Qua kiểm toán, KTNN kiến nghị xử lý tài chính hàng ngàn tỷ đồng và tiếp tục cho rằng xác định giá đất là lỗ hổng lớn dẫn đến thất thoát ngân sách với các dự án BT.
Kết quả kiểm toán 8 dự án BOT trong năm 2018 cho thấy, hầu hết các dự án là chỉ định nhà đầu tư, chỉ định nhà thầu thi công; xác định sai, làm tăng tổng mức đầu tư.
Đơn cử, dự án đầu tư xây dựng cầu Việt Trì - Ba Vì nối quốc lộ 32 với quốc lộ 32C tăng 20,17 tỷ đồng; dự án nâng cấp, mở rộng ĐT830 và ĐT824 từ cầu An Thạnh đến thị trấn Đức Hòa, tỉnh Long An tăng 10,6 tỷ đồng; dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 18 đoạn Bắc Ninh - Uông Bí (Quảng Ninh) tăng 98,7 tỷ đồng,…
Sai phạm còn thể hiện ở khâu phê duyệt dự án có sử dụng vốn hỗ trợ từ nguồn trái phiếu Chính phủ không đúng nội dung được sử dụng theo Nghị quyết số 65/2013/QH13 ngày 15/11/2013 của Quốc hội. Sử dụng doanh thu từ trạm thu phí bổ sung vốn chủ sở hữu nhà đầu tư trong giai đoạn thi công dự án chưa hợp lý như dự án tuyến cao tốc Bắc Giang - TP Lạng Sơn đoạn Km45+100 - Km108+500, kết hợp tăng cường mặt đường QL1 đoạn Km1+800 - Km106+500, tỉnh Bắc Giang và tỉnh Lạng Sơn theo hình thức hợp đồng BOT.
Chưa quy định khung giá vé đối với dự án đầu tư của công trình đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ như dự án đầu tư xây dựng hầm đường bộ qua Đèo Cả - Quốc lộ 1, tỉnh Phú Yên và tỉnh Khánh Hòa (hạng mục hầm đèo Cù Mông).
Vẫn tiếp tục tồn tại vấn đề về nghiệm thu, thanh toán sai. Kết quả kiểm toán các dự án BOT trong năm 2018 đã giảm trừ chi phí đầu tư thực hiện 836,4 tỷ đồng, gồm: sai khối lượng 115,4 tỷ đồng; sai đơn giá 228,2 tỷ đồng, sai khác 492,8 tỷ đồng, theo báo cáo.
"KTNN đã kiến nghị giảm thời gian thu phí hoàn vốn của 7/8 dự án là 16,2 năm so với phương án tài chính ban đầu và giảm giá trị đầu tư 1.059 tỷ đồng, trong đó có dự án tỷ lệ xử lý lớn như dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 18, đoạn Bắc Ninh - Uông Bí, giá trị xử lý tài chính bằng 11% giá trị được kiểm toán.
Đối với kết quả kiểm toán 7 dự án BT (xây dựng - chuyển giao) Tổng kiểm toán Hồ Đức Phớc nêu rõ dự án BT thực chất là sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi ngân sách của các cấp chính quyền nhưng không quy định phải là dự án cần thiết, thực sự cấp bách là chưa phù hợp với các quy định hiện hành.
KTNN cũng đã kiến nghị xử lý tài chính 2.938 tỷ đồng, trong đó có dự án tỷ lệ xử lý tài chính lên đến 29% giá trị được kiểm toán (dự án đầu tư tuyến đường Lê Đức Thọ đến khu đô thị mới Xuân Phương của Hà Nội với tổng kiến nghị xử lý tài chính 391,6 tỷ đồng).
KTNN cũng nhận thấy hầu hết các dự án lại là chỉ định thầu, làm giảm tính cạnh tranh; thậm chí đề xuất dự án không thông qua HĐND, như dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP. HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1); hay lựa chọn nhà đầu tư thiếu năng lực tài chín.
Kết quả kiểm toán đã kiến nghị xử lý tài chính 2.938 tỷ đồng, trong đó có dự án tỷ lệ xử lý tài chính lên đến 29% giá trị được kiểm toán, đó là dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Đức Thọ đến khu đô thị mới Xuân Phương (điểm cuối giao với đường 70) với tổng kiến nghị xử lý tài chính 391,6 tỷ đồng.
Trong suốt nhiều năm qua, KTNN liên tục chỉ ra bất câp trong việc thực hiện dự án BT, thậm chí còn cho rằng đã đến lúc phải chấm dứt hoàn toàn việc thực hiện dự án theo hình thức này, nhưng các địa phương vẫn tiếp tục triển khai dự án với lý do thiếu vốn đầu tư phát triển.
Tính từ năm 2017 trở về trước, KTNN đã kiến nghị xử lý tài chính 4.515 tỷ đồng tại 30 dự án.
>>Kiểm toán Nhà nước đề nghị truy thu tiền sử dụng đất đối với 30 dự án tại TP. HCM
