Theo số liệu từ HNX, tính đến ngày 31/12, thị trường chứng kiến 138 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong quý 4/2024 với tổng giá trị đạt 130.420 tỷ đồng.
Mặc dù giảm 12,1% so với quý trước, con số này không có nhiều biến động so với cùng kỳ năm 2023. Tuy nhiên, nếu so sánh với các giai đoạn trước, lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong ba quý gần đây đã cho thấy sự bứt phá đáng chú ý, phản ánh tín hiệu phục hồi tích cực.
Tính chung cả năm 2024, tổng giá trị phát hành mới vượt mốc 447 nghìn tỷ đồng, tăng gần 32% so với năm 2023. Đây là bước tiến mạnh mẽ sau giai đoạn khủng hoảng niềm tin khiến thị trường suy giảm sâu trong năm 2022 và chỉ hồi phục nhẹ vào năm 2023.
Đáng chú ý, theo báo cáo từ Công ty Chứng khoán Phú Hưng (PHS), trong Top 10 doanh nghiệp phát hành trái phiếu lớn nhất quý 4, các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup ghi dấu ấn nổi bật khi phát hành thành công 18.000 tỷ đồng. VinFast dẫn đầu với lượng phát hành mới đạt 10.000 tỷ đồng, lãi suất bình quân 13,5%/năm và kỳ hạn bình quân 4 năm, nhằm phục vụ dự án sản xuất ô tô tại khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, thành phố Hải Phòng. Cùng kỳ, Vinhomes cũng phát hành thành công 8.000 tỷ đồng, với lãi suất 12%/năm và kỳ hạn bình quân 3 năm.
Tính chung cả năm 2024, các doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Vingroup đã ghi nhận tổng giá trị phát hành trái phiếu lên đến 38.500 tỷ đồng. Trong đó, Vinhomes dẫn đầu với 20.500 tỷ đồng, Vingroup đạt 8.000 tỷ đồng và VinFast đóng góp 10.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, các trái phiếu của nhóm này đều có mức lãi suất hấp dẫn, dao động từ 12% đến 13,5%, thuộc nhóm cao nhất trên thị trường.
Trong Top 10 doanh nghiệp phát hành trái phiếu lớn nhất năm 2024, có tới 9 đại diện đến từ các ngân hàng thương mại. Nhóm ngân hàng không chỉ giữ vai trò dẫn dắt mà còn là động lực chính thúc đẩy sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong năm qua.
Đặc biệt, nhu cầu phát hành trái phiếu của các ngân hàng tăng vọt hơn 50% so với năm 2023, chiếm hơn 65% tổng lượng phát hành mới trong năm qua, khẳng định vị thế chủ lực của nhóm ngành này trên thị trường.
Ngân hàng Techcombank dẫn đầu thị trường với tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp hơn 36.000 tỷ đồng trong năm 2024, đồng thời giữ mức lãi suất thấp nhất, chỉ khoảng 5%/năm. Với nhu cầu vốn để đảm bảo hệ số an toàn và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, xu hướng phát hành trái phiếu của nhóm ngân hàng được dự báo sẽ tiếp tục chi phối thị trường trong năm 2025.
Nhóm bất động sản và xây dựng đứng vị trí thứ hai, chiếm 18,2% tổng lượng trái phiếu phát hành mới trong năm. Tuy nhiên, quy mô phát hành của nhóm này chưa có sự bứt phá so với năm trước, phản ánh những khó khăn vẫn còn hiện hữu trong lĩnh vực này.
Về hoạt động mua lại trái phiếu doanh nghiệp, quý 4 ghi nhận giá trị mua lại đạt 55.850 tỷ đồng, giảm 20,6% so với quý trước và giảm 17,6% so với cùng kỳ năm 2023. Đáng chú ý, riêng trong tháng 12, hoạt động mua lại trái phiếu chiếm gần 50% tổng lượng của cả quý. Lũy kế cả năm, tổng lượng trái phiếu mua lại trong cả năm 2024 đạt gần 203.700 tỷ đồng, giảm 18% so với năm trước.
Nhóm ngân hàng tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn, chiếm gần 75% tổng lượng mua lại và tăng 19,7% so với năm 2023, nhờ lãi suất phát hành mới duy trì ở mức thấp. Trong khi đó, các doanh nghiệp bất động sản chỉ đóng góp 10% tổng lượng trái phiếu mua lại, giảm mạnh 56,9% so với năm trước.
Tình trạng chậm trả gốc và lãi trái phiếu trong nửa cuối năm 2024 đã giảm đáng kể, chỉ dao động từ 10.000 – 15.000 tỷ đồng mỗi tháng, thấp hơn rất nhiều so với năm 2023. Xu hướng tích cực này được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ thị trường trong năm 2025, đặc biệt khi lượng trái phiếu đáo hạn dự kiến giảm bớt so với các năm trước. Điều này không chỉ tạo động lực cho sự ổn định mà còn góp phần khơi dậy niềm tin, thu hút nhà đầu tư quay trở lại thị trường.
Bên cạnh đó, việc thông qua Luật Chứng khoán sửa đổi vào tháng 12/2024 đã hoàn thiện hành lang pháp lý, mở đường cho sự phát triển bền vững của thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy định giới hạn thời gian gia hạn trái phiếu tối đa 2 năm dự kiến sẽ dẫn đến áp lực đáo hạn lớn, bắt đầu từ quý 2/2025 và đạt đỉnh vào quý 3/2025. Điều này có thể tạo ra những thách thức nhất định cho thị trường trong nửa cuối năm tới.
Theo nhận định từ Chứng khoán Phú Hưng, giai đoạn rủi ro nhất của thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã qua, đặc biệt nhờ các quy định pháp lý mới được áp dụng giúp thị trường tăng cường tính minh bạch và phát triển bền vững hơn.
Mặt bằng lãi suất tiết kiệm duy trì ổn định ở mức 4 – 5% đã thúc đẩy dòng tiền của nhà đầu tư dịch chuyển sang các kênh đầu tư có lợi suất cao hơn. Đồng thời, sự cải thiện của nền kinh tế kéo theo kỳ vọng tích cực về hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp, từ đó giúp nâng cao chất lượng tài sản. Đây chính là cơ sở để thị trường trái phiếu doanh nghiệp khôi phục niềm tin và tiếp tục phát triển trong thời gian tới.
