Những người làm mặt nạ giấy bồi cuối cùng ở phố cổ Hà Nội
Phải trải qua nhiều công đoạn như xé giấy, dán chồng lên nhau, vẽ thủ công nên mỗi ngày, vợ chồng ông Hòa - bà Lan chỉ làm được vài chiếc mặt nạ. Thu nhập chỉ khoảng 200.000 đồng.
Phúc Sơn
Gia đình của bà Đặng Hương Lan (63 tuổi) và ông Nguyễn Văn Hòa (67 tuổi) là những người cuối cùng làm mặt nạ giấy bồi tại phố Hàng Than, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Bà Lan cho biết mặt nạ giấy bồi từng là món đồ chơi được yêu thích của trẻ em Hà thành. Từ khi mặt nạ giấy của Trung Quốc tràn vào thị trường, sản phẩm truyền thống không còn được ưa chuộng nữa. Hàng hóa ế ẩm làm mọi người cũng nản, dần bỏ nghề. Chỉ có nhà bà là vẫn cố gắng vượt qua.
Làm mặt nạ giấy bồi là nghề gia truyền của gia đình bà Lan. Vì thế, từ thủa nhỏ bà đã theo bố học cách tô màu, bồi keo, dán giấy, làm những chiếc mặt nạ đầy màu sắc. Sau này, bà thấy đây là duyên nghiệp của mình nên quyết tâm giữ gìn và theo nghề đến cùng.
Theo lời ông Hòa thì làm một chiếc mặt nạ bằng giấy bồi là một quá trình nghệ thuật, trải qua nhiều công đoạn công phu. Điều này đòi hỏi người người làm nghề phải thật tỉ mỉ và chỉn chu trong từng chi tiết mới có thể cho ra những sản phẩm đẹp.
Trước tiên ông phải xé giấy thật nhỏ, sau đó lót một lớp giấy trắng vào khuôn xi măng đúc sẵn. Lớp sau được dán chồng lên lớp trước bằng một loại hồ nấu từ bột sắn. Khoảng 5, 6 lớp giấy vụn sẽ cho ra một sản phẩm.
Mặt nạ giấy bồi được phủ bằng lớp sơn tổng hợp. Cách pha màu cũng đòi hỏi sự chính xác cao mới tạo được màu tươi và đẹp. Mỗi lần chỉ được tô một màu. Nếu mặt nạ nhiều màu phải tô thành nhiều lần để đảm bảo màu sắc luôn được bền.
Sau khi hoàn thiện công đoạn thô, mặt nạ phải được phơi nắng tự nhiên; không được dùng máy sấy nhằm tránh làm biến dạng, cong vênh.
Chia sẻ về kỉ niệm xúc động nhất trong suốt quãng thời gian làm nghề, bà Lan nói: “Tôi nhớ mãi một bạn sinh viên đến nhà mua một chiếc mặt nạ. Nhưng bạn ấy đưa cho tôi 500.000 đồng. Khi tôi trả lại tiền thừa thì bạn ấy nói: Cháu xin lấy một chiếc mặt nạ làm kỉ niệm. Phần còn lại cháu biếu cô, mong cô luôn mạnh khoẻ để giữ gìn văn hoá truyền thống.” Số tiền dù không lớn nhưng lúc đó tôi cực kì xúc động và luôn thấy hạnh phúc khi làm nghề”.
Trước nỗi lo sẽ bị thất truyền, bà Lan bộc bạch: “Ngày trước cũng có một nhóm người đến đây xin học nghề. Nhưng họ chỉ quan tâm đến số lượng hơn chất lượng. Vì vậy hai vợ chồng tôi không đồng ý dạy”. Bà nói thêm: “Nghề này kén người lắm. Nếu không kiên trì, nắm bắt được cái cốt, cái hồn trong từng sản phẩm thì sớm muộn cũng sẽ nản và bỏ thôi. Tôi sẽ chỉ nhận dạy cho những người thật sự tâm huyết với nghề, thật sự yêu nghề. Chỉ có như thế, nghề làm mặt nạ giấy bồi mới có thể gìn giữ được lâu dài".
Hiện nay dù đã qua thời hưng thịnh nhưng nhiều người trẻ vẫn tìm đến nhà ông bà để mua mặt nạ mỗi dịp lễ tết. “Nhiều trường học, khu vui chơi cũng đặt hàng chúng tôi để giáo dục cho thế hệ trẻ về những nét truyền thống của người Việt mình”, ông Hoà nói. Chị Nguyễn Hà (sinh năm 1994), khách đến mua mặt nạ cho biết: “Khi nhìn vào những chiếc mặt nạ giấy bồi truyền thống, mình cảm giác nó toát lên hồn dân tộc. Hơn nữa một sản phẩm như thế này đòi hỏi rất nhiều công sức và trí tuệ từ các nghệ nhân nên mình cảm thấy rất trân trọng”.
Mỗi mùa Trung thu, vợ chồng ông Hòa sản xuất được hơn 2.000 chiếc mặt nạ các loại. Giá mặt nạ dao động từ 30.000 đến 45.000 đồng/chiếc, tùy vào từng loại, kích cỡ, màu sắc. Mỗi ngày vợ chồng bà chỉ làm được vài chiếc. Cũng chính vì vậy nguồn thu nhập từ làm mặt nạ không cao.
Tình yêu với nghề là động lực to lớn để vợ chồng bà quyết tâm gìn giữ dù đã ở tuổi nghỉ ngơi. Tuy nhiên bà Lan cho biết: “Hiện nay, nhiều chiếc mặt nạ làm nhái với chất lượng kém, giá rẻ tràn ngập chợ buôn. Buồn hơn là sản phẩm nhái nhưng lại bán ra với thương hiệu mặt nạ ông Hòa, bà Lan ở phố Hàng Than”.
Nghệ nhân Phạm Bá Ngọc là cái tên nổi tiếng trong giới nghệ sĩ sáng tác. Anh nổi tiếng cả bởi tay nghề tài hoa đầy sáng tạo, cả bởi thiên phú kinh doanh trên kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Mới đây tại TP Nha Trang, Khánh Hòa, Bộ VHTTDL phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Khai mạc Liên hoan trình diễn các Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại và Triển lãm “Di sản văn hóa, du
UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 04/KH-UBND về việc xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ ba - năm 2021.
Mặc cho các loại khuôn bánh Trung thu làm từ nhựa chiếm lĩnh thị trường, nghệ nhân Trần Văn Bản hơn 40 năm vẫn đau đáu giữ gìn nghề truyền thống của cha ông, dù cả làng đã bỏ.
Nếu lịch sử chính thống cho chúng ta một bộ khung về lịch sử dân tộc, thì chính sử làng, với những truyền thuyết, thần tích và tri thức truyền miệng, mới đắp lên bộ khung ấy da thịt và linh hồn...
Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn đối với du khách quốc tế nhờ chính sách thị thực thuận lợi, công tác xúc tiến, quảng bá được đẩy mạnh, sản phẩm du lịch đa dạng cùng với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, văn hóa, ẩm thực và chi phí du lịch hợp lý...
Trước yêu cầu phát triển bền vững, nhiều quốc gia đã triển khai các chính sách và mô hình quản lý du lịch nhằm cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị văn hóa...
Đông Nam Á là vùng đất quyến rũ với những bãi biển cát trắng trải dài rợp bóng dừa, làn nước biển màu ngọc lam, những vách đá vôi hay ẩm thực đa văn hóa...
Không chỉ lưu giữ ký ức dân tộc, hệ thống bảo tàng Việt Nam đang mở ra dư địa lớn để phát triển du lịch văn hóa, gia tăng giá trị điểm đến và kể câu chuyện Việt Nam với thế giới...
Sở hữu nguồn di sản văn hóa phong phú, nhưng du lịch bảo tàng Việt Nam vẫn chưa khai thác hết tiềm năng khi nhiều giá trị lịch sử chưa được chuyển hóa thành những trải nghiệm hấp dẫn với du khách...
Từ ghế nhựa, mâm inox đến chiếc chảo gang nóng hổi, một quán bánh mì chảo ở New York đang đưa văn hóa ăn sáng Việt Nam đến gần hơn với thực khách quốc tế...
Trong nhiều tuần ở Việt Nam, họ gần như không phải bận tâm đến chuyện tìm quán hay cân nhắc giá tiền. Chỉ cần bước ra đường là có thể dễ dàng bắt gặp hàng quán từ sáng sớm đến khuya với nhiều lựa chọn, từ phở, bánh mì, cơm tấm đến bún, mì hay các món ăn đường phố khác....
Phú Quốc sở hữu danh mục sản phẩm du lịch trải nghiệm phong phú bậc nhất cả nước, nhưng nhiều sản phẩm mới dừng ở mức trải nghiệm hoạt động chứ chưa thực sự trở thành trải nghiệm văn hóa. Nếu không tạo được bản sắc riêng, đảo Ngọc sẽ khó nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh trong khu vực...
Nhiều chuyên gia cho rằng các thương hiệu xa xỉ đang dần bị khách hàng siêu giàu quay lưng vì chưa tạo được những trải nghiệm thực sự đặc biệt cho nhóm “Thượng đế” mang đến lợi nhuận cao nhất…
Người tiêu dùng Hàn Quốc đang chuyển sang mua sắm thời trang secondhand, biến thị trường này thành động lực tăng trưởng mới với sự tham gia ngày càng sâu của các nền tảng, tập đoàn bán lẻ và trung tâm thương mại…
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 2026 khai mạc với vòng loại sôi động, tuyển chọn trâu xuất sắc cho chung kết ngày 9/8, góp phần bảo tồn di sản văn hóa đặc sắc...
Từ những "địa chỉ đỏ" ghi dấu lịch sử đến các sản phẩm trải nghiệm mới, du lịch về nguồn đang từng bước khẳng định vị thế, đồng thời mở ra dư địa lớn để phát triển bền vững...
Đồng hồ năng lượng mặt trời không còn là sản phẩm dành riêng cho một phân khúc khách hàng nhất định, chúng kết hợp độ chính xác của bộ máy thạch anh cổ điển với nguồn năng lượng gần như vô hạn: Ánh sáng...
Ngành khách sạn tại thủ đô Seoul của Hàn Quốc đang bước vào giai đoạn bùng nổ chưa từng có với công suất gần như kín phòng và giá lưu trú liên tục tăng cao; tuy nhiên tình trạng thiếu hụt nguồn cung lưu trú lại đặt ra những thách thức lớn…
Từ những bộ váy cầu kỳ của giới quý tộc đến trang phục đa năng ngày nay, thời trang du lịch đã trải qua nhiều thay đổi cùng sự phát triển của ngành du lịch...
Theo lời ông Hòa thì làm một chiếc mặt nạ bằng giấy bồi là một quá trình nghệ thuật, trải qua nhiều công đoạn công phu. Điều này đòi hỏi người người làm nghề phải thật tỉ mỉ và chỉn chu trong từng chi tiết mới có thể cho ra những sản phẩm đẹp.
