Khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thị trường vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Tại hội nghị “Liên minh Doanh nhân – Trí thức Khoa học Công nghệ năm 2026”, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nhân cho rằng muốn thúc đẩy thương mại hóa khoa học công nghệ, doanh nghiệp cần đóng vai trò trung tâm, cùng với Nhà nước và giới khoa học hình thành lực lượng hành động chung.
Hội nghị “Liên minh Doanh nhân – Trí thức Khoa học Công nghệ năm 2026” do Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức, dưới sự bảo trợ của Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) diễn ra ngày 21/3 tại Hà Nội, được kỳ vọng trở thành diễn đàn kết nối các nguồn lực đổi mới sáng tạo. Sự kiện thu hút sự tham gia của nhiều nhà quản lý, doanh nghiệp, chuyên gia và đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học trên cả nước, với mục tiêu tăng cường hợp tác giữa cộng đồng doanh nghiệp và giới trí thức khoa học.
KHOẢNG CÁCH GIỮA NGHIÊN CỨU VÀ THỊ TRƯỜNG
Trong bối cảnh kinh tế tri thức ngày càng đóng vai trò quan trọng, việc rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học và thị trường đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không ít kết quả nghiên cứu vẫn dừng lại trong phòng thí nghiệm, chưa được ứng dụng rộng rãi vào sản xuất và đời sống.
Phát biểu khai mạc hội nghị, thầy thuốc ưu tú Nguyễn Thị Hương Liên, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho biết sáng kiến liên minh được khởi động từ cuối năm 2025 với kỳ vọng tạo ra một cộng đồng hợp tác giữa doanh nhân và nhà khoa học.
Theo bà Hương Liên, việc hình thành một mạng lưới liên kết giữa doanh nghiệp và trí thức khoa học sẽ góp phần thúc đẩy các hoạt động nghiên cứu gắn với nhu cầu thị trường, qua đó nâng cao khả năng ứng dụng của các kết quả khoa học công nghệ.
Tuy nhiên theo ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu vẫn còn nhiều hạn chế.
Nhiều đề tài khoa học có giá trị nhưng chưa được doanh nghiệp tiếp nhận để phát triển thành sản phẩm thương mại, trong khi một số doanh nghiệp lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn công nghệ phù hợp.
“Nghiên cứu khoa học không nên chỉ dừng lại trong phòng thí nghiệm mà cần được đưa ra thị trường để tạo ra giá trị kinh tế và xã hội.” - Ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ
Ông Nhân cho rằng Liên minh Doanh nhân – Trí thức không nên chỉ dừng lại ở việc tạo ra một mạng lưới kết nối, mà cần trở thành lực lượng hành động chung giữa ba trụ cột gồm Nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học.
Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo môi trường chính sách thuận lợi, giới khoa học cung cấp tri thức và công nghệ, còn doanh nghiệp đóng vai trò dẫn dắt thị trường. “Doanh nghiệp không chỉ là người mua công nghệ mà cần trở thành chủ thể làm chủ công nghệ”, ông Nhân nhấn mạnh.
DOANH NGHIỆP GIỮ VAI TRÒ TRUNG TÂM
Tại hội nghị, đại diện Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ cũng đề xuất bốn định hướng hành động nhằm thúc đẩy việc đưa các kết quả nghiên cứu khoa học ra thị trường.
Thứ nhất, xây dựng các cơ chế kết nối thực chất hơn giữa doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu. Doanh nghiệp cần tham gia ngay từ giai đoạn đặt hàng nghiên cứu để các đề tài khoa học gắn với nhu cầu thị trường.
Thứ hai, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong đó doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm. Doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận công nghệ mà còn cần chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
Thứ ba, tăng cường vai trò của các tổ chức trung gian như hiệp hội ngành nghề, quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo hay các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp nhằm kết nối nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực.
Thứ tư, thúc đẩy truyền thông khoa học và chia sẻ tri thức để các kết quả nghiên cứu được lan tỏa rộng rãi hơn tới cộng đồng doanh nghiệp và xã hội.
Từ góc độ thị trường, nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng doanh nghiệp khoa học công nghệ cần trở thành lực lượng tiên phong trong việc đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn.
Ông Trần Xuân Đích, Phó Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp Công nghệ cho rằng, doanh nghiệp chính là mắt xích quan trọng giúp chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm và dịch vụ có giá trị kinh tế.
Tuy nhiên, để doanh nghiệp phát huy vai trò này, hệ thống chính sách hỗ trợ cần tiếp tục được hoàn thiện, từ ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu phát triển đến cơ chế thúc đẩy chuyển giao công nghệ.
Bên cạnh đó, việc hình thành các mạng lưới hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cũng được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả chuyển giao công nghệ.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh công nghệ ngày càng mạnh mẽ, việc thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp và giới nghiên cứu được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Các đại biểu tại hội nghị cho rằng khoa học công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành sản phẩm và dịch vụ phục vụ đời sống và sản xuất.
Những sáng kiến như Liên minh Doanh nhân – Trí thức Khoa học Công nghệ vì vậy được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường, đồng thời hình thành lực lượng doanh nghiệp công nghệ đủ mạnh để làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Doanh nghiệp khoa học công nghệ là gì?
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, doanh nghiệp khoa học và công nghệ là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động dựa trên việc sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ để sản xuất, kinh doanh.
Các doanh nghiệp này được hưởng nhiều chính sách ưu đãi như ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu – phát triển, hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm và tham gia các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia.
