Thời gian qua, hoạt động thu giữ và phát mại tài sản bảo đảm tiếp tục diễn ra tại nhiều ngân hàng, với danh mục trải rộng từ đất đai, nhà máy sản xuất đến phương tiện giao thông.
Các động thái này cho thấy nỗ lực thu hồi những khoản vay quá hạn, trong đó có nhiều khoản nợ được bảo đảm bằng tài sản quy mô lớn nhưng chưa thể xử lý dứt điểm.
BẤT ĐỘNG SẢN, NHÀ MÁY ĐẾN Ô TÔ ĐỒNG LOẠT BỊ PHÁT MẠI
Mới đây, BIDV Chi nhánh Bắc Sài Gòn thông báo thu giữ tài sản bảo đảm để xử lý khoản nợ của Công ty TNHH MTV Gia Chấn Hưng. Khoản vay của doanh nghiệp đã quá hạn từ ngày 28/5/2025, trong khi tài sản bảo đảm thuộc sở hữu của Công ty TNHH Đầu tư Phúc Khang Sen Việt L.A.
Theo ngân hàng, ngày 16/7, bên vay và bên bảo đảm đã được yêu cầu tự nguyện bàn giao tài sản trước ngày 5/8, nhưng các bên không thực hiện nghĩa vụ trả nợ và bàn giao tài sản theo yêu cầu.
Do đó, BIDV Bắc Sài Gòn dự kiến bắt đầu thu giữ 37 thửa đất cùng tài sản gắn liền với đất tại Khu dân cư Làng Sen từ ngày 20/10. Khu đất nằm tại xã Đức Hòa Đông, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An trước đây, nay thuộc xã Mỹ Hạnh, tỉnh Tây Ninh.
Sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, tài sản sẽ được đưa ra bán đấu giá công khai. Cũng tại dự án này, ngân hàng dự kiến thu giữ thêm 23 thửa đất để xử lý khoản nợ quá hạn của Công ty TNHH MTV Thảo An Hòa.
Không chỉ thu giữ tài sản, BIDV còn rao bán các khoản nợ có giá trị lớn gắn với tài sản bảo đảm là nhà máy và quỹ đất công nghiệp. Ngày 25/9, ngân hàng công bố bán khoản nợ của Công ty Cổ phần Ba Huân và Công ty TNHH Công nghệ cao Ba Huân Thạnh Hóa.
Tính đến ngày 23/9, khoản nợ của Ba Huân vượt 494 tỷ đồng, gồm gần 462 tỷ đồng nợ gốc và hơn 32 tỷ đồng nợ lãi; khoản nợ của Ba Huân Thạnh Hóa vượt 130 tỷ đồng. Tổng giá trị hai khoản nợ được rao bán lên tới gần 625 tỷ đồng.
Tài sản bảo đảm cho các khoản nợ gồm nhà máy tại Vĩnh Tân, Tân Uyên, Bình Dương trước đây, nay thuộc TP.HCM, cùng 4 thửa đất liền kề có tổng diện tích 176.070 m²; nhà máy xử lý trứng tại khu vực Bình Chánh trước đây với hơn 6.364 m² đất; và nhà máy tại Thạnh Hóa, Long An trước đây, gồm 9 thửa đất với tổng diện tích 244.386 m².
Một đơn vị khác trong hệ thống BIDV là Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản BIDV (BAMC) cũng thông báo thu giữ tài sản bảo đảm của Công ty Cổ phần Cơ khí Ô tô 3-2 nhằm xử lý khoản nợ quá hạn tại BIDV Chi nhánh Tây Hồ. Việc thu giữ dự kiến bắt đầu từ ngày 19/10 tại Khu công nghiệp Phố Nối A, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên.
Một ngân hàng khác là Agribank Chi nhánh Trung tâm Sài Gòn thông báo đấu giá Nhà máy nước Cần Giờ tại xã Bình Khánh, TP.HCM, với giá khởi điểm 52,1 tỷ đồng. Tài sản gồm quyền sử dụng khu đất rộng 12.809 m² cùng toàn bộ dây chuyền xử lý nước lợ và sản xuất nước đóng chai. Phiên đấu giá dự kiến diễn ra lúc 14h ngày 16/10.
Nhà máy do Công ty Cổ phần Đặng Đoàn Nguyễn làm chủ đầu tư. Bà Nguyễn Thụy Đông Đào, tức ca sĩ Đông Đào, là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc doanh nghiệp.
Đáng chú ý, khi Agribank lần đầu rao bán tài sản này vào tháng 8/2025, giá khởi điểm được đưa ra ở mức 103,5 tỷ đồng. Sau hơn một năm, mức giá khởi điểm đã giảm khoảng 51,4 tỷ đồng, tương đương gần 50%.
Nhiều ngân hàng khác cũng đang xử lý các tài sản bảo đảm là bất động sản. Trong tháng 9, VietinBank Chi nhánh 6 thông báo xử lý khu đất gần 16.000 m² tại phường Tân Phước, TP.HCM, thuộc sở hữu của ông B.T.A, với giá khởi điểm dự kiến 91 tỷ đồng.
VietinBank Chi nhánh 10 cũng thông báo xử lý 8 nhà, đất tại phường An Phú Đông, tổng diện tích khoảng 1.500 m², trong đó có 2 lô rộng khoảng 500 m².
HDBank đã ra quyết định thu giữ 26 thửa đất cùng nhiều quyền tài sản của Công ty Cổ phần Địa ốc Hoàng Quân. Doanh nghiệp này còn dư nợ gần 900 tỷ đồng tại ngân hàng.
Trong khi đó, Sacombank đang rao bán hàng trăm nhà, đất tại TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Nai. Theo thông tin công bố hồi giữa tháng 9, danh mục tài sản có khu đất hơn 10.600 m² tại An Phú, TP.HCM, với giá thanh lý 180 tỷ đồng và khu đất hơn 3.800 m² tại phường An Phú Đông, giá thanh lý 120 tỷ đồng.
Sacombank cũng thu giữ hai thửa đất có tổng diện tích hơn 3.016 m² tại phường Chơn Thành, tỉnh Đồng Nai, là tài sản bảo đảm của Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Đại Phước An cùng hai cá nhân liên quan.
Bên cạnh bất động sản, ô tô cũng xuất hiện với tần suất dày đặc trong các thông báo đấu giá tài sản bảo đảm. Trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia, VPBank liên tục đăng thông báo đấu giá nhiều dòng xe, từ ô tô phổ thông đến xe khách. Một chiếc Mitsubishi Attrage GLS được đưa ra đấu giá với giá khởi điểm 190 triệu đồng, đây là lần đấu giá thứ sáu, dự kiến diễn ra trực tuyến lúc 15h30 ngày 16/10.
Hai chiếc MG 1.5L và MG5 1.5L màu trắng cùng có giá khởi điểm 216 triệu đồng, tiền đặt trước 43,2 triệu đồng, với lịch đấu giá ngày 20/10. Cũng trong ngày này, một chiếc VinFast VF 5 Plus được đưa ra đấu giá với giá khởi điểm 315 triệu đồng.
Ở phân khúc cao hơn, VPBank rao bán Hyundai Accent với giá khởi điểm 417 triệu đồng và BYD Atto 3 với giá 488 triệu đồng; chiếc BYD đã bước vào lần đấu giá thứ tư. Một xe khách giường nằm Tracomeco Universe cũng được đưa ra đấu giá lần thứ tư, với giá khởi điểm 1,56 tỷ đồng.
Ngoài các phiên đấu giá, VPBank còn công bố danh mục xe thanh lý trên website, gồm nhiều loại xe sedan, bán tải và xe tải. Nhóm xe có giá dưới 300 triệu đồng khá đa dạng, trong đó nhiều chiếc MG5 số sàn đời 2024 được rao bán từ 159-195 triệu đồng; Mitsubishi Attrage đời 2022-2023 có giá 219-285 triệu đồng; một chiếc Mercedes C250 đời 2015 được chào bán với giá 280 triệu đồng.
Theo thông tin của ngân hàng, xe thanh lý có giá thấp hơn thị trường từ 5-25%, người mua được hỗ trợ vay tối đa 80% giá trị xe với lãi suất từ 7,9%/năm. Nhiều phương tiện trong danh mục được xác định là xe taxi.
Danh sách tài sản ô tô được các ngân hàng đưa ra xử lý còn có nhiều phương tiện giá trị cao. Agribank Chi nhánh Tam Thanh, Lạng Sơn, thông báo đấu giá một chiếc Mercedes-Benz sản xuất năm 2015, là tài sản bảo đảm cho khoản vay của khách hàng cá nhân. Xe có giá khởi điểm 388,8 triệu đồng, tiền đặt trước 77 triệu đồng; phiên đấu giá dự kiến diễn ra lúc 10h ngày 23/10 tại hội trường chi nhánh.
Tại TP.HCM, VietinBank Chi nhánh 4 đang lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản đối với nhiều phương tiện, trong đó có chiếc Rolls-Royce Ghost màu xanh, biển kiểm soát 51G-657.93. Xe được đăng ký lần đầu vào tháng 7/2018 và đăng ký giao dịch bảo đảm tại ngân hàng, với giá khởi điểm gần 11 tỷ đồng. Cùng với chiếc xe sang này, ngân hàng dự kiến đấu giá 5 xe xitec Hyundai chuyên chở xăng dầu của Xuyên Việt Oil để thu hồi nợ.
Sacombank cũng rao bán đấu giá một ô tô khách Ford Transit 11 chỗ tại Hà Nội, với giá khởi điểm hơn 309 triệu đồng. Trong khi đó, TPBank công bố đấu giá 5 ô tô đã qua sử dụng, gồm Mitsubishi Attrage giá khởi điểm 225 triệu đồng, VinFast Lux SA 2.0 giá 376 triệu đồng, MG5 1.5L giá 240 triệu đồng, một xe KIA giá 485 triệu đồng và MG5 1.5L MT giá 255 triệu đồng. Tiền đặt trước được quy định bằng 20% giá khởi điểm của từng tài sản.
Ở một trường hợp khác, SeABank Đại An - Phòng giao dịch Trần Duy Hưng thông báo thanh lý tài sản bảo đảm lần thứ tám đối với một chiếc Ford Everest sản xuất năm 2014, với giá khởi điểm chỉ 135 triệu đồng.
NỢ XẤU TĂNG, ÁP LỰC DỰ PHÒNG BỦA VÂY
Làn sóng thu giữ và phát mại tài sản diễn ra trong bối cảnh chất lượng tín dụng của hệ thống ngân hàng chịu thêm sức ép. Theo thống kê từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm, tổng dư nợ xấu, gồm nợ nhóm 3-5, tại ngày 30/6/2026 vượt 310.000 tỷ đồng, tăng gần 48.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 18% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ nợ xấu bình quân của nhóm ngân hàng này cũng tăng từ 1,85% cuối năm 2025 lên 2,01% vào cuối tháng 6/2026.
Diễn biến trên xuất hiện khi tín dụng tiếp tục mở rộng để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Đến cuối tháng 8/2026, tăng trưởng tín dụng toàn ngành đạt 10,5%, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn đối mặt với chi phí tài chính cao, thị trường bất động sản phục hồi chậm và dòng tiền chưa cải thiện rõ rệt. Khi các khoản vay dần bộc lộ chất lượng, áp lực phân loại nợ, thu hồi nợ và trích lập dự phòng cũng gia tăng.
Không chỉ nợ xấu tăng, khả năng dự phòng rủi ro của nhiều ngân hàng cũng có dấu hiệu suy yếu. Theo số liệu từ Wigroup, tỷ lệ bao phủ nợ xấu bình quân toàn ngành giảm từ khoảng 83% vào cuối năm 2025 xuống còn khoảng 79% vào cuối quý 2/2026. Diễn biến này cho thấy tốc độ gia tăng nợ xấu đang tạo sức ép lên khả năng tích lũy dự phòng của các nhà băng.
Một số ngân hàng ghi nhận tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, tỷ lệ này tại Eximbank giảm từ 44% xuống 32%; TPBank từ 92% xuống 67%; ABBank từ 120% xuống 87%; BIDV từ 100% xuống 76%; LPBank từ 74% còn 67%.
Theo SSI Research, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ngân hàng vào cuối năm 2026 được dự báo ở mức 1,8%, nhích lên so với 1,76% cuối năm 2025; tỷ lệ dư nợ nhóm 2 dự kiến tăng lên khoảng 1,4%. Những dự báo này cho thấy rủi ro chất lượng tài sản vẫn cần được theo dõi, đặc biệt khi áp lực trả nợ của khách hàng chưa hoàn toàn được giải tỏa.
Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định áp lực trích lập dự phòng tại các ngân hàng thương mại sẽ gia tăng trong nửa cuối năm 2026 và trở thành một trong những rủi ro lớn nhất đối với tăng trưởng lợi nhuận toàn ngành. Rủi ro này đáng chú ý hơn tại các ngân hàng có tỷ lệ bao phủ nợ xấu dưới 60%.
VDSC cũng lưu ý cần theo dõi sát rủi ro nợ xấu tại những ngân hàng có tỷ trọng cho vay kinh doanh bất động sản vượt 30% tổng dư nợ, trong bối cảnh áp lực đảo nợ của doanh nghiệp bất động sản và người vay mua nhà có thể tiếp tục gia tăng khi lãi vay ở mức cao.
Nợ xấu kéo dài không chỉ làm tăng chi phí dự phòng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và vốn tự có, mà còn khiến nguồn lực tài chính của ngân hàng bị sử dụng kém hiệu quả. Khi khách hàng không trả nợ đúng hạn, dòng tiền thu về bị đình trệ; tài sản bảo đảm có nguy cơ giảm giá hoặc khó chuyển nhượng, trong khi chi phí pháp lý, quản lý và xử lý tài sản tiếp tục phát sinh.
Vì vậy, thu giữ và phát mại tài sản là một trong những biện pháp được ngân hàng sử dụng để tăng khả năng thu hồi vốn, song hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý, mức giá và nhu cầu thị trường đối với từng tài sản.
Trong khi đó, mua bán nợ có thể giúp ngân hàng chuyển giao một phần rủi ro, thu hồi tiền và tái phân bổ nguồn lực cho hoạt động tín dụng. Tuy nhiên, hiệu quả của phương án này phụ thuộc vào giá bán, khả năng thu hồi thực tế và mức độ sẵn sàng của nhà đầu tư.
Bán nợ với mức chiết khấu lớn có thể giúp đẩy nhanh quá trình xử lý, nhưng đồng thời khiến ngân hàng phải ghi nhận tổn thất; ngược lại, nếu giữ giá quá cao, khoản nợ có thể tiếp tục nằm trên sổ sách và kéo dài thời gian thu hồi.
Do đó, bài toán đặt ra không chỉ là gia tăng số lượng khoản nợ và tài sản được đưa ra đấu giá, mà còn là xây dựng cơ chế xác định giá hợp lý, phản ánh đúng mức độ rủi ro và triển vọng thu hồi của từng khoản nợ.
