Ray Dalio và những nguyên tắc tạo dựng thành công

Sức hút của Principles: Life and Work đến từ sự kết hợp giữa trải nghiệm thực tế của tác giả và khả năng mở rộng những bài học đó ra ngoài lĩnh vực đầu tư...

Trong nhiều thập niên, Ray Dalio đã duy trì hoạt động của quỹ đầu cơ lớn nhất thế giới như một hệ điều hành. Ông mã hóa mọi thất bại, khuyến khích tranh luận và phản biện để từ đó đúc kết thành một bộ quy tắc rõ ràng. Khi vị tỷ phú này quyết định phổ biến cuốn cẩm nang của mình, nó lập tức trở thành sách gối đầu giường của không ít tinh hoa ở Thung lũng Silicon. Và cuốn cẩm nang đó đã chính thức ra mắt ở Việt Nam với tên gọi "CÁC NGUYÊN TẮC: SỐNG VÀ LÀM VIỆC".

Mùa thu năm 1982, Ray Dalio đứng bên bờ vực phá sản. Sau khi công khai dự đoán một cuộc đại suy thoái sắp ập đến, nhà sáng lập trẻ tuổi của Bridgewater Associates đặt cược toàn bộ công ty cùng nguồn vốn của khách hàng vào kịch bản sụp đổ. Trớ trêu thay, thị trường chứng khoán Mỹ lại bước vào một trong những chu kỳ tăng trưởng rực rỡ nhất lịch sử. Bridgewater bị xóa sổ, còn Ray Dalio phải sa thải toàn bộ nhân viên, vay tiền cha mình để trang trải cuộc sống.

BIẾN THẤT BẠI THÀNH DỮ LIỆU

Trong khi những người khác coi một thất bại ê chề cỡ đó là điều đáng xấu hổ và cần vùi lấp thì Ray Dalio lại mổ xẻ, phân tích, nghiền ngẫm nó trong nhiều năm trời, sử dụng nó như nguồn dữ liệu, rà soát lại toàn bộ quy trình ra quyết định của chính mình, để hiểu vì sao bản thân có thể tự tin đến mức ngạo mạn, dẫn đến sai lầm toàn diện như vậy.

Cuộc tự vấn đó là khởi nguồn cho một thói quen kéo dài suốt bốn mươi năm. Mỗi khi đối mặt với một vấn đề lặp đi lặp lại, một phán đoán sai lầm hay một nút thắt, Dalio lại viết ra quy tắc cốt lõi để xử lý tình huống đó, dành cho những lần sau.

Từ một bản ghi nhớ nội bộ vắn tắt dành cho nhân viên, tài liệu ấy dần phát triển thành các nguyên tắc: Sống và làm việc (Principles: Life And Work), một chuyên luận dày hơn 500 trang, xuất bản năm 2017. Đến nay, cuốn sách đã bán được hơn năm triệu bản trên toàn cầu và vẫn tiếp tục được tái bản.

Một phần sức hút bền bỉ của cuốn sách nằm ở sự khiêm nhường ẩn sau những nguyên tắc cực kỳ khắt khe của Ray Dalio

Sinh ra tại Queens, New York, con trai một nghệ sĩ chơi jazz và bà mẹ làm nội trợ, Dalio mua cổ phiếu đầu tiên năm 12 tuổi và nhân ba số tiền nhờ Northeast Airlines, chỉ vì đó là công ty duy nhất ông từng nghe tên có giá cổ phiếu dưới 5 USD. Sau khi tốt nghiệp cử nhân tài chính tại Đại học Long Island và nhận bằng MBA của Trường Kinh doanh Harvard năm 1973, ông làm việc một thời gian ngắn tại Phố Wall trước khi thành lập Bridgewater Associates ngay trong căn hộ hai phòng ngủ của mình ở Manhattan vào năm 1975.

Trong bốn thập kỷ tiếp theo, Dalio đã biến công ty tư vấn non trẻ ấy thành quỹ phòng hộ lớn nhất hành tinh, tiên phong trong lĩnh vực đầu tư cân bằng rủi ro (risk-parity) thông qua chiến lược “mùa nào thức nấy” (all weather) trứ danh, và xây dựng một danh mục mang lại lợi nhuận ròng cho khách hàng cao hơn bất kỳ quỹ phòng hộ nào trong lịch sử.

Năm 2012, tạp chí Time vinh danh ông là một trong 100 người có tầm ảnh hưởng nhất thế giới, còn khối tài sản ròng của ông vượt mốc 20 tỷ USD. Tuy nhiên, Dalio luôn khẳng định rằng những thành công về mặt tài chính đó chỉ là sản phẩm phụ của lối tư duy có hệ thống về sự thật, bản chất con người và thiết kế tổ chức.

NHỮNG KHÁI NIỆM TRỌNG TÂM

Các nguyên tắc được chia thành hai phần riêng biệt. Một phần dành cho triết lý sống cá nhân, phần còn lại dành cho quản trị doanh nghiệp, được gắn kết bằng tiền đề duy nhất: cuộc sống và kinh doanh vận hành như những cỗ máy. Nếu hiểu rõ các mối quan hệ nhân quả đang điều khiển cỗ máy đó, bạn có thể chẩn đoán những trục trặc của nó và tạo ra những kết quả tốt đẹp hơn.

Từ cú ngã năm 1982, ông đúc kết nên phương trình nổi tiếng nhất của mình. Đó là va vấp + suy ngẫm = tiến bộ. Phớt lờ những va vấp là lãng phí bài học, phân tích nó sẽ biến thất bại thành tài sản.

Tại Bridgewater, việc né tránh kiểu “cho đỡ mất lòng nhau” bị coi là thuốc độc. Theo chủ trương của Ray Dalio, gần như mọi thứ đều được đưa lên bàn nghị sự, ghi âm mọi cuộc họp, khuyến khích phản biện thẳng thắn từ cấp dưới lên cấp trên. Ông coi trọng “sự thật tuyệt đối và minh bạch tuyệt đối”, luôn nhấn mạnh rằng chúng ta không thể sửa chữa một lỗi lầm nếu bất lực trong việc “chỉ mặt đọc tên” nó.

Không chỉ vậy, Dalio còn đề xuất chế độ trọng dụng ý tưởng, vận hành dựa trên “quyết định theo trọng số tin cậy”. Trong bất kỳ cuộc tranh luận nào, ý kiến của mỗi người cần có sức nặng tỷ lệ thuận với thành tích thực tế và lập luận logic của họ trong một lĩnh vực cụ thể. Tiếng nói của một chuyên viên phân tích trẻ tuổi có kinh nghiệm dày dặn về dòng tiền sẽ nặng ký hơn của một giám đốc cấp cao đang suy đoán ngoài chuyên môn của mình.

CUỐN SÁCH CỦA GIỚI QUẢN TRỊ

Trên thị trường, không thiếu sách dạy kinh doanh, quản trị với lời lẽ vừa sáo rỗng vừa rập khuôn. Còn các nguyên tắc cụ thể tới mức trần trụi. Dalio không đưa ra những lời động viên chung chung, mà trao cho độc giả các bảng biểu kiểm tra, các khung tâm lý học để thấu hiểu sự khác biệt trong tư duy của đội ngũ nhân viên, cùng những quy trình cụ thể để tháo gỡ bế tắc khi những người thông minh bất đồng quan điểm.

Và những người đã đạt tới đỉnh cao sự nghiệp dành hết lời ca ngợi cuốn sách này. Bill Gates nói Ray Dalio đã mang đến cho ông “những chỉ dẫn và góc nhìn vô giá” mà giờ đây bất kỳ ai sẵn lòng mở sách ra đều có thể tiếp cận.

Jack Dorsey, cựu CEO của Twitter cho biết, sự thật tuyệt đối và minh bạch tuyệt đối là những thực hành khó khăn nhất - nhưng cũng giải phóng con người nhất - mà anh từng áp dụng trong cả đời tư lẫn công việc.

Michael Bloomberg thì đúc kết thẳng thắn hơn: "dù bản năng thị trường của Dalio đã là huyền thoại, nhưng chính kỷ luật được hệ thống hóa và sống theo những nguyên tắc rành mạch mới là thứ đưa ông lên đỉnh vinh quang".

Một phần sức hút bền bỉ của cuốn sách nằm ở sự khiêm nhường ẩn sau những nguyên tắc cực kỳ khắt khe. Dalio không yêu cầu độc giả sao chép văn hóa của Bridgewater, trên thực tế, ông còn cảnh báo không nên làm vậy.

Ngay cả người trong cuộc cũng thừa nhận rằng việc sống trong một môi trường phản hồi không khoan nhượng đòi hỏi một “tinh thần thép” hiếm có, và giới phê bình đôi khi cũng đặt câu hỏi liệu sự minh bạch tuyệt đối có thể nhân rộng suôn sẻ bên ngoài lĩnh vực tài chính hay không.

Thay vào đó, thách thức thực sự mà Dalio đặt ra cho người đọc mang tính cấu trúc: “hãy viết ra cách bạn ra quyết định, kiểm chứng những quy tắc đó trước thực tế, và tinh chỉnh chúng khi chúng không còn hiệu quả.”

Dù bạn đang mở rộng một startup, quản lý một bộ phận sáng tạo, lãnh đạo một tập đoàn lớn, hay đơn giản là cố tránh khỏi những điểm mù cố hữu của bản thân, cuốn sách giúp biến trực giác từ một thói quen vô thức thành một kỹ năng có thể trau dồi.

Với Ray Dalio, thành công không phải đích đến của một chuỗi quyết định may mắn. Đó là kết quả của quá trình quan sát, học hỏi và không ngừng điều chỉnh cách con người đối diện với thực tế. Và có lẽ, chính tư tưởng ấy đã giúp cuốn sách vượt ra khỏi khuôn khổ của một cẩm nang kinh doanh để trở thành tài liệu tham khảo có giá trị đối với bất cứ ai muốn làm chủ công việc và cuộc sống của mình.

Sau gần nửa thế kỷ gắn bó, Ray Dalio lần lượt rút khỏi các vị trí điều hành tại Bridgewater, hoàn tất quá trình chuyển giao quyền lãnh đạo cho thế hệ kế tiếp. Ông dành nhiều thời gian hơn cho việc chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu kinh tế và truyền đạt những nguyên tắc đã tích lũy trong sự nghiệp.

Có thể bạn quan tâm