Rượu vang từ lâu thường được xem là một trong những lựa chọn đồ uống có cồn “lành mạnh” hơn. Suy nghĩ này phần nào xuất phát từ việc rượu vang được làm từ nho, trong khi nhiều nghiên cứu đã đề cập đến những lợi ích sức khỏe tiềm năng của loại đồ uống này.
Tuy nhiên, những lợi ích thường được nhắc đến không có nghĩa rượu vang luôn mang lại tác động tích cực. Hiệu quả của loại đồ uống này phụ thuộc đáng kể vào lượng tiêu thụ, tần suất sử dụng và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
TIỀM ẨN RỦI RO VỚI UNG THƯ, GAN VÀ CÂN NẶNG
Mặc dù một số nghiên cứu cho thấy resveratrol trong vang đỏ có thể góp phần làm giảm nguy cơ mắc một số dạng ung thư, lợi ích tiềm năng này không đồng nghĩa với việc đồ uống có cồn nói chung là an toàn đối với sức khỏe.
Những tác động bất lợi do cồn gây ra có thể lấn át vai trò tích cực được kỳ vọng từ resveratrol. Việc tiêu thụ rượu vang cũng như các loại đồ uống có cồn khác có thể thúc đẩy quá trình oxy hóa, đưa thêm độc tố vào cơ thể và gây tổn thương các mô.
Đáng lưu ý, uống rượu vang có liên quan đến nguy cơ gia tăng một số bệnh ung thư. Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ cho biết có bằng chứng khoa học mạnh mẽ về mối liên hệ giữa việc sử dụng đồ uống có cồn với ung thư vùng đầu và cổ, gan, vú, thực quản, đại tràng và trực tràng.
Một số chuyên gia y tế cũng nhận định rằng ngay cả mức tiêu thụ vừa phải vẫn có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú và ung thư thực quản. Việc ngừng uống cũng không khiến nguy cơ giảm ngay lập tức.
Gan là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp khi cơ thể tiếp nhận cồn. Rượu không được lưu trữ trong cơ thể mà phải được gan chuyển hóa ngay sau khi đi vào hệ tuần hoàn.
Khi lượng cồn cần xử lý quá lớn, khả năng phân giải chất béo của gan có thể bị suy giảm, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành bệnh gan nhiễm mỡ theo thời gian. Tình trạng này được ghi nhận ở khoảng 90% những người tiêu thụ hơn 1.330 - 1.774 ml rượu mỗi ngày.
Gan nhiễm mỡ được xem là dấu hiệu ban đầu của tổn thương gan liên quan đến rượu. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể tiến triển thành xơ gan, khiến mô gan hình thành sẹo và bị tổn thương nghiêm trọng, từ đó suy giảm khả năng hoạt động bình thường.
Trong khi gan nhiễm mỡ có thể hồi phục nếu loại bỏ nguyên nhân và điều chỉnh lối sống, tổn thương do xơ gan thường không thể đảo ngược.
Xơ gan có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó sử dụng rượu trong thời gian dài là một yếu tố đáng lưu ý. Các biểu hiện thường chỉ xuất hiện khi tổn thương đã tiến triển đáng kể như mệt mỏi, dễ chảy máu hoặc bầm tím, chán ăn, buồn nôn, phù, sụt cân, ngứa da và vàng da.
Bên cạnh những tác động đối với các cơ quan nội tạng, lượng calo trong rượu vang cũng có thể góp phần làm tăng cân. Một ly vang tiêu chuẩn chứa khoảng 100 – 150 calo nhưng lại không tạo cảm giác no tương xứng.
Phần lớn đồ uống có cồn cũng không cung cấp đáng kể chất dinh dưỡng hoặc chất xơ nên thường được xếp vào nhóm calo rỗng. Hơn nữa, hương vị dễ uống có thể khiến lượng tiêu thụ tăng lên mà không nhận ra.
Khi tổng lượng calo nạp vào vượt quá mức cơ thể sử dụng, cân nặng có thể tăng. Quá trình chuyển hóa cũng khiến cơ thể ưu tiên xử lý cồn trước carbohydrate và chất béo. Nếu phải tiếp nhận một lượng rượu lớn, các chất dinh dưỡng khác có thể được lưu trữ dưới dạng chất béo thay vì được sử dụng ngay.
GIÁN ĐOẠN GIẤC NGỦ, TÂM TRẠNG TIÊU CỰC
Uống rượu vang trước khi đi ngủ có thể tạo cảm giác thư giãn và dễ buồn ngủ nhờ tác dụng an thần của cồn. Tuy nhiên, khi cơ thể bắt đầu chuyển hóa rượu trong lúc ngủ, tác dụng này dần suy giảm và có thể làm giấc ngủ bị gián đoạn, từ đó góp phần gây mất ngủ hoặc làm trầm trọng thêm các vấn đề về giấc ngủ.
Cồn có thể khiến cơ thể không đạt được thời lượng cần thiết của giấc ngủ sâu và giai đoạn chuyển động mắt nhanh (REM). Thay vì duy trì giấc ngủ sâu, cơ thể dễ rơi vào các giai đoạn ngủ nông hơn khiến tình trạng tỉnh giấc xảy ra thường xuyên, đặc biệt là vào nửa sau của đêm.
Tác động của rượu trước giờ ngủ không chỉ dừng lại ở việc khiến giấc ngủ chập chờn. Một số người còn có thể gặp những cơn ác mộng sống động, mộng du, khó thở hoặc các dạng rối loạn giấc ngủ như bóng đè.
Với những người vốn đang gặp vấn đề về giấc ngủ, nên hạn chế lượng rượu tiêu thụ hoặc cân nhắc ngừng uống hoàn toàn để tránh làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Việc uống quá nhiều rượu vang cũng có thể tác động tiêu cực đến trạng thái tinh thần. Cồn là một chất ức chế hệ thần kinh, có khả năng làm giảm hoạt động dẫn truyền thần kinh và ảnh hưởng đến các chất hóa học trong não như serotonin và dopamine.
Serotonin có vai trò liên quan đến cảm giác hạnh phúc, sự tập trung và bình tĩnh, trong khi dopamine tham gia vào quá trình điều chỉnh động lực và cảm hứng. Vì vậy, dù một lượng nhỏ rượu có thể tạo cảm giác thư giãn trong thời gian ngắn, tiêu thụ quá mức lại có thể khiến tâm trạng trở nên tồi tệ hơn vào ngày hôm sau.
Khi lượng cồn trong cơ thể giảm xuống, sự thay đổi trong hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh có thể khiến cảm giác lo âu, buồn bã hoặc trầm xuống xuất hiện. Rượu thậm chí có thể làm thay đổi hóa học của não đến mức kích hoạt các triệu chứng lo âu hoặc cơn hoảng loạn, kể cả ở những người trước đó chưa từng gặp phải tình trạng này.
Cảm giác khó chịu sau một đêm uống quá nhiều cũng có thể ảnh hưởng đến tâm trạng. Trạng thái lo âu, bất an hoặc cảm giác hối hận sau cơn say đôi khi được gọi bằng những thuật ngữ như “hangxiety” hay “beer fear”.
Việc uống quá nhiều có thể khiến một người thực hiện hoặc nói ra điều mà ngày hôm sau cảm thấy hối tiếc, từ đó càng làm tâm trạng trở nên nặng nề. Vì vậy, kiểm soát lượng rượu tiêu thụ vẫn là yếu tố quan trọng để hạn chế những ảnh hưởng không mong muốn đối với cả giấc ngủ lẫn sức khỏe tinh thần.
ẢNH HƯỞNG ĐẾN HORMONE VÀ KHẢ NĂNG SINH SẢN
Rượu vang không nhất thiết giúp làm dịu các triệu chứng của hội chứng tiền kinh nguyệt như nhiều người vẫn nghĩ. Ngược lại, việc tiêu thụ rượu có thể làm nồng độ estrogen và testosterone tăng lên, khiến những biểu hiện như thay đổi tâm trạng, dễ cáu gắt trở nên rõ rệt hơn.
Cồn cũng có khả năng thúc đẩy tình trạng viêm trong cơ thể, khiến các cơn đau bụng kinh trở nên dữ dội hơn. Mức độ ảnh hưởng ở mỗi người có thể khác nhau, vì vậy cảm nhận về một ly rượu trong kỳ kinh cũng không hoàn toàn giống nhau.
Thói quen uống rượu thường xuyên còn có thể làm xáo trộn sự cân bằng hormone và khiến chu kỳ kinh nguyệt trở nên thất thường. Những thay đổi này có thể kéo theo các vấn đề liên quan đến khả năng sinh sản, chẳng hạn như khó thụ thai, rối loạn quá trình rụng trứng hoặc thậm chí mất kinh trong một số trường hợp.
Vì thế, việc sử dụng rượu có thể khiến thời điểm rụng trứng và chu kỳ kinh bị thay đổi, gây khó khăn cho quá trình theo dõi ngày dễ thụ thai hoặc lập kế hoạch mang thai.
Ảnh hưởng của rượu đối với khả năng sinh sản cũng không chỉ giới hạn ở nữ giới. Ở nam giới, resveratrol trong rượu vang đỏ từng được cho là có khả năng hỗ trợ sức khỏe sinh sản nhờ đặc tính chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chưa đủ mạnh để khẳng định lợi ích này.
Trong khi đó, những tác động bất lợi của cồn đối với hệ sinh sản có thể lớn hơn bất kỳ lợi ích tiềm năng nào mà resveratrol mang lại. Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận chất lượng tinh trùng suy giảm ở những nam giới thường xuyên uống rượu.
Việc uống nhiều hoặc thường xuyên rơi vào trạng thái say cũng có thể liên quan đến rối loạn chức năng tình dục, bao gồm giảm ham muốn, gặp khó khăn trong quan hệ tình dục và rối loạn cương dương. Những vấn đề này đều có thể làm giảm khả năng thụ thai và ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.
GÂY DỊ ỨNG, ĐỎ DA VÀ KHÓ THỞ
Rosacea, dị ứng với rượu vang và sự nhạy cảm với sulfite đều có thể khiến cơ thể xuất hiện những phản ứng khó chịu sau khi uống rượu.
Trong đó, rosacea là một tình trạng da khá phổ biến, thường khiến vùng má đỏ và ửng lên như đang đỏ mặt, đôi khi đi kèm các nốt sần giống mụn trứng cá. Các triệu chứng có thể kéo dài nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng trước khi thuyên giảm. Bất kỳ ai cũng có thể mắc rosacea, nhưng tình trạng này thường gặp hơn ở phụ nữ da trắng trung niên.
Bên cạnh các vấn đề về da, rượu vang cũng có thể gây phản ứng ở những người bị dị ứng hoặc không dung nạp rượu. Không phải ai gặp phản ứng sau khi uống cũng nhận ra nguyên nhân thực sự nằm ở rượu vang.
Mặc dù dị ứng với rượu vang tương đối hiếm, một số nghiên cứu cho thấy khoảng 10% dân số có thể bị dị ứng với rượu, đặc biệt là rượu vang đỏ. Các biểu hiện có thể bao gồm chảy nước mũi, nghẹt mũi, nóng rát, ngứa hoặc sưng ở môi, miệng và cổ họng, phát ban, nổi mề đay, rối loạn tiêu hóa hoặc khó thở.
Phản vệ là phản ứng nghiêm trọng nhất cần đặc biệt lưu ý vì có thể đe dọa tính mạng và cần được cấp cứu ngay. Ngoài những biểu hiện giống phản ứng dị ứng thông thường, phản vệ có thể gây thở khò khè, ho, sưng họng, tim đập nhanh, tụt huyết áp, chóng mặt hoặc ngất xỉu.
Dị ứng rượu vang và không dung nạp rượu cũng không hoàn toàn giống nhau dù các triệu chứng có thể khá tương đồng. Dị ứng thường xuất phát từ phản ứng bất thường của hệ miễn dịch với một thành phần nào đó trong rượu vang, trong khi không dung nạp rượu xảy ra khi cơ thể gặp khó khăn trong việc phân giải rượu. Tình trạng không dung nạp có thể xuất hiện do yếu tố di truyền hoặc phát triển theo thời gian khi cơ thể thường xuyên tiếp xúc với rượu.
Một thành phần khác trong rượu vang cũng có thể gây phản ứng ở một số người là sulfite. Đây là chất thường được sử dụng làm chất bảo quản trong thực phẩm và đồ uống, vì vậy sulfite có thể được tìm thấy trên nhãn của nhiều chai rượu vang.
Phần lớn mọi người có thể tiêu thụ sulfite mà không gặp vấn đề đáng kể, nhưng những người nhạy cảm với chất này có thể xuất hiện các phản ứng như nổi mề đay, phát ban, rối loạn tiêu hóa hoặc khó thở.
Người mắc hen suyễn nhạy cảm với sulfite thậm chí có thể gặp phản ứng hen suyễn nghiêm trọng. Một số trường hợp còn liên quan đến tình trạng thiếu enzyme sulfite oxidase, loại enzyme có nhiệm vụ hỗ trợ phân giải sulfite trong cơ thể.
Đau đầu sau khi tiêu thụ sulfite cũng được ghi nhận ở một số người. Những người nhạy cảm với thành phần này có thể tìm đến các loại rượu vang không chứa sulfite, vốn ngày càng phổ biến trên thị trường.
Tuy nhiên, nhãn sản phẩm vẫn cần được kiểm tra cẩn thận. Rượu vang được ghi là hữu cơ không nhất thiết đồng nghĩa với việc không có sulfite bởi sản phẩm chỉ được mô tả là “được làm từ nho hữu cơ” vẫn có thể được bổ sung sulfite trong quá trình sản xuất.
TẠO RA NHỮNG TƯƠNG TÁC NGUY HIỂM VỚI THUỐC
Rượu vang có thể tương tác với nhiều loại thuốc và làm gia tăng những rủi ro vốn đã có từ thuốc. Không chỉ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và một số thực phẩm bổ sung cũng có thể bị ảnh hưởng khi sử dụng cùng rượu.
Nhiều loại thuốc vốn đã gây ra các tác dụng phụ nhất định, trong khi rượu có thể khiến những biểu hiện này trở nên nghiêm trọng hơn. Sự kết hợp này có thể dẫn đến buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, buồn ngủ, ngất xỉu, mất khả năng phối hợp, chảy máu trong, các vấn đề về tim hoặc khó thở.
Rượu cũng có thể làm thay đổi tác dụng của thuốc, khiến thuốc kém hiệu quả hoặc thậm chí trở nên độc hại đối với cơ thể. Trong một số trường hợp, việc sử dụng thuốc cùng rượu có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm quá liều, ngộ độc rượu và thậm chí tử vong.
Vì vậy, việc nhãn thuốc không ghi rõ cảnh báo về rượu cũng không đồng nghĩa với việc có thể sử dụng hai thứ cùng lúc một cách an toàn. Số lượng thuốc có khả năng tương tác với rượu khá lớn, do đó khi chưa chắc chắn về mức độ an toàn, cần kiểm tra hướng dẫn sử dụng hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ, dược sĩ trước khi uống rượu.