Sau khi uống vài ly, không phải lúc nào cũng dễ xác định chính xác khi nào rượu đã được đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể. Thời gian rượu lưu lại trong cơ thể có thể khác nhau tùy thuộc vào nhiều yếu tố.
Theo đó, khi uống rượu, cồn được đường tiêu hóa hấp thụ và đưa vào máu. Từ đây, cồn lưu thông trong cơ thể cho đến khi được gan phân giải và đào thải. Cơ thể xử lý cồn thông qua một số cơ chế, trong đó chủ yếu là nhờ hai loại enzyme có nhiệm vụ phân giải các phân tử cồn.
Quá trình này tạo ra các chất trung gian, sau đó tiếp tục được chuyển hóa thành nước và khí carbon dioxide để cơ thể đào thải. Vì cần thời gian để hoàn tất, tốc độ uống càng nhanh thì gan càng phải mất nhiều thời gian để xử lý lượng cồn đã hấp thụ.
Lượng cồn có trong máu tại một thời điểm được phản ánh qua nồng độ cồn trong máu (BAC). Khi tốc độ uống tương đương hoặc gần với khả năng phân giải cồn của gan, BAC có xu hướng tăng chậm hơn. Ngược lại, nếu lượng cồn được đưa vào cơ thể nhanh hơn khả năng xử lý của gan, BAC sẽ tăng lên và các tác động của rượu cũng trở nên rõ rệt hơn.
Xét nghiệm nồng độ cồn trong máu là phương pháp phổ biến để xác định lượng cồn hiện diện trong máu và có thể phát hiện cồn trong tối đa khoảng 12 giờ sau khi uống.
Bên cạnh đó, một số xét nghiệm máu có thể đo các chất được tạo ra trong quá trình cơ thể chuyển hóa cồn. Những xét nghiệm này chủ yếu được sử dụng để đánh giá liệu người mắc rối loạn sử dụng rượu có uống rượu trong vài tuần trước đó hay không.
Tuy nhiên, tốc độ hấp thụ và khả năng xử lý cồn không giống nhau ở tất cả mọi người. Nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến phản ứng của cơ thể với rượu, trong đó có loại đồ uống, thuốc đang sử dụng, thức ăn và các đặc điểm cá nhân.
Loại đồ uống có cồn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ cồn được hấp thụ vào máu. Những loại đồ uống có nồng độ cồn cao, chẳng hạn như rượu mạnh, thường được hấp thụ nhanh hơn bia và rượu vang. Do rượu vang thường có nồng độ cồn cao hơn bia, BAC cũng có thể tăng nhanh hơn sau khi uống rượu vang so với bia.
Thuốc đang sử dụng cũng có thể làm thay đổi cách cơ thể phản ứng với rượu. Một số loại thuốc có thể làm tăng BAC hoặc gây ra những tác dụng không mong muốn khi kết hợp với rượu. Ngược lại, rượu cũng có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể chuyển hóa thuốc hoặc làm thay đổi tác dụng của thuốc.
Trong khi đó, thức ăn đóng vai trò nhất định trong quá trình hấp thụ cồn. Ăn trước hoặc trong khi uống có thể làm chậm tốc độ cồn đi vào máu. Đặc biệt, các thực phẩm giàu carbohydrate và chất béo có thể làm chậm quá trình hấp thụ cồn, qua đó giúp gan có thêm thời gian để xử lý lượng cồn đã được hấp thụ.
Đồng thời, các đặc điểm cá nhân như vóc dáng, tuổi tác và giới tính sinh học cũng ảnh hưởng đến mức độ cơ thể phản ứng với rượu. Người có vóc dáng nhỏ hoặc còn trẻ có thể cảm nhận tác động của rượu rõ rệt hơn, phụ nữ cũng thường nhạy cảm hơn với tác động của cồn.
Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm với rượu vẫn khác nhau ở từng người và không phải lúc nào cũng có thể giải thích chỉ dựa trên những yếu tố này. Do đó, việc hiểu rõ phản ứng của cơ thể và điều chỉnh lượng rượu tiêu thụ phù hợp là điều quan trọng.
Để giảm nguy cơ khi uống rượu, cần chú ý đến lượng cồn thực tế được tiêu thụ thay vì chỉ dựa vào số ly. Một đơn vị đồ uống tiêu chuẩn tương đương khoảng 12 ounce (355 ml) bia, 8 ounce (237 ml) rượu mạch nha, 5 ounce (148 ml) rượu vang hoặc một shot rượu mạnh.
Cùng với việc kiểm soát lượng uống, một số biện pháp đơn giản có thể giúp hạn chế rủi ro. Chẳng hạn, nên chủ động sắp xếp người lái xe được chỉ định, sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc dịch vụ đi chung xe trước khi uống.
Ăn trước và trong khi uống có tác dụng giúp làm chậm quá trình hấp thụ cồn, trong khi xen kẽ đồ uống có cồn với nước hoặc các loại đồ uống không chứa cồn có thể giúp hạn chế tổng lượng rượu tiêu thụ.
Nếu đang sử dụng thuốc, nên trao đổi với nhân viên y tế về những tương tác có thể xảy ra giữa thuốc và rượu. Ngoài ra, tìm hiểu tiền sử rối loạn sử dụng rượu trong gia đình cũng có thể giúp nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ và chủ động hơn trong việc sử dụng rượu.
