ một số ngân hàng ghi nhận mức tăng đột biến, trong khi gần một nửa hệ thống lại chứng kiến dòng tiền gửi đi xuống.
Ngay cả nhóm ngân hàng quy mô lớn cũng không nằm ngoài xu hướng này. BIDV – nhà băng dẫn đầu hệ thống về huy động – ghi nhận tiền gửi khách hàng giảm 3,7% chỉ sau một quý, từ 2.223.225 tỷ đồng xuống còn 2.140.961 tỷ đồng, tương đương “bốc hơi” hơn 82.000 tỷ đồng.
Techcombank cũng giảm 3,1%, từ 618.912 tỷ đồng xuống còn 599.808 tỷ đồng. ACB giảm 2,7%, còn 569.110 tỷ đồng, trong khi MB giảm 1,7%, xuống còn 905.918 tỷ đồng.
Ở nhóm ngân hàng tầm trung, áp lực huy động còn thể hiện rõ hơn. Sacombank giảm 2,8% xuống 600.789 tỷ đồng; TPBank giảm 4,3%, còn 267.038 tỷ đồng; SeABank giảm 3,1%, xuống 185.876 tỷ đồng.
Đáng chú ý nhất là VietBank khi ghi nhận mức giảm huy động mạnh nhất hệ thống, tới 4,9%, tương ứng giảm từ 101.450 tỷ đồng xuống còn 96.521 tỷ đồng. Một số ngân hàng quy mô nhỏ khác như Saigonbank hay PGBank cũng chứng kiến xu hướng tương tự, với mức giảm lần lượt 3,7% và 2,9%.
Tổng cộng có khoảng 13/27 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính ghi nhận huy động sụt giảm trong quý 1. Điều này phản ánh áp lực cạnh tranh dòng tiền ngày càng gay gắt, trong bối cảnh huy động vốn vốn được xem là “trụ cột ổn định” của hệ thống ngân hàng.
Ở chiều ngược lại, vẫn có những điểm sáng đáng chú ý. HDBank dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng huy động khi tăng tới 10,8%, nâng quy mô tiền gửi lên 621.549 tỷ đồng. ABBank tăng 9,9%, đạt 146.668 tỷ đồng; VPBank tăng 8,7%, lên 682.719 tỷ đồng; còn VIB tăng 7,4%, đạt 316.374 tỷ đồng.
Tuy nhiên, mức tăng này vẫn mang tính cục bộ và chưa đủ bù đắp cho sự sụt giảm diện rộng ở nhiều ngân hàng lớn, khiến tăng trưởng huy động toàn ngành ở mức thấp.
Một điểm đáng chú ý khác là dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước tiếp tục gia tăng mạnh tại nhóm ngân hàng quốc doanh. Báo cáo tài chính quý 1/2026 của Vietcombank, VietinBank và BIDV cho thấy số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại ba ngân hàng này đã lên tới 563.036 tỷ đồng, tăng gần 39% so với cuối năm trước..
NGÂN HÀNG KẸP GIỮA “HAI GỌNG KÌM”
Tại các đại hội cổ đông thường niên năm nay, nhiều lãnh đạo ngân hàng đều thừa nhận áp lực thanh khoản và cạnh tranh huy động đang trở thành bài toán lớn của ngành.
Ông Lê Ngọc Lâm – Tổng giám đốc BIDV cho rằng áp lực lãi suất thời gian qua chủ yếu xuất phát từ việc tín dụng tăng nhanh hơn huy động, khiến chi phí vốn leo thang và biên lãi thuần (NIM) bị thu hẹp đáng kể.
Đồng quan điểm, ông Lê Thanh Tùng – Thành viên Hội đồng quản trị VietinBank nhận định áp lực thanh khoản hiện mang tính ngắn hạn nhưng vẫn cần được điều hành linh hoạt thông qua các công cụ như lãi suất, tỷ giá và nghiệp vụ thị trường mở.
Trong khi đó, ông Phan Đình Tuệ – Thành viên Hội đồng quản trị Sacombank cho rằng ngân hàng hiện đang ở thế “kẹp giữa”. “Nếu tăng lãi suất cho vay sẽ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, nhưng nếu giảm mạnh lãi suất huy động lại có nguy cơ mất dòng tiền gửi”, ông Tuệ nói, đồng thời cho rằng tối ưu chi phí vốn và đa dạng hóa nguồn huy động đang trở thành yêu cầu bắt buộc.
Thực tế, mặt bằng lãi suất hạ nhiệt khiến sức hấp dẫn của tiền gửi suy giảm đáng kể. Mốc lãi suất 7%/năm cho kỳ hạn 6 tháng gần như biến mất trên thị trường, khiến một phần dòng tiền bắt đầu dịch chuyển sang các kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản hay tài sản số.
CEO Techcombank Jens Lottner cho rằng việc duy trì lãi suất huy động quá thấp sẽ khiến ngân hàng gặp khó trong việc hút vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng.
“Nếu lãi suất tiền gửi được giữ ở mức thấp và không đủ hấp dẫn so với mức lạm phát (ví dụ lạm phát 4% mà lãi suất thực nhận lại quá thấp), người dân sẽ mang tiền đi đầu tư vào các kênh tài sản khác sinh lời cao hơn như chứng khoán, bất động sản hay tiền mã hóa”, ông nói.
Trước áp lực đó, nhiều ngân hàng đang buộc phải thay đổi chiến lược huy động thay vì tiếp tục lao vào cuộc đua lãi suất truyền thống.
VPBank cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với đối tác chiến lược để đẩy mạnh huy động vốn quốc tế, với mục tiêu thu xếp khoảng 2,5 tỷ USD vốn trung và dài hạn trong năm nay.
Theo ban lãnh đạo ngân hàng, việc tiếp cận nguồn vốn ngoại không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn giải quyết bài toán chênh lệch kỳ hạn – khi nguồn vốn trong nước chủ yếu là ngắn hạn trong khi nhu cầu vay trung và dài hạn ngày càng lớn.
Techcombank cũng cho rằng nếu chỉ phụ thuộc vào tiền gửi truyền thống trong nước sẽ khó đủ nguồn lực để tài trợ cho các dự án hạ tầng quy mô lớn trong tương lai.
Do đó, bên cạnh việc tiếp tục duy trì chiến lược CASA, ngân hàng này sẽ mở rộng huy động vốn từ thị trường quốc tế và tìm kiếm thêm các nguồn vốn mới trong nước, bao gồm dòng tiền từ các công ty bảo hiểm và các định chế tài chính dài hạn.
Về triển vọng, ông Nguyễn Đức Vinh – Tổng giám đốc VPBank cho rằng mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục neo ở mức cao trong ngắn hạn trước khi giảm dần từ quý 2 hoặc quý 3 năm nay. Tuy nhiên, lạm phát, tỷ giá và những biến động quốc tế vẫn là các yếu tố có thể tác động mạnh đến xu hướng này.
Trong báo cáo tăng trưởng kinh tế Việt Nam quý 1 vừa công bố, các chuyên gia thuộc Ngân hàng UOB nhận định Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng sẽ giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, bao gồm lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5%, thay vì sử dụng công cụ tiền tệ, trọng tâm ứng phó sẽ nghiêng về phía chính sách tài khóa và các biện pháp điều hành giá.
Phía HSBC Việt Nam cũng đưa ra góc nhìn tương đồng. Ông Vũ Bình Minh - Giám đốc Kinh doanh vốn và tiền tệ, Khối Thị trường vốn và Dịch vụ Chứng khoán, HSBC Việt Nam - kỳ vọng Ngân hàng Nhà nước tiếp tục giữ ổn định mức lãi suất điều hành.
