Trong bối cảnh xung đột leo thang tại Trung Đông tác động trực tiếp tới chuỗi cung ứng và mặt bằng giá năng lượng toàn cầu, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) khẳng định đã chủ động xây dựng và kích hoạt các kịch bản ứng phó nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
KÍCH HOẠT KỊCH BẢN KHẨN CẤP
Tại cuộc họp giao ban CEO cuối tháng 2, dưới sự chủ trì của ông Lê Xuân Huyên, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Ban điều hành, nội dung trọng tâm được nhấn mạnh là đánh giá sát diễn biến thị trường, đặc biệt là nguy cơ gián đoạn nguồn cung nếu eo biển Hormuz bị đóng, từ đó chuẩn bị phương án quản trị biến động theo từng cấp độ rủi ro.
Trước khi xung đột bùng phát, Petrovietnam đã xây dựng kịch bản ứng phó trong trường hợp tuyến vận tải chiến lược qua Hormuz bị gián đoạn. Ngay khi căng thẳng leo thang, Tập đoàn ban hành chỉ đạo trực tiếp và bằng văn bản tới các đơn vị sản xuất - kinh doanh, yêu cầu bám sát diễn biến địa chính trị để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, chuẩn bị nguồn hàng, đảm bảo duy trì cung ứng xăng dầu cho thị trường trong nước.
Tập đoàn đã chỉ đạo Người đại diện vốn tại Công ty Lọc hóa dầu Nghi Sơn làm việc với các đối tác nước ngoài tham gia dự án nhằm cung cấp khẩn lượng dầu dự phòng, duy trì công suất vận hành nhà máy trong tình huống bất thường.
Song song, Petrovietnam làm việc với các nhà thầu dầu khí (Chủ dầu) để tối đa hóa lượng dầu khai thác trong nước bán cho các nhà máy lọc dầu nội địa khi cần thiết; chỉ đạo Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) xây dựng phương án nhập khẩu bổ sung, đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận chuyển theo từng kịch bản; yêu cầu các nhà máy tăng cường kiểm soát an toàn, tối ưu công suất.
Tại Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), đơn vị vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, hoạt động sản xuất được duy trì ổn định, an toàn, góp phần giữ nhịp nguồn cung trong nước. Theo Petrovietnam, trước mắt nguồn cung xăng dầu vẫn được đảm bảo trong vài tháng tới. Tuy nhiên, các kịch bản trung và dài hạn sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến thực tế tại Trung Đông.
Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng, Petrovietnam cho rằng các nút thắt cơ chế cần được tháo gỡ kịp thời để nâng cao tính linh hoạt ứng phó. Hiện Tập đoàn đang bị hạn chế quyền nhập khẩu nguyên liệu, dầu thô cho nhà máy lọc dầu theo Nghị định 83/2014/NĐ-CP, đồng thời mức thuế trên 0% đối với Condensate, Naphtha ảnh hưởng tới hiệu quả sản xuất và khả năng đa dạng hóa nguồn đầu vào.
Tập đoàn kiến nghị Chính phủ xem xét giao quyền nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu cho Petrovietnam và các đơn vị thành viên để chủ động cung ứng cho các nhà máy lọc dầu nội địa trong tình huống khẩn cấp. Đồng thời, đề xuất rà soát tổng thể các chính sách năng lượng, điều chỉnh Nghị định 83 theo bối cảnh mới.
Một đề xuất đáng chú ý khác là ủy quyền cho Petrovietnam được yêu cầu các Nhà thầu (Chủ dầu) bán phần dầu thô thuộc sở hữu của họ tại thị trường Việt Nam khi an ninh năng lượng bị đe dọa. Cùng với đó là cơ chế ưu đãi thúc đẩy pha chế, lưu thông xăng E10 nhằm đa dạng hóa nguồn cung.
Ở góc độ tài chính - tiền tệ, Tập đoàn đề nghị Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại đảm bảo nguồn ngoại tệ khi nhu cầu nhập khẩu tăng cao; xem xét đưa thuế nhập khẩu Condensate, Naphtha, DO đáy về 0% tương đương dầu thô để giảm áp lực chi phí.
Đối với bài toán vận hành ổn định Tổ hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Petrovietnam kiến nghị Chính phủ và Bộ Ngoại giao làm việc với các đối tác Kuwait, Nhật Bản nhằm huy động nguồn dầu thô dự trữ từ khu vực Nhật Bản, Hàn Quốc hỗ trợ tạm thời cho nhà máy.
Trước áp lực đứt gãy chuỗi cung ứng khí, là đơn vị thành viên của Petrovietnam, Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) đã triển khai đồng bộ các giải pháp chiến lược nhằm đảm bảo nguồn LNG và LPG cho sản xuất điện và tiêu dùng.
Trong kế hoạch nhập khẩu 3 chuyến LNG nửa đầu năm 2026, PV GAS đã thu xếp thành công 2 chuyến tàu (mỗi chuyến khoảng 70.000 tấn) từ Qatar và Đông Nam Á. Nhờ chiến lược mua sớm trước khi xung đột bùng phát, đơn vị chốt được mức giá thấp hơn tới 50% so với giá thị trường hiện tại. Với tồn kho khoảng 15.000 tấn và lộ trình nhập khẩu đã định, PV GAS khẳng định đủ nguồn cung cho sản xuất điện đến hết tháng 4/2026, đồng thời tiếp tục tìm kiếm nhà cung cấp cho chuyến hàng thứ ba.
Ở mảng LPG, trong đó khoảng 70% sản lượng nhập khẩu của Việt Nam đến từ Trung Đông, PV GAS chủ động đa dạng hóa nguồn hàng ngoài khu vực này, linh hoạt cân đối nhập - xuất để ưu tiên tối đa thị trường nội địa. Hai nhà máy xử lý khí Dinh Cố và Cà Mau được điều chỉnh kế hoạch nhằm tăng thêm khoảng 5% sản lượng LPG nội địa.
Đáng chú ý, mô hình giải pháp năng lượng tích hợp triển khai từ năm 2023 tiếp tục được phát huy, cho phép khách hàng chuyển đổi linh hoạt giữa khí đường ống, CNG, LNG và LPG, qua đó giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung.
SIẾT KỶ LUẬT THỊ TRƯỜNG, NGĂN ĐẦU CƠ GĂM HÀNG
Ở góc độ điều hành thị trường, ngày 3/3/2026, Bộ Công Thương đã ban hành Công văn số 544 yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu trước diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế.
Theo Bộ Công Thương, thời gian gần đây, tình hình chính trị, an ninh quốc tế có nhiều biến động khó lường, nhất là xung đột leo thang tại khu vực Trung Đông, đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, ảnh hưởng đến nguồn cung và mặt bằng giá xăng dầu.
Trước bối cảnh này, nhằm chủ động phòng ngừa rủi ro, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề nghị Sở Công Thương các tỉnh, thành phố chỉ đạo Chi cục Quản lý thị trường triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm.
Cụ thể, lực lượng quản lý thị trường cần chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp nghiệp vụ quản lý theo địa bàn; tăng cường theo dõi, nắm bắt sát diễn biến cung cầu, giá bán xăng dầu trên địa bàn quản lý. Qua đó, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường như khan hiếm hàng hóa, tăng giá bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung hoặc ngừng bán hàng không có lý do chính đáng để có biện pháp xử lý phù hợp.
Song song với công tác nắm tình hình, các đơn vị cần đẩy mạnh kiểm tra, kiểm soát theo hướng có trọng tâm, trọng điểm đối với doanh nghiệp và cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Việc kiểm tra phải bảo đảm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là hành vi găm hàng tạo khan hiếm nguồn cung, tự ý tăng giá, bán không đúng giá niêm yết, kinh doanh xăng dầu nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không bảo đảm chất lượng.
Đối với các vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, vượt thẩm quyền, yêu cầu báo cáo ngay cơ quan có thẩm quyền và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng liên quan để xử lý theo đúng quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa công tác kiểm tra với tuyên truyền, hướng dẫn các thương nhân chấp hành nghiêm các quy định pháp luật, nâng cao ý thức trách nhiệm trong bảo đảm nguồn cung, bình ổn thị trường. Đồng thời, làm rõ và xử lý trách nhiệm đối với Thủ trưởng cơ quan Quản lý thị trường các cấp, công chức phụ trách địa bàn nếu không kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm xảy ra trên địa bàn.