Sau nhiều năm chìm trong khủng hoảng và kiện tụng, Công ty TNHH MTV Vận tải Viễn Dương Vinashin (Vinashinlines), một biểu tượng một thời của tham vọng biển lớn đã chính thức phá sản theo quyết định của Tòa án Nhân dân thành phố Hà Nội.
Thông tin này được Tổng công ty Hàng hải Việt Nam (VIMC - mã chứng khoán: MVN) công bố theo dựa trên Quyết định số 1/2025/QĐ-PSST do Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội ban hành hôm 5/5.
Vinashinlines bắt đầu rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán từ năm 2015 – thời điểm đại diện pháp luật của công ty đệ đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Gần một thập kỷ trôi qua với nhiều nỗ lực tái cơ cấu không mang lại kết quả, đến tháng 11/2024, hội nghị chủ nợ thống nhất đề nghị tòa án ra quyết định phá sản.
Với quyết định có hiệu lực từ ngày 5/5/2025, Vinashinlines chính thức chấm dứt toàn bộ hoạt động kinh doanh. Mọi giao dịch liên quan đến công ty bị đình chỉ. Cùng với đó, Tòa án đưa ra hàng loạt biện pháp để xử lý nghĩa vụ tài chính và tài sản còn lại của doanh nghiệp.
Theo đó, các khoản nợ liên quan đến lương, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội của người lao động sẽ được ưu tiên chi trả. Tài sản đảm bảo sẽ được xử lý để thanh toán nợ cho các chủ nợ lớn như BIDV, Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB), cùng một số tổ chức tài chính khác. Số tiền còn lại trong tài khoản ngân hàng của Vinashinlines sẽ chuyển về Cơ quan thi hành án để phân bổ theo quy định.
Sở Tài chính Hà Nội sẽ thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, xóa tên Vinashinlines khỏi hệ thống doanh nghiệp quốc gia. Toàn bộ tài sản của công ty bao gồm tàu biển, các dự án đầu tư, quyền sử dụng đất sẽ được thanh lý hoặc tạm giao cho VIMC quản lý.
Tòa án cũng ban hành phương án cụ thể về việc phân chia tài sản sau khi phá sản. Các chi phí phát sinh trong quá trình giải thể được ưu tiên thanh toán đầu tiên, tiếp đó là tiền lương và bảo hiểm xã hội cho người lao động. Các khoản nợ với Nhà nước và các khoản nợ không có tài sản bảo đảm được xử lý sau cùng. Trong trường hợp tài sản không đủ chi trả, các chủ nợ cùng thứ tự ưu tiên sẽ nhận thanh toán theo tỷ lệ tương ứng với khoản nợ.
Theo Điều 8 của quyết định, bà Phạm Thị Thu Hà, Tổng giám đốc Vinashinlines cùng các cựu lãnh đạo của công ty sẽ bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý trong bất kỳ doanh nghiệp nhà nước nào trong tương lai.
Ngoài ra, Tòa án đã nêu đích danh Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) là bên không tuân thủ yêu cầu xử lý tài sản đảm bảo, dẫn đến tổn thất nghiêm trọng cho Nhà nước. Cơ quan điều tra được đề nghị làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan tại VDB.
Vinashinlines từng là công ty con trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin), được thành lập với kỳ vọng phát triển vận tải viễn dương, góp phần nâng cao vị thế hàng hải Việt Nam trên bản đồ thế giới. Tuy nhiên, trái ngược với tầm nhìn ban đầu, Vinashinlines sớm rơi vào vòng xoáy thua lỗ, thất thoát và bê bối tài chính.
Năm 2017, dư luận bàng hoàng khi ba cựu lãnh đạo của Vinashinlines bị đưa ra xét xử vì tội tham ô. Trần Văn Liêm, nguyên Tổng giám đốc, và Giang Kim Đạt, nguyên Trưởng phòng Kinh doanh, bị tuyên án tử hình; trong khi Trần Văn Khương, nguyên Kế toán trưởng, nhận án tù chung thân.
Cả ba bị kết tội chiếm đoạt hơn 260 tỷ đồng thông qua việc mua bán và cho thuê tàu từ năm 2006 đến 2008, thời kỳ mà Vinashinlines liên tục “vẽ” các kế hoạch đầu tư tàu lớn để che giấu tình trạng tài chính yếu kém.
Vinashinlines từng là biểu tượng cho tham vọng phát triển ngành hàng hải của Việt Nam, được kỳ vọng là trụ cột vận tải viễn dương khi mới thành lập. Và việc chính thức tuyên bố phá sản không chỉ khép lại hành trình gần 20 năm tồn tại của Vinashinlines, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh cho nhiều doanh nghiệp nhà nước về vai trò của quản trị rủi ro, tuân thủ pháp luật và minh bạch tài chính.
Một doanh nghiệp từng vươn khơi giờ đã chính thức “chìm sâu”, để lại sau lưng những bài học đắt giá về quản trị và trách nhiệm trong khu vực kinh tế nhà nước.
