Tổng thống Donald Trump gần đây đã tiết lộ việc Mỹ đã giành được quyền sở hữu đa số tại 17 mỏ dầu của Venezuela, qua đó giúp Mỹ tiếp cận 65 tỷ thùng dầu đã được chứng minh là có thể khai thác, nhiều hơn gấp đôi trữ lượng dầu của chính Mỹ.
Một trong những mục tiêu của sáng kiến này là “lấp đầy” Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược Mỹ (SPR), hiện đang ở mức thấp nhất kể từ tháng 11/1982, thời điểm ông Ronald Reagan còn là tổng thống.
Theo ông Trump, lượng dầu Venezuela được sản xuất bởi liên doanh công - tư mới sẽ được sử dụng để bổ sung vào SPR, sau khi Mỹ đã giải phóng 130 triệu trong tổng số 172 triệu thùng dầu được phép xuất kho nhằm củng cố nguồn cung nội địa trong bối cảnh cuộc chiến với Iran tiếp tục leo thang.
THOẢ THUẬN
Trong một thỏa thuận được Nhà Trắng gọi là “thỏa thuận dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thế giới”, Văn phòng Vốn Chiến lược (Office of Strategic Capital) của Lầu Năm Góc sẽ mua tới 35% cổ phần tại một công ty sở hữu nhà sản xuất dầu tư nhân lớn thứ hai tại Venezuela - North American Blue Energy Partners (NABEP).
NABEP dự kiến đầu tư 100 tỷ USD vào loạt cơ sở hạ tầng khai thác dầu từ các mỏ của công ty. Doanh nghiệp này do gia đình Alejandro Betancourt López kiểm soát, một doanh nhân đang sinh sống tại Anh. Bản thân ông López từng bị điều tra tại Tây Ban Nha về các cáo buộc gian lận và rửa tiền nhưng chưa bị truy tố, trong khi một cuộc điều tra tương tự tại Thụy Sĩ đã khép lại mà không có cáo buộc nào. Người phát ngôn của NABEP không trả lời yêu cầu bình luận.
Nhà Trắng cho biết NABEP sẽ phải tuân thủ luật pháp Mỹ và Chính phủ Mỹ sẽ có quyền phủ quyết việc bổ nhiệm bất kỳ thành viên nào vào hội đồng quản trị.
Ngoài phần cổ phần, Bộ Ngoại giao Mỹ có quyền mua 20% lượng dầu Venezuela do NABEP sản xuất với mức giá bằng chi phí sản xuất. Bộ Ngoại giao Mỹ cũng có quyền ưu tiên mua phần doanh thu còn lại. Tổng cộng, chính quyền ông Trump cho biết kế hoạch này mang lại cho họ 55% cổ phần trong liên doanh mới.
Về dài hạn, quan hệ đối tác công - tư này có thể giúp các công ty năng lượng có trụ sở tại vùng Vịnh đảm bảo quyền tiếp cận nhiều hơn với dầu thô Venezuela, loại dầu mà các nhà máy lọc dầu của họ được thiết kế chuyên biệt để xử lý. Mỹ cần loại dầu nặng mà Venezuela sản xuất để chế tạo nhựa đường, dầu dùng trong nhà máy, đồng thời sản xuất dầu diesel và nhiên liệu máy bay một cách hiệu quả. Đây là lý do Venezuela là nguồn cung dầu nhập khẩu lớn thứ hai của Mỹ, chỉ sau Canada.
VẤN ĐỀ
Tuy nhiên, kế hoạch này đang đối mặt với một số vấn đề, điển hình là việc dầu Venezuela nặng và đặc, không đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng của SPR và có thể gây hư hại cho cơ sở lưu trữ. Tiếp theo đó, cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Venezuela cần được đầu tư và sửa chữa đáng kể để có thể sản xuất dầu ở quy mô đủ lớn nhằm hỗ trợ việc bổ sung SPR. Ngoài ra, Quốc hội Mỹ cần phê duyệt các giao dịch mua dầu để bổ sung SPR; trong khi kế hoạch bổ sung dự trữ cho SPR đã bắt đầu được triển khai.
Chính quyền ông Trump về lý thuyết có thể tìm cách xử lý những vấn đề trên nhưng sử dụng dầu Venezuela để lấp đầy SPR có lẽ không phải là giải pháp trong ngắn hạn cho vấn đề này.
Dầu Venezuela nằm ngoài phạm vi các yêu cầu về lưu trữ của Bộ Năng lượng Mỹ đối với SPR. Theo một báo cáo đánh giá chiến lược dài hạn về SPR được Bộ Năng lượng công bố năm 2016, chi phí gia cố các vật liệu cần thiết để lưu trữ dầu Venezuela trong những hang ngầm của SPR sẽ lớn hơn lợi ích mang lại và có thể tạo ra những khó khăn đáng kể trong vận hành. Vì vậy, Bộ Năng lượng Mỹ kết luận rằng chi phí lưu trữ dầu nặng sẽ vượt quá lợi ích. Bộ Năng lượng Mỹ khi đó nhận định hỗn hợp dầu chua nhẹ và dầu ngọt nhẹ hiện có là đủ để ứng phó với một cuộc khủng hoảng.
Ngay cả khi được pha trộn với dầu nhẹ hơn, dầu Venezuela vẫn sẽ gây ra những vấn đề trong những năm tới, ông Matt Smith, Giám đốc nghiên cứu hàng hóa tại Kpler, lưu ý.
Ngoài vấn đề lưu trữ, hiện cũng chưa rõ Venezuela còn có thể nhanh chóng gia tăng sản lượng dầu đến mức nào. Theo ông Luisa Palacios, cựu Chủ tịch Citgo và hiện là Giám đốc điều hành Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, Venezuela đã nâng lượng dầu xuất khẩu lên 1,2 triệu thùng/ngày, tăng khoảng 150.000 thùng/ngày so với đầu năm.
Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 3,5 triệu thùng/ngày mà Venezuela từng sản xuất vào thời điểm cuối thập niên 90. Để có thể trở lại mức sản lượng đạt đỉnh đó, cơ sở hạ tầng xuống cấp của nước này cần được sửa chữa và đầu tư đáng kể trong nhiều năm.
Venezuela sở hữu 303 tỷ thùng trữ lượng dầu đã được chứng minh, nhưng trữ lượng dầu không đồng nghĩa với sản lượng dầu, và sản lượng này sẽ không thể nhanh chóng được đưa vào khai thác, ngay cả khi có thỏa thuận với Mỹ.
“Đây không phải là giải pháp ngắn hạn cho tình trạng SPR cạn kiệt do cuộc chiến với Iran gây ra”, bà Helima Croft, Trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, bình luận.
PHƯƠNG ÁN
Bản thân ông Donald Trump cũng thừa nhận thoả thuận này sẽ cần thời gian để có thể mang lại kết quả. Ông nói rằng liên doanh không thể sản xuất đủ dầu để kéo giá xăng đi xuống trước thời điểm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11 tới.
Cũng chưa rõ liệu ông Trump có thể đơn phương hành động để bổ sung dầu Venezuela cho Kho SPR hay không. Quốc hội Mỹ cần phê duyệt các giao dịch mua dầu để bổ sung SPR. Đó là lý do trong đợt xả kho dầu lịch sử năm nay, Bộ Năng lượng Mỹ đã bán dầu dưới hình thức các giao dịch trao đổi. Chính phủ Mỹ đồng ý giao dầu trong thời chiến để đổi lấy việc bên nhận sẽ hoàn trả một lượng dầu tương đương vào thời điểm sau đó, qua đó không cần Quốc hội phê duyệt.
Các nhà phân tích trong ngành dầu mỏ cho rằng một kế hoạch khả thi để bổ sung dầu Venezuela vào SPR có thể được thực hiện dưới hình thức các giao dịch trao đổi tương tự.
Theo đó, liên doanh mới giữa Mỹ và khu vực tư nhân có thể bán dầu Venezuela cho các nhà máy lọc dầu ở khu vực vùng Vịnh vốn có nhu cầu cao đối với loại dầu này. Đổi lại, các công ty dầu mỏ có thể cung cấp cho Mỹ dầu nhẹ để bổ sung vào SPR.
“Đó là cách chính phủ Mỹ gián tiếp đưa dầu Venezuela vào SPR. Vẫn là những thùng dầu, nhưng không phải chính loại dầu đó”, ông Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, nhấn mạnh.
Các nhà nghiên cứu tại Clearview Energy Partners cũng đề xuất một giải pháp tương tự. Theo đó, Nhà Trắng có thể bán dầu thô Venezuela trên thị trường mở và sử dụng nguồn tiền thu được để mua dầu thô nhẹ được sản xuất tại Permian hoặc những khu vực khác nhằm bổ sung cho SPR.
Ông Andy Lipow tin rằng kế hoạch này có thể giúp Mỹ vượt qua một số trở ngại.
Mỹ sẽ lưu trữ loại dầu có thể sử dụng trong SPR, đồng thời nếu chính quyền ông Trump không trực tiếp mua dầu thì về mặt kỹ thuật, Quốc hội sẽ không cần phải hành động.
Dù vậy, đây vẫn không phải là một giải pháp nhanh chóng. Khi lượng dầu trong SPR đang tiến gần tới mức tối thiểu, Mỹ có thể cần một kế hoạch nhanh chóng hơn, đặc biệt nếu nước này phải đối mặt với một cơn bão lớn hoặc một cuộc khủng hoảng khác.
