Những người làm mặt nạ giấy bồi cuối cùng ở phố cổ Hà Nội
Phải trải qua nhiều công đoạn như xé giấy, dán chồng lên nhau, vẽ thủ công nên mỗi ngày, vợ chồng ông Hòa - bà Lan chỉ làm được vài chiếc mặt nạ. Thu nhập chỉ khoảng 200.000 đồng.
Phúc Sơn
Gia đình của bà Đặng Hương Lan (63 tuổi) và ông Nguyễn Văn Hòa (67 tuổi) là những người cuối cùng làm mặt nạ giấy bồi tại phố Hàng Than, Hoàn Kiếm, Hà Nội. Bà Lan cho biết mặt nạ giấy bồi từng là món đồ chơi được yêu thích của trẻ em Hà thành. Từ khi mặt nạ giấy của Trung Quốc tràn vào thị trường, sản phẩm truyền thống không còn được ưa chuộng nữa. Hàng hóa ế ẩm làm mọi người cũng nản, dần bỏ nghề. Chỉ có nhà bà là vẫn cố gắng vượt qua.
Làm mặt nạ giấy bồi là nghề gia truyền của gia đình bà Lan. Vì thế, từ thủa nhỏ bà đã theo bố học cách tô màu, bồi keo, dán giấy, làm những chiếc mặt nạ đầy màu sắc. Sau này, bà thấy đây là duyên nghiệp của mình nên quyết tâm giữ gìn và theo nghề đến cùng.
Theo lời ông Hòa thì làm một chiếc mặt nạ bằng giấy bồi là một quá trình nghệ thuật, trải qua nhiều công đoạn công phu. Điều này đòi hỏi người người làm nghề phải thật tỉ mỉ và chỉn chu trong từng chi tiết mới có thể cho ra những sản phẩm đẹp.
Trước tiên ông phải xé giấy thật nhỏ, sau đó lót một lớp giấy trắng vào khuôn xi măng đúc sẵn. Lớp sau được dán chồng lên lớp trước bằng một loại hồ nấu từ bột sắn. Khoảng 5, 6 lớp giấy vụn sẽ cho ra một sản phẩm.
Mặt nạ giấy bồi được phủ bằng lớp sơn tổng hợp. Cách pha màu cũng đòi hỏi sự chính xác cao mới tạo được màu tươi và đẹp. Mỗi lần chỉ được tô một màu. Nếu mặt nạ nhiều màu phải tô thành nhiều lần để đảm bảo màu sắc luôn được bền.
Sau khi hoàn thiện công đoạn thô, mặt nạ phải được phơi nắng tự nhiên; không được dùng máy sấy nhằm tránh làm biến dạng, cong vênh.
Chia sẻ về kỉ niệm xúc động nhất trong suốt quãng thời gian làm nghề, bà Lan nói: “Tôi nhớ mãi một bạn sinh viên đến nhà mua một chiếc mặt nạ. Nhưng bạn ấy đưa cho tôi 500.000 đồng. Khi tôi trả lại tiền thừa thì bạn ấy nói: Cháu xin lấy một chiếc mặt nạ làm kỉ niệm. Phần còn lại cháu biếu cô, mong cô luôn mạnh khoẻ để giữ gìn văn hoá truyền thống.” Số tiền dù không lớn nhưng lúc đó tôi cực kì xúc động và luôn thấy hạnh phúc khi làm nghề”.
Trước nỗi lo sẽ bị thất truyền, bà Lan bộc bạch: “Ngày trước cũng có một nhóm người đến đây xin học nghề. Nhưng họ chỉ quan tâm đến số lượng hơn chất lượng. Vì vậy hai vợ chồng tôi không đồng ý dạy”. Bà nói thêm: “Nghề này kén người lắm. Nếu không kiên trì, nắm bắt được cái cốt, cái hồn trong từng sản phẩm thì sớm muộn cũng sẽ nản và bỏ thôi. Tôi sẽ chỉ nhận dạy cho những người thật sự tâm huyết với nghề, thật sự yêu nghề. Chỉ có như thế, nghề làm mặt nạ giấy bồi mới có thể gìn giữ được lâu dài".
Hiện nay dù đã qua thời hưng thịnh nhưng nhiều người trẻ vẫn tìm đến nhà ông bà để mua mặt nạ mỗi dịp lễ tết. “Nhiều trường học, khu vui chơi cũng đặt hàng chúng tôi để giáo dục cho thế hệ trẻ về những nét truyền thống của người Việt mình”, ông Hoà nói. Chị Nguyễn Hà (sinh năm 1994), khách đến mua mặt nạ cho biết: “Khi nhìn vào những chiếc mặt nạ giấy bồi truyền thống, mình cảm giác nó toát lên hồn dân tộc. Hơn nữa một sản phẩm như thế này đòi hỏi rất nhiều công sức và trí tuệ từ các nghệ nhân nên mình cảm thấy rất trân trọng”.
Mỗi mùa Trung thu, vợ chồng ông Hòa sản xuất được hơn 2.000 chiếc mặt nạ các loại. Giá mặt nạ dao động từ 30.000 đến 45.000 đồng/chiếc, tùy vào từng loại, kích cỡ, màu sắc. Mỗi ngày vợ chồng bà chỉ làm được vài chiếc. Cũng chính vì vậy nguồn thu nhập từ làm mặt nạ không cao.
Tình yêu với nghề là động lực to lớn để vợ chồng bà quyết tâm gìn giữ dù đã ở tuổi nghỉ ngơi. Tuy nhiên bà Lan cho biết: “Hiện nay, nhiều chiếc mặt nạ làm nhái với chất lượng kém, giá rẻ tràn ngập chợ buôn. Buồn hơn là sản phẩm nhái nhưng lại bán ra với thương hiệu mặt nạ ông Hòa, bà Lan ở phố Hàng Than”.
Nghệ nhân Phạm Bá Ngọc là cái tên nổi tiếng trong giới nghệ sĩ sáng tác. Anh nổi tiếng cả bởi tay nghề tài hoa đầy sáng tạo, cả bởi thiên phú kinh doanh trên kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Mới đây tại TP Nha Trang, Khánh Hòa, Bộ VHTTDL phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức Khai mạc Liên hoan trình diễn các Di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại và Triển lãm “Di sản văn hóa, du
UBND thành phố Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 04/KH-UBND về việc xét tặng danh hiệu “Nghệ nhân nhân dân”, “Nghệ nhân ưu tú” trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể lần thứ ba - năm 2021.
Mặc cho các loại khuôn bánh Trung thu làm từ nhựa chiếm lĩnh thị trường, nghệ nhân Trần Văn Bản hơn 40 năm vẫn đau đáu giữ gìn nghề truyền thống của cha ông, dù cả làng đã bỏ.
Tận dụng lợi thế y tế chất lượng cao và hạ tầng nghỉ dưỡng phong phú, Việt Nam sở hữu cơ hội vàng để biến mỗi chuyến đi thành hành trình tái tạo nhan sắc, mở ra trải nghiệm du lịch giá trị cao cho khách quốc tế...
Từ phẫu thuật thẩm mỹ đến wellness và những liệu trình không xâm lấn, du lịch làm đẹp đang mở rộng thành một hành trình kết hợp chăm sóc ngoại hình, sức khỏe và nghỉ dưỡng...
GDP thực bình quân đầu người theo PPP của Việt Nam tăng 526% giai đoạn 1990-2025, đứng thứ 6 thế giới, trong khi khoảng cách kinh tế với Thái Lan ngày càng thu hẹp...
Từ những khoản chi cho trải nghiệm và sản phẩm bản địa, du khách ngày càng trở thành một phần của hành trình giữ nghề, bảo tồn văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng...
Từ tò he, gốm Bát Tràng đến những chiếc bánh Trung thu tạo hình độc đáo, hội mẹ đảm khéo léo đưa hồn Việt vào mâm cỗ trăng rằm bằng những cách đầy sáng tạo...
Sở hữu tốc độ tăng trưởng chuyên cơ nhanh nhất khu vực, Việt Nam đang định hình thị trường hàng không thương gia với các dòng máy bay tầm xa cùng hệ sinh thái dịch vụ dần hoàn thiện...
Các chính sách miễn visa hoặc cấp visa tại cửa khẩu (Visa on Arrival - VOA) giúp du khách Việt giảm bớt thời gian và thủ tục chuẩn bị trước chuyến đi...
Chỉ còn 3 tháng cuối năm, ngành du lịch đồng loạt tăng tốc làm mới sản phẩm, đẩy mạnh xúc tiến, kích cầu, mở rộng thị trường và đón dòng khách mùa thu - đông...
Từ sắc màu đèn lồng, đồ chơi dân gian đến những không gian mang dấu ấn văn hóa, Hà Nội mùa Trung thu mở ra hành trình check-in giàu chất truyền thống, nơi mỗi góc phố đều gợi lại ký ức về một mùa trăng rằm xưa...
Y học cổ truyền đang được nhiều địa phương khai thác như một sản phẩm du lịch mới, tận dụng lợi thế dược liệu, bài thuốc và tri thức bản địa để đón dòng khách chăm sóc sức khỏe, lưu trú dài ngày...
Mục tiêu xây dựng 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh vào năm 2030 không chỉ là câu chuyện về quy mô, mà còn là bài toán hình thành những doanh nghiệp đủ sức kiến tạo điểm đến, làm chủ chuỗi giá trị và đưa thương hiệu Việt vươn ra thị trường quốc tế...
Từ mức GDP chỉ bằng khoảng 1/9 Thái Lan năm 1994, Việt Nam đã vươn lên tương đương gần 89% quy mô nền kinh tế Thái Lan vào năm 2025, trong khi tốc độ tăng trưởng và sự dịch chuyển của thương mại, FDI đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý trong tương quan kinh tế khu vực...
Sau hai lần đến Thổ Nhĩ Kỳ, chị Nguyễn Bích Ngọc nhận ra tự lái không chỉ giúp làm chủ hành trình mà còn mở ra cơ hội đi sâu hơn vào những làng quê, cung đường và cảnh sắc ít xuất hiện trong lịch trình du lịch thông thường...
Không có bạn bè cùng lịch trình, nhiều người trẻ tìm đến mạng xã hội để tìm người đồng hành cho những chuyến du lịch nước ngoài, từ đó những mối quan hệ mới cũng được hình thành sau mỗi hành trình...
Theo lời ông Hòa thì làm một chiếc mặt nạ bằng giấy bồi là một quá trình nghệ thuật, trải qua nhiều công đoạn công phu. Điều này đòi hỏi người người làm nghề phải thật tỉ mỉ và chỉn chu trong từng chi tiết mới có thể cho ra những sản phẩm đẹp.
