Thực phẩm không chỉ đơn thuần để lấp đầy cơn đói mà còn gắn liền với cảm giác dễ chịu, thói quen sinh hoạt, nét văn hóa và những nghi thức quen thuộc trong đời sống hàng ngày.
Thế nhưng, có những sự kết hợp tưởng chừng vô hại trên cùng một đĩa ăn lại có thể khiến cơ thể phải hoạt động vất vả hơn bình thường. Theo cả kinh nghiệm truyền thống lẫn khoa học dinh dưỡng hiện đại, một số cách kết hợp thực phẩm có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, gây đầy hơi hoặc ảnh hưởng đến khả năng hấp thu dưỡng chất.
Điều này không có nghĩa bản thân những thực phẩm ấy không tốt, bởi phần lớn đều giàu dinh dưỡng và rất phổ biến. Vấn đề nằm ở sự khác biệt trong đặc tính tiêu hóa hoặc phản ứng hóa học khi chúng đi cùng nhau.
1. Trái cây ăn cùng bữa chính
Trái cây phù hợp hơn khi dùng riêng thay vì ăn cùng bữa chính. Nhờ chứa nhiều nước và đường đơn, phần lớn trái cây được tiêu hóa khá nhanh.
Khi ăn cùng hoặc ngay sau các món nặng như ngũ cốc, sữa hay thịt, trái cây có thể lưu lại lâu hơn trong dạ dày do phải chờ các thực phẩm khác phân giải trước.
Trong khoảng thời gian đó, trái cây dễ xảy ra quá trình lên men, từ đó gây đầy hơi, chướng bụng hoặc tăng cảm giác khó chịu do axit. Chính vì vậy, nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị nên ăn trái cây khi bụng rỗng hoặc trước bữa ăn khoảng 30 – 40 phút để cơ thể hấp thu tốt hơn và giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.
2. Sữa và đồ ăn đậm vị
Sữa thường được xem là thức uống nhẹ nhàng, dễ chịu nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp khi dùng cùng các món mặn hoặc đậm vị. Việc kết hợp sữa với thực phẩm chua, mặn hoặc lên men có thể làm rối loạn quá trình tiêu hóa, gây cảm giác nặng bụng và khó chịu.
Chẳng hạn, uống sữa cùng đồ ăn vặt mặn, các món cà ri cay hay dưa muối có thể dễ dẫn đến đầy hơi. Để cơ thể tiêu hóa tốt hơn, sữa nên được dùng riêng hoặc kết hợp với những thực phẩm nhẹ, dễ tiêu như chà là, hạnh nhân hoặc ngũ cốc nguyên hạt.
3. Trà với thực phẩm giàu sắt
Uống trà sau bữa ăn là thói quen quen thuộc trong nhiều gia đình, về mặt dinh dưỡng lại chưa thật sự lý tưởng. Trong trà có chứa tannin, một hợp chất có khả năng liên kết với sắt có trong các thực phẩm như rau bina, đậu lăng, các loại đậu và nhiều loại rau xanh khác.
Sự liên kết này làm giảm lượng sắt mà cơ thể có thể hấp thu. Đối với những người chủ yếu bổ sung sắt từ nguồn thực vật, việc uống trà ngay sau bữa ăn có thể khiến lượng sắt hấp thu giảm dần theo thời gian.
Để hạn chế ảnh hưởng này, nên đợi khoảng một giờ sau bữa ăn rồi mới dùng trà, giúp cơ thể có đủ thời gian hấp thu dưỡng chất cần thiết.
4. Sữa chua với trái cây
Sữa chua kết hợp với trái cây thường được xem là món ăn vừa lành mạnh vừa thanh mát nhưng không phải lúc nào cũng dễ tiêu hóa. Sữa chua chứa lợi khuẩn và protein, cần nhiều thời gian để phân giải, trong khi trái cây lại được tiêu hóa khá nhanh nhờ hàm lượng nước và đường tự nhiên.
Sự chênh lệch về tốc độ tiêu hóa này đôi khi có thể gây lên men trong dạ dày hoặc làm tăng độ axit ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nhất là khi dùng cùng các loại trái cây có vị chua như cam hay dứa. Nếu vẫn muốn kết hợp, nên ưu tiên những loại trái cây dịu nhẹ hơn như quả mọng hoặc xoài chín để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.
5. Thịt với sữa
Kết hợp thịt với sữa hoặc các sản phẩm từ sữa có thể khiến bữa ăn trở nên “nặng” hơn đối với hệ tiêu hóa. Cả hai nhóm thực phẩm này đều giàu protein và chất béo, vì vậy cần nhiều thời gian và năng lượng để cơ thể xử lý.
Khi dùng chung, chẳng hạn như các món thịt sốt kem hoặc thịt ăn kèm phô mai, dạ dày phải hoạt động nhiều hơn để tiêu hóa cùng lúc hai nguồn dinh dưỡng đậm đặc. Điều này có thể dẫn đến cảm giác đầy bụng, chậm tiêu hoặc khó chịu ở một số người.
6. Chanh với sữa
Chanh và sữa là một trong những cặp thực phẩm được xem là xung khắc khá phổ biến. Chanh có tính axit cao, trong khi sữa chứa protein dễ phản ứng và đông lại khi gặp môi trường axit mạnh.
Khi kết hợp trong dạ dày, sữa có thể bị vón cục nhanh hơn bình thường, khiến quá trình tiêu hóa trở nên khó khăn và dễ gây cảm giác nặng bụng ở một số người. Vì vậy, nên tránh dùng sữa ngay sau khi ăn các thực phẩm có vị chua, đặc biệt là trái cây họ cam chanh. Để an toàn hơn cho hệ tiêu hóa, nên giữ khoảng cách ít nhất một giờ giữa hai loại thực phẩm này.
7. Đậu với phô mai
Đậu và phô mai khi kết hợp lại có thể khiến hệ tiêu hóa gặp khó khăn. Các loại đậu chứa nhiều carbohydrate phức tạp, vốn cần thời gian dài để phân giải và dễ gây đầy hơi trong quá trình tiêu hóa.
Khi ăn cùng phô mai, nguồn thực phẩm giàu chất béo và protein, sự kết hợp này càng trở nên “nặng” hơn, khiến dạ dày phải làm việc nhiều hơn để xử lý. Dù xuất hiện phổ biến trong nhiều món ăn nhờ hương vị hấp dẫn, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm có thể cảm thấy dễ chịu hơn khi ăn riêng hoặc giảm bớt khẩu phần của sự kết hợp này.