Việc cân nhắc mua ô tô thường được nhiều người đặt ra khi điều kiện tài chính và nhu cầu di chuyển thay đổi. Tuy nhiên, bên cạnh mức thu nhập, quyết định sở hữu xe còn liên quan đến khả năng cân đối chi tiêu, chi phí duy trì phương tiện và kế hoạch tài chính dài hạn của mỗi gia đình.
MẸ ĐƠN THÂN HỎI MUA Ô TÔ 1,5 TỶ ĐỒNG
Chia sẻ câu chuyện tài chính cá nhân trên mạng xã hội, một bà mẹ đơn thân 40 tuổi tiết lộ mức thu nhập lên tới 300 triệu đồng mỗi tháng nhưng vẫn băn khoăn về quyết định mua ô tô vì áp lực chi tiêu lớn và nỗi lo tích lũy cho tương lai.
“Mẹ đơn thân 40 tuổi, có 1 con gái 12 tuổi. Mình làm trong lĩnh vực truyền thông, nhận nhiều dự án nên có thu nhập 300 triệu đồng/tháng. Có chung cư để ở 12 tỷ đồng. Vàng và cổ phiếu khoảng 1 tỷ đồng. Nợ bố mẹ đẻ 1 tỷ đồng, mỗi tháng trả 50 triệu đồng.
Chi tiêu mỗi tháng rất cao 200 triệu đồng/tháng do con học quốc tế, chi tiêu cho làm đẹp của mẹ cũng cao. Mình bị lạm phát lối sống, cắt giảm nhưng không được nên tích lũy không được nhiều.
Mình muốn hỏi có nên mua ô tô khoảng 1,5 tỷ đồng không? Tại tích lũy của mình đang có ít. Mình cũng lớn tuổi rồi, sợ đến lúc không đi làm được thì không tích lũy đủ cho chi tiêu. Nghề của mình thì ngoại hình, sự trẻ trung năng động cũng lại là lợi thế”.
Trước băn khoăn này, một số ý kiến cho rằng với mức thu nhập hiện tại và đặc thù công việc thường xuyên di chuyển, việc sở hữu một chiếc ô tô có thể là lựa chọn hợp lý.
“Thu nhập vậy thì nên mua vừa đưa con cái đi học vừa chủ động trong công việc vì làm truyền thông di chuyển đi lại nhiều có cái xe tiện rất nhiều”.
Ở góc nhìn khác, có người chia sẻ trải nghiệm cá nhân để động viên chủ bài đăng, cho rằng việc mua xe đôi khi cũng là cách tạo thêm động lực phấn đấu trong công việc.
“Bạn có thu nhập và mức chi tiêu gần ngang với mình. Năm vừa rồi mình quyết tâm mua trả góp con xe Ford 1,7 tỷ đồng (trả trước 700 triệu đồng, nợ 1 tỷ đồng, tháng trả 15 – 18 triệu đồng cả gốc và lãi). Có xe nó cũng tiện hơn với lại cứ phải mua mới có động lực phấn đấu”.
Tuy nhiên, không ít ý kiến lại tỏ ra thận trọng khi nhận định rằng tình hình tài chính của người mẹ vẫn chưa thực sự vững vàng để chi thêm một khoản lớn cho tài sản tiêu dùng như ô tô.
“Như mô tả thì chị đang chưa có tài sản gì, 1 tỷ vàng và cổ phiếu vừa đủ trả nợ bố mẹ. Em nghĩ nên gia tăng tích lũy trước vì đúng như chị lo ngại, giờ đang làm ra thì cần tích lũy để mua tài sản phòng thân. Mua ô tô nếu nhu cầu đi lại là cấp thiết thì nên mua loại vừa phải thôi”.
Một bình luận khác khuyên người mẹ nên ưu tiên tích lũy và chuẩn bị nguồn dự phòng lâu dài, đồng thời cho rằng việc đặt câu hỏi và tham khảo ý kiến cộng đồng là điều hoàn toàn bình thường.
“Theo em thì nên tích lũy thêm một thời gian nữa rồi hẵng mua chị ạ. Có tuổi rồi cũng phải tính dự phòng cho con một khoản nữa. Các bác cứ khắt khe làm gì đâu, phụ nữ thời nay nhiều người có năng lực, chăm chỉ và được cuộc đời rèn luyện còn mạnh mẽ hơn nhiều đàn ông đấy ạ. Người kiếm được nhiều tiền không có nghĩa là sẽ giỏi tất cả mọi lĩnh vực, thắc mắc thì lên hỏi là chuyện bình thường thôi ạ”.
Từ trải nghiệm của bản thân, một người dùng mạng cũng thẳng thắn nhìn nhận vấn đề lạm phát lối sống, tình trạng thu nhập tăng nhưng chi tiêu cũng leo thang khiến việc tiết kiệm trở nên khó khăn.
“Dù thu nhập bao nhiêu mà không kiểm soát được chi phí cũng không ổn. Mình cũng như vậy bao nhiêu năm. Phụ thuộc tiền không giảm được chi nên cứ nai lưng ra làm, kiếm bao nhiêu cũng không để dành ra được. Kiểu không biết đủ, phụ thuộc tiền. Mình đang rèn luyện nửa năm nay rồi. Giảm chi tiêu thắt chặt lại cho quen. Tới lúc không làm được nhiều tiền cũng sống được”.
Có ý kiến cho rằng chính người mẹ cũng đã nhận ra vấn đề cốt lõi nằm ở lối sống chi tiêu. Vì vậy, việc điều chỉnh thói quen tài chính nên được ưu tiên trước khi nghĩ tới những khoản mua sắm lớn.
“Chính bạn cũng tự nhìn thấy vấn đề của bạn là "lạm phát lối sống" rồi, thì mình nghĩ nên tập trung tìm cách xử lý cái đó đi đã. Qua những gì bạn nói mình chưa thấy nhu cầu cần ô tô của bạn”.
Một số bình luận lại tỏ ra khá gay gắt khi cho rằng mức chi tiêu 200 triệu đồng mỗi tháng cho hai mẹ con là quá cao và tiềm ẩn nhiều rủi ro tài chính nếu không có kế hoạch tiết kiệm dài hạn.
“Người khác có khuyên bạn cũng vô ích thôi nếu bạn vẫn giữ lối sống phung phí như vậy. Có 2 mẹ con mà tiêu xài 200 triệu đồng/tháng, một con số không tưởng, nợ bố mẹ 1 tỷ đồng vẫn chưa trả xong đã lên ý định mua thêm xe 1,5 tỷ đồng. Mà mình không hiểu tại sao không phải là xe 500 - 600 triệu đồng mà nhất định phải 1,5 tỷ đồng, bạn có tính chi phí phải nuôi con xe mỗi tháng nữa không? Tuổi bạn ngày càng lớn mà bạn không có kế hoạch tiết kiệm thì về già sẽ khó khăn đó”.
Bên cạnh đó, cũng có người đặt câu hỏi về mức thu nhập và kinh nghiệm sử dụng ô tô của chủ bài đăng, thậm chí đưa ra góc nhìn trái chiều về phân khúc xe nên cân nhắc.
“Bạn đạt thu nhập 300 triệu đồng lâu chưa hay gần đây? Có vẻ bạn chưa từng mua ô tô, ô tô với thu nhập và đặc thù công việc bạn đừng nên mua xe 1,5 tỷ, nên xem xét các xe từ 2,5 - 4 tỷ đồng. Không phải mình chọc bạn đâu nhưng bạn đi các diễn đàn và hỏi những người rành về xe nhé”.
Ở góc độ phân tích tài chính chi tiết hơn, một ý kiến dài đã đưa ra nhiều giả định và gợi ý cụ thể để người mẹ cân nhắc trước khi quyết định mua xe.
“Mình có vài góp ý cho chủ bài đăng. Thứ nhất là bạn cần trả lời câu hỏi mua xe để làm gì? Tuỳ mục đích mà có lẽ một chiếc xe (có thể cũ) tầm 700 – 800 triệu đồng cũng có thể đáp ứng (như vậy bạn đã tiết kiệm 40 - 50% chi phí mua xe)
Thứ hai, nếu vẫn mong muốn mua chiếc xe 1,5 tỷ đồng (kể cả mua trả góp) thì mình nghĩ bạn sẽ không còn nhiều tiền tiết kiệm sau khi trả tiền học tiền sinh hoạt cho con. Mình giả sử bạn vay 70% là 1 tỷ đồng và ngân hàng cho vay 20 năm. Như vậy, một tháng ban đầu bạn trả tầm 14 triệu đồng.
Thứ ba, thu nhập của bạn là rất cao, tuy nhiên sinh hoạt phí và đầu tư đang chiếm tỷ trọng cao. Mình nghĩ chủ yếu do con bạn học trường quốc tế. Nếu muốn an toàn hơn cho tương lai thì mình nghĩ bạn có thể cân nhắc lựa chọn khác ngoài trường quốc tế mà vẫn đảm bảo mục tiêu giáo dục cho con. Nếu không thì chỉ có cách tăng thêm thu nhập”.
MUA Ô TÔ KHI NÀO LÀ HỢP LÝ?
Quyết định mua ô tô thường không chỉ phụ thuộc vào mức thu nhập mà còn liên quan đến khả năng cân đối tài chính tổng thể của mỗi gia đình. Việc sở hữu ô tô chỉ nên được cân nhắc khi ngân sách vẫn còn dư địa sau khi chi trả các khoản sinh hoạt thiết yếu và duy trì được kế hoạch tiết kiệm dài hạn.
Bên cạnh giá mua ban đầu, người sở hữu xe còn phải tính đến nhiều chi phí phát sinh như bảo hiểm, bảo dưỡng, xăng dầu, phí gửi xe và các loại phí lưu hành khác.
Một số ước tính cho thấy chi phí nuôi một chiếc ô tô phổ thông tại Việt Nam có thể dao động hàng chục triệu đồng mỗi năm, thậm chí cao hơn nếu sử dụng thường xuyên hoặc đỗ xe tại các khu vực đô thị.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị người mua nên có sẵn một khoản tích lũy đủ lớn trước khi quyết định xuống tiền. Thông thường, khoản tiền trả trước nên đạt khoảng 20 – 30% giá trị chiếc xe, phần còn lại mới cân nhắc vay ngân hàng nếu cần thiết.
Việc phụ thuộc quá nhiều vào vốn vay có thể tạo áp lực tài chính kéo dài trong nhiều năm bởi ngoài tiền gốc và lãi phải trả hàng tháng, người mua vẫn phải chi trả chi phí vận hành xe. Trong trường hợp thu nhập giảm hoặc xuất hiện các khoản chi bất ngờ, áp lực tài chính này có thể trở nên đáng kể.
Bên cạnh yếu tố tài chính, nhu cầu sử dụng thực tế cũng là tiêu chí quan trọng khi cân nhắc mua ô tô. Việc sở hữu xe thường trở nên hợp lý hơn khi công việc đòi hỏi phải di chuyển thường xuyên, cần gặp gỡ đối tác hoặc khi gia đình có nhu cầu đưa đón con cái, người thân một cách chủ động.
Ngược lại, nếu nhu cầu đi lại chưa quá cấp thiết và vẫn có thể sử dụng các phương tiện thay thế như taxi hoặc dịch vụ xe công nghệ, việc trì hoãn kế hoạch mua xe để tăng tích lũy tài sản có thể là lựa chọn an toàn hơn.
Ngoài ra, một số khuyến nghị tài chính phổ biến cũng cho rằng tổng chi phí liên quan đến việc mua và sử dụng ô tô mỗi tháng không nên vượt quá khoảng 30% thu nhập. Giới hạn này nhằm đảm bảo người sở hữu xe vẫn duy trì được khả năng tiết kiệm và có nguồn dự phòng cho các kế hoạch dài hạn trong tương lai.
Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, việc cân nhắc kỹ giữa nhu cầu sử dụng và khả năng tích lũy được xem là yếu tố quan trọng trước khi quyết định đầu tư vào một tài sản tiêu dùng có giá trị lớn như ô tô.