Suốt khoảng 60 năm qua, màn hình là trung tâm của mọi trải nghiệm điện toán. Từ máy tính để bàn, laptop cho đến smartphone, hầu hết thao tác đều xoay quanh việc nhìn và chạm vào màn hình. Nhưng điều đó có thể sắp thay đổi.
Bên cạnh kính thông minh, huy hiệu AI đeo trước ngực hay nhiều thiết bị đeo khác, các tập đoàn công nghệ lớn đang xây dựng một hệ sinh thái mới, nơi việc tương tác diễn ra tự nhiên hơn thông qua giọng nói, hình ảnh và cảm biến thay vì phụ thuộc vào màn hình. Nếu tầm nhìn này trở thành hiện thực, cách con người sử dụng thiết bị công nghệ có thể sẽ thay đổi đáng kể.
Đó có thể là một tương lai tích cực, nơi công nghệ trở nên ít xâm lấn hơn và hòa vào cuộc sống hàng ngày một cách tự nhiên. Nhưng cũng có thể là điều ngược lại, khi công nghệ hiện diện ở mọi lúc, mọi nơi và len lỏi sâu hơn vào đời sống cá nhân.
CUỘC ĐUA XÓA SỔ MÀN HÌNH
Tuần trước, Snap, công ty đứng sau Snapchat, đã giới thiệu mẫu kính thông minh tích hợp AI mới mang tên Specs với mức giá không hề dễ tiếp cận là 1.995 bảng Anh tại Anh và 2.195 USD tại Mỹ.
Tuy nhiên, điều gây chú ý nhất sau màn ra mắt lại không phải công nghệ mà là hình ảnh CEO Evan Spiegel xuất hiện trên truyền hình với cặp kính trông như đang ép chặt hai bên tai.
Nhiều người nhận xét thiết kế này có vẻ khá khó chịu, dù sau đó Spiegel hài hước giải thích rằng đôi tai của mình vốn đã như vậy. So với phần lớn đối thủ trên thị trường, Specs lớn và nặng hơn đáng kể, nhưng Snap khẳng định người dùng vẫn có thể đeo liên tục trong nhiều giờ.
Đổi lại, sản phẩm này sở hữu một điểm khác biệt hiếm thấy. Theo Snap, Specs có thể hoạt động độc lập mà không cần kết nối với điện thoại, trong khi hầu hết kính thông minh hiện nay vẫn phải ghép nối với smartphone để sử dụng đầy đủ tính năng.
Thực tế, Specs vẫn được trang bị màn hình hiển thị ngay trên tròng kính, tương tự một số mẫu kính của Meta. Tuy nhiên, màn hình này không thay thế hoàn toàn tầm nhìn hay hiển thị liên tục trước mắt người dùng. Thay vào đó, các thông tin kỹ thuật số chỉ xuất hiện khi cần thiết, chồng lên khung cảnh thực trong thời gian ngắn.
Có thể Specs chưa phải sản phẩm dành cho số đông, cả vì mức giá lẫn thiết kế khá cồng kềnh. Dẫu vậy, với những người sẵn sàng trải nghiệm công nghệ mới, đây vẫn là một bước tiến đáng chú ý.
Không chỉ Snap, thị trường kính thông minh và các thiết bị đeo AI đang tăng trưởng nhanh chóng. Meta hiện là hãng dẫn đầu với khoảng 7 triệu chiếc kính thông minh được bán ra và vừa tiếp tục giới thiệu thêm dòng sản phẩm có giá dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, sự phổ biến của các thiết bị này cũng kéo theo nhiều tranh cãi về quyền riêng tư.
Camera tích hợp trên kính thông minh khiến không ít người lo ngại. Trên Internet đã xuất hiện nhiều nội dung ghi lại cảnh người đeo kính Meta bí mật quay phim hoặc quấy rối người lạ để câu lượt xem.
Trong nhiều trường hợp, rất khó nhận biết liệu camera có đang hoạt động hay không. Dù kính của Meta và Snap đều có đèn báo khi ghi hình, nhiều ý kiến cho rằng chi tiết này vẫn chưa đủ để bảo vệ quyền riêng tư của những người xung quanh.
Phóng viên công nghệ Brandy Zadrozny của CNBC từng chia sẻ trên podcast The Interface của BBC rằng cô cảm thấy rất khó chịu khi phát hiện một nhân viên công viên đang đeo kính Meta trong lúc trò chuyện.
Theo cô, ngay cả những người làm trong lĩnh vực công nghệ cũng có thể cảm thấy không thoải mái khi không biết mình có đang bị ghi hình hay không và phản ứng của công chúng đối với các thiết bị này có thể sẽ còn mạnh mẽ hơn.
Trong bối cảnh đó, Apple được cho là đang tiếp cận theo một hướng khác. Theo Bloomberg, Apple được cho là đang chuẩn bị ra mắt AirPods tích hợp camera ngay trong năm tới.
Camera trên AirPods được cho là sẽ không thể chụp ảnh hay quay video như camera thông thường. Thay vào đó, chúng chỉ đóng vai trò thu thập dữ liệu về môi trường xung quanh để Siri xử lý. Về lý thuyết, toàn bộ dữ liệu hình ảnh cũng có thể được xử lý ngay trên thiết bị mà không cần gửi lên đám mây hay lưu trữ lâu dài.
Nếu tạm gác những tranh cãi về quyền riêng tư sang một bên, ý tưởng này mở ra một cách sử dụng thiết bị công nghệ hoàn toàn mới. Camera trên AirPods có thể giúp người dùng đặt câu hỏi về những gì đang nhìn thấy, nhận gợi ý món ăn dựa trên nguyên liệu có sẵn trong tủ lạnh, tìm đường theo khung cảnh phía trước hoặc điều khiển thiết bị bằng cử chỉ tay mà không cần chạm vào màn hình.
Apple hiện chưa xác nhận cũng chưa phủ nhận thông tin trên. Tuy nhiên, nguồn tin xuất phát từ nhà báo Mark Gurman của Bloomberg, người được đánh giá có độ chính xác rất cao trong việc tiết lộ các kế hoạch chưa công bố của Apple.
TƯƠNG LAI KHÔNG CẦN CÚI ĐẦU NHÌN ĐIỆN THOẠI ?
Dù vậy, smartphone sẽ không sớm biến mất. Theo Ben Wood, Giám đốc phân tích của công ty nghiên cứu thị trường CCS Insight và chuyên gia về thiết bị đeo, Apple sẽ không đưa một công nghệ như vậy vào sản phẩm nếu chưa xác định được những kịch bản sử dụng thực sự thuyết phục. Ông cho rằng tiềm năng của các thiết bị này gần như chỉ bị giới hạn bởi trí tưởng tượng của con người.
Nhận định này cũng phản ánh một trong những kỳ vọng lớn nhất dành cho AI. Mục tiêu không chỉ là khiến thiết bị công nghệ thông minh hơn, mà còn giúp con người giao tiếp với thiết bị theo cách tự nhiên như đang trò chuyện với một trợ lý có thể thay mình thực hiện các tác vụ. Apple cũng đang từng bước hiện thực hóa ý tưởng đó thông qua phiên bản Siri mới được nâng cấp bằng AI.
Nếu viễn cảnh này trở thành hiện thực, việc sử dụng công nghệ có thể thay đổi đáng kể. Người dùng sẽ có thể vừa di chuyển, làm việc hay quan sát thế giới xung quanh, vừa tương tác với thiết bị mà không cần liên tục cúi xuống nhìn màn hình. Trong bối cảnh thời gian sử dụng smartphone vẫn là mối lo ngại của nhiều người, đây có thể là một hướng đi đáng kỳ vọng.
Tuy nhiên, cũng tồn tại một kịch bản ít lạc quan hơn. Các tập đoàn công nghệ đã đầu tư hàng chục năm để xây dựng hệ sinh thái xoay quanh màn hình. Riêng Apple vẫn tạo ra phần lớn doanh thu từ iPhone, iPad, Mac và nhiều thiết bị có màn hình khác.
Vì vậy, ngay cả khi các thiết bị không màn hình trở nên phổ biến, điều đó chưa chắc đồng nghĩa với việc con người sẽ dành ít thời gian hơn cho công nghệ. Thay vào đó, chúng có thể chỉ bổ sung thêm một lớp tương tác mới, bên cạnh smartphone và máy tính hiện nay.
Màn hình vẫn sẽ được sử dụng như cũ, trong khi các thiết bị đeo AI sẽ tiếp tục đồng hành ở những thời điểm không thuận tiện để nhìn vào điện thoại, chẳng hạn khi đang đi bộ, nấu ăn hoặc di chuyển.
Theo Ben Wood, smartphone sẽ không biến mất vì đã trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên, cả ngành công nghệ lẫn không ít người dùng đều đang hướng đến một mục tiêu chung là giúp con người có thể ngẩng đầu lên nhiều hơn, thay vì mãi cúi xuống nhìn màn hình.
