Hành trình trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu khối tài sản trị giá 1.000 tỷ USD của tỷ phú Elon Musk nhiều khả năng sẽ được thúc đẩy bởi tên lửa, thay vì ô tô. Bởi lẽ SpaceX hiện đã chiếm gần hai phần ba tổng tài sản của CEO Tesla.
Theo Forbes, Elon Musk đã trở thành người đầu tiên trong lịch sử vượt mốc 800 tỷ USD tài sản trong tuần trước, với giá trị tài sản ròng ước tính khoảng 845 tỷ USD. Con số này còn lớn hơn tổng tài sản của ba người giàu tiếp theo cộng lại, gồm hai đồng sáng lập Google là Larry Page và Sergey Brin, cùng Giám đốc điều hành Meta Mark Zuckerberg.
VÁN CƯỢC LỚN
Khối tài sản chưa từng có trong lịch sử của Elon Musk tăng vọt sau khi công ty hàng không vũ trụ và quốc phòng SpaceX của ông thực hiện thương vụ mua lại công ty trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội xAI. Theo các tài liệu tài chính mà CNBC xem xét, thương vụ đã định giá thực thể hợp nhất này ở mức 1.250 tỷ USD.
Với tỷ lệ sở hữu của ông Musk trong công ty hợp nhất được ước tính vào khoảng 43%, giá trị phần tài sản của ông có thể vượt 530 tỷ USD, đánh dấu sự thay đổi nhanh chóng về vận mệnh tài chính của người đàn ông giàu nhất thế giới. Trọng tâm ưu tiên của Musk cũng nhiều khả năng đang dịch chuyển, tập trung nhiều hơn vào SpaceX so với Tesla, điều mà chính hãng xe điện này đã thừa nhận trong hồ sơ ủy quyền mới nhất, khi cho biết phần lớn tài sản của ông Musk hiện nay đến từ các hoạt động kinh doanh khác.
Năm ngoái, Elon Musk xác nhận ông muốn đưa SpaceX lên sàn chứng khoán vào năm 2026, và nếu thành hiện thực, động thái sẽ khiến Tesla không còn là thành phần chiếm ưu thế trong tài sản của ông. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Elon Musk vẫn cần thuyết phục các nhà đầu tư trên thị trường đại chúng, những người có thể sẽ dè dặt khi định giá cao một công ty kết hợp giữa nhà thầu quốc phòng, doanh nghiệp vệ tinh và một nhà phát triển mô hình AI đang “đốt tiền”, vốn mải miết tìm cách cạnh tranh với Google, OpenAI và Anthropic.
Theo nghiên cứu của FedScout, SpaceX đã nhận được hơn 20 tỷ USD từ các hợp đồng với chính phủ Mỹ, và còn nhiều hợp đồng giá trị cao khác đang chờ phía trước. Elon Musk từng mô tả thương vụ mua lại xAI là bước tiếp theo hướng tới việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo.
“Câu chuyện của SpaceX với tư cách là một khoản đầu tư thuần túy có phần phức tạp hơn, nhưng quy mô cơ hội thì đã lớn hơn rất nhiều. Việc tiếp cận một thị trường vốn lớn hơn là hoàn toàn hợp lý, đặc biệt với xAI, công ty có nhu cầu vốn gần như không giới hạn”, ông Greg Martin, Giám đốc điều hành Rainmaker Securities - công ty chuyên thực hiện các giao dịch cho doanh nghiệp tiền IPO - nhận định.
Hiện xAI đang bị điều tra tại châu Âu, châu Á, Australia và bang California (Mỹ), sau khi công cụ tạo hình ảnh Grok của công ty này cho phép người dùng tạo và chia sẻ các hình ảnh “deepfake” khiêu dâm liên quan đến trẻ em và phụ nữ.
Vẫn chưa rõ thương vụ sáp nhập của Musk có cần trải qua quy trình rà soát pháp lý hay không. Trong tuần này, các thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ đã kêu gọi Lầu Năm Góc điều tra SpaceX do các liên quan đến các nhà đầu tư Trung Quốc chưa được công bố trong công ty.
THAM VỌNG VỀ ĐẾ CHẾ X
Tuy nhiên, dù sao đi chăng nữa Elon Musk vẫn có động lực rất lớn để tiếp tục tập trung vào Tesla. Cuối năm ngoái, các cổ đông đã bỏ phiếu thông qua một gói thù lao mới có giá trị lên tới 1.000 tỷ USD, được chi trả thành 12 đợt, nếu Tesla đạt được các cột mốc nhất định trong thập kỷ tới, bao gồm tăng vốn hóa thị trường và các thành tựu vận hành. Đợt cổ phiếu đầu tiên sẽ được trao nếu Tesla đạt mức vốn hóa 2.000 tỷ USD, cao hơn khoảng 460 tỷ USD so với định giá hiện tại.
Trong hồ sơ ủy quyền mô tả kế hoạch này, Tesla cho biết cấu trúc thù lao được thiết kế nhằm ngăn Elon Musk ưu tiên các dự án kinh doanh khác.
Tuy nhiên, bà Dorothy Lund, giáo sư luật doanh nghiệp và chứng khoán tại Đại học Columbia, cho rằng chiến lược này có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn. Trong email gửi CNBC, bà nhận định Elon Musk hiện đang đàm phán các gói thù lao tại từng công ty, với mỗi hội đồng quản trị đều cố gắng thu hút sự chú ý của ông thông qua tiền lương thưởng. Theo bà, nếu SpaceX/xAI mang lại cho ông nhiều tiền hơn và tỷ lệ sở hữu lớn hơn, thì gói thù lao tại Tesla có thể trở nên kém hấp dẫn.
Trước thương vụ mua lại xAI, Elon Musk sở hữu khoảng 42% SpaceX và kiểm soát 80% quyền biểu quyết, theo các báo cáo của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC). Trong khi đó, tỷ lệ sở hữu của ông tại Tesla hiện dao động từ 11% đến 15% số cổ phần đang lưu hành, tùy theo cách tính phần nắm giữ, theo các hồ sơ công khai.
Trong bối cảnh giá trị thương hiệu và doanh số ô tô cốt lõi của Tesla đang suy giảm, còn các dự án robotaxi và robot hình người được hứa hẹn từ lâu vẫn đang trong giai đoạn phát triển, giá cổ phiếu Tesla đã giảm khoảng 9% kể từ đầu năm đến nay.
Dựa trên tỷ lệ sở hữu của Elon Musk tại SpaceX, và giả định rằng cổ phiếu Tesla không tăng thêm, công ty tên lửa và AI này sẽ cần đạt mức định giá khoảng 1.600 tỷ USD để người giàu nhất thế giới chính thức chạm mốc siêu tỷ phú USD.
Ông Ross Gerber, Giám đốc điều hành công ty đầu tư Gerber Kawasaki, cho rằng Elon Musk có thể sẽ không bao giờ muốn đưa SpaceX lên sàn với tư cách một thực thể độc lập. Thay vào đó, ông dự đoán sẽ có một thương vụ sáp nhập giữa SpaceX và Tesla, và thực thể mới có thể niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York với mã chứng khoán X. Mã này trước đây thuộc về US Steel.
Ông Gerber là nhà đầu tư Tesla lâu năm và hiện cũng nắm giữ cổ phần SpaceX, sau khi công ty của ông từng hậu thuẫn thương vụ Elon Musk mua lại Twitter bằng đòn bẩy tài chính vào năm 2022. Elon Musk sau đó đã đổi tên Twitter thành X và sáp nhập mạng xã hội này với xAI vào năm ngoái.
Theo ông Gerber, việc hợp nhất các đế chế kinh doanh của Elon Musk là điều hợp lý, bởi nó sẽ giúp ông ấy hiện thực hóa giấc mơ điều hành một tập đoàn khổng lồ duy nhất dưới thương hiệu X. Sau khi Alphabet thông báo trong tuần này rằng họ sẽ chi tới 185 tỷ USD cho chi tiêu vốn trong năm nay, ông Gerber cho rằng Elon Musk sẽ buộc phải huy động được những khoản tiền mặt khổng lồ.
“Thực thể khổng lồ này sẽ giúp họ dễ dàng huy động vốn và vay nợ hơn. Nếu không như vậy, làm sao Musk có thể cạnh tranh và trở thành một thế lực thống trị trong lĩnh vực AI?”, ông Gerber bình luận.
Tỷ phú Elon Musk đã không phản hồi lại yêu cầu bình luận của CNBC về vấn đề này.