Từng được xem là một trong những “đế chế” hóa chất tư nhân lớn trên sàn, Hóa chất Đức Giang nay đối mặt với biến cố pháp lý nghiêm trọng. Sự kiện này không chỉ tác động đến bộ máy lãnh đạo mà còn phủ bóng lên hệ sinh thái tài sản và các kế hoạch đầu tư quy mô lớn.
LÃNH ĐẠO BỊ KHỞI TỐ, CỔ PHIẾU LAO DỐC
Tập đoàn Hóa chất Đức Giang (mã chứng khoán: DGC) vừa công bố thông tin bất thường liên quan đến việc khởi tố vụ án “Gây ô nhiễm môi trường; Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò, khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, xảy ra tại doanh nghiệp và các đơn vị liên quan.
Theo văn bản công bố ngày 17/3, ông Đào Hữu Huyền – Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai – bị khởi tố và bắt tạm giam về ba tội danh liên quan đến kế toán, khai thác tài nguyên và môi trường.
Cùng bị khởi tố và bắt tạm giam còn có ông Phạm Văn Hùng – Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn, kiêm Giám đốc Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Lào Cai – với các vi phạm liên quan đến kế toán và môi trường; ông Đào Hữu Duy Anh – Phó Chủ tịch HĐQT – về hành vi vi phạm quy định kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Ngoài ra, nhiều cá nhân khác trong hệ thống cũng bị khởi tố, bao gồm các vị trí kế toán trưởng, kế toán, thủ quỹ tại công ty mẹ; các giám đốc, quản lý khai trường và bộ phận kế toán tại chi nhánh Lào Cai; cùng đội ngũ điều hành, kế toán tại các đơn vị liên quan như CTCP Phốt pho Apatit Việt Nam và Công ty TNHH MTV Hóa chất Đức Giang – Đắk Nông.
Danh sách bị can cho thấy phạm vi vụ việc trải rộng từ cấp lãnh đạo cao nhất đến các bộ phận vận hành, kế toán và khai thác tại nhiều đơn vị trong hệ sinh thái doanh nghiệp.
Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, vụ án nhằm làm rõ chuỗi hành vi liên quan đến khai thác tài nguyên, kế toán và môi trường, diễn ra trong một thời gian dài tại doanh nghiệp và các đơn vị liên quan.
Thông tin pháp lý lập tức phản ánh vào diễn biến cổ phiếu. Trong phiên 17/3, mã DGC giảm sàn với dư bán cuối phiên hơn 13 triệu cổ phiếu. Hai mã liên quan trong hệ sinh thái là TSB và PAT cũng đồng loạt giảm sâu.
Đáng chú ý, đà giảm này diễn ra ngay sau khi thông tin về vụ việc được công bố. Trước đó, vào cuối tháng 12/2025, cổ phiếu DGC từng trải qua chuỗi phiên giảm sàn liên tiếp mà không có thông tin bất thường nào được doanh nghiệp công bố.
Việc hàng loạt lãnh đạo cấp cao bị khởi tố và bắt tạm giam được dự báo sẽ tạo ra những tác động nhất định đến hoạt động điều hành, cũng như tiến độ triển khai các dự án trọng điểm của tập đoàn trong thời gian tới.
NHỮNG DỰ ÁN NGHÌN TỶ CÒN DANG DỞ
Trong nhiều năm, photpho vàng (P4) là sản phẩm chủ lực, đóng góp hơn một nửa doanh thu của Hóa chất Đức Giang, bên cạnh axit và phân bón. Đây cũng là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho ngành bán dẫn – lĩnh vực đang thu hút dòng vốn lớn toàn cầu.
Tuy nhiên, sản xuất P4 là ngành có mức độ tác động môi trường cao. Tại Lào Cai – nơi đặt các nhà máy chủ lực – việc cấp phép khai thác và mở rộng sản xuất mới đang bị hạn chế. Điều này buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Trong bối cảnh đó, tổ hợp hóa chất tại Khu công nghiệp Nghi Sơn (Thanh Hóa) được xác định là “át chủ bài” cho giai đoạn tiếp theo. Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 12.000 tỷ đồng, triển khai theo ba giai đoạn do Công ty thành viên TNHH MTV Đức Giang - Nghi Sơn làm chủ đầu tư.
Giai đoạn 1 đã khởi công, với công suất 151.000 tấn hóa chất/năm, tổng vốn 2.400 tỷ đồng, dự kiến vận hành vào quý 2/2026. Giai đoạn 2 tập trung sản xuất nhựa PVC – sản phẩm có công nghệ phức tạp mà Việt Nam chưa từng tự sản xuất, với vốn đầu tư khoảng 6.000 tỷ đồng. Giai đoạn cuối là nhà máy sản xuất soda công suất 400.000 tấn/năm, vốn đầu tư 3.600 tỷ đồng.
Theo báo cáo tài chính quý 4/2024, tập đoàn đã rót 711 tỷ đồng vào dự án này và vẫn đang trong quá trình xây dựng. Ban lãnh đạo kỳ vọng tổ hợp Nghi Sơn sẽ thay thế vai trò tăng trưởng của cụm nhà máy tại Lào Cai – nơi đã tiệm cận giới hạn phát triển. Tập đoàn cũng nhắm đến nhiều khách hàng như Lọc hóa dầu Nghi Sơn và nhiều nhà máy nhiệt điện trong khu vực.
Song song với Nghi Sơn, Đức Giang cũng theo đuổi dự án alumin tại Đắk Nông – một trong những kế hoạch đầu tư lớn nhất của doanh nghiệp.
Theo đề xuất, tổ hợp bô xít – alumin – nhôm tại cụm Đắk Nông 4 có tổng vốn lên tới 57.000 tỷ đồng (khoảng 2,3 tỷ USD), với công suất khai thác 14,4 triệu tấn quặng/năm. Khi đi vào hoạt động, dự án được kỳ vọng đóng góp khoảng 4.800 tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách địa phương.
Tuy nhiên, dự án này vẫn chưa được cấp phép chính thức. Một trong những vướng mắc lớn là lo ngại về tác động môi trường, do đặc thù khai thác lộ thiên trên diện tích rộng, có thể ảnh hưởng đến hàng chục nghìn hecta đất rừng.
Tại đại hội cổ đông năm 2025, lãnh đạo doanh nghiệp thừa nhận khai thác tài nguyên luôn đi kèm đánh đổi về môi trường. Theo kế hoạch, doanh nghiệp sẽ triển khai theo hình thức “cuốn chiếu”, khai thác đến đâu hoàn thổ và bàn giao lại đất cho người dân phát triển nông nghiệp.
Ngoài lĩnh vực cốt lõi, Đức Giang cũng bắt đầu mở rộng sang bất động sản với dự án đầu tay tại Hà Nội.
Dự án Tổ hợp công trình công cộng, trường học và nhà ở Đức Giang có diện tích hơn 47.000 m², tổng vốn đầu tư khoảng 4.500 tỷ đồng, triển khai hoàn toàn bằng vốn tự có. Quy mô gồm 60 căn liền kề, 880 căn hộ chung cư, cùng trường học và hệ thống tiện ích đi kèm.
Dự án đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết và chấp thuận chủ trương đầu tư vào cuối năm 2025, dự kiến triển khai từ quý 4/2025 và hoàn thành trong giai đoạn 2026–2030.
Thực tế vào năm 2021, Đức Giang đã thành lập công ty TNHH MTV Bất động sản Đức Giang với vốn điều lệ 500 tỷ đồng. Đến tháng 5/2025, tập đoàn góp thêm 500 tỷ tiền mặt vào công ty con thực hiện dự án để nâng vốn lên 1.000 tỷ đồng.
Tại cuộc họp cổ đông cuối tháng 3/2025, Chủ tịch DGC Đào Hữu Huyền nói "không hào hứng" với việc làm bất động sản. Công ty làm vì đã có sẵn đất từ trước, không phải vì muốn dấn thân vào lĩnh vực này.
Từ một doanh nghiệp hóa chất tăng trưởng mạnh với nhiều dự án quy mô lớn, Hóa chất Đức Giang đang bước vào giai đoạn thử thách khi đồng thời đối mặt với áp lực pháp lý, biến động thị trường và yêu cầu chuyển dịch chiến lược. Trong bối cảnh đó, cách doanh nghiệp xử lý khủng hoảng và duy trì tiến độ các dự án trọng điểm sẽ là yếu tố quyết định cho triển vọng trong trung và dài hạn.
