Tiêu thụ nhiều đường thường xuyên không chỉ làm tăng nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe mà còn có thể khiến chế độ ăn thiếu những thực phẩm giàu dinh dưỡng.
Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến nghị người trưởng thành giới hạn lượng đường bổ sung ở mức 100 – 150 calo mỗi ngày tùy giới tính, tương đương khoảng 25 – 37,5g đường.
Trong khi đó, chỉ một thanh kẹo chứa 25g đường đã cung cấp khoảng 100 calo, gần chạm mức khuyến nghị đối với một số người. Khi tiếp tục ăn kẹo và các thực phẩm nhiều đường trong ngày, tổng lượng đường tiêu thụ có thể dễ dàng vượt ngưỡng khuyến nghị.
Về lâu dài, thói quen này có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng của cơ thể và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính.
TĂNG NGUY CƠ BÉO PHÌ, TIỂU ĐƯỜNG VÀ BỆNH TIM MẠCH
Ăn quá nhiều kẹo không chỉ làm tăng lượng calo nạp vào mà còn góp phần gây tăng cân. Theo Medical News Today, kẹo thường chứa nhiều calo nhưng ít giá trị dinh dưỡng.
Do đường được cơ thể xử lý nhanh và không tạo cảm giác no lâu, người ăn dễ nhanh đói, tiếp tục ăn vặt và nạp thêm calo. Ngoài ra, tiêu thụ quá nhiều đường có thể ảnh hưởng đến hoạt động của leptin, hormone điều hòa cảm giác no và cân bằng năng lượng khiến việc kiểm soát sự thèm ăn trở nên khó khăn hơn.
Bên cạnh nguy cơ tăng cân, tiêu thụ quá nhiều đường còn có thể thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính, yếu tố góp phần làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như tim mạch, viêm khớp và Alzheimer. Tình trạng viêm kéo dài có thể đi kèm với đau nhức, mệt mỏi và những thay đổi về tâm trạng.
Tiêu thụ nhiều đường cũng có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2. Bệnh xảy ra khi cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc tuyến tụy không sản xuất đủ hormone này, khiến glucose tích tụ trong máu.
Lượng đường cao, đặc biệt khi đi kèm chế độ ăn dư thừa calo, có thể thúc đẩy tăng cân và tích tụ mỡ trong gan, góp phần gây kháng insulin. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận các quốc gia tiêu thụ nhiều đường thường có tỷ lệ mắc tiểu đường tuýp 2 cao hơn. Tuy nhiên, ăn kẹo không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh bởi nguy cơ còn phụ thuộc vào di truyền, chế độ ăn tổng thể, cân nặng và mức độ vận động.
Một hệ quả đáng lưu ý khác là nguy cơ mắc bệnh tim mạch tăng cao. Nghiên cứu đăng trên JAMA Internal Medicine theo dõi người tham gia trong 15 năm cho thấy những người nhận ít nhất 25% tổng lượng calo hằng ngày từ đường có nguy cơ tử vong do bệnh tim cao gấp đôi so với nhóm nhận không quá 10%.
Các nhà khoa học cho rằng lượng đường dư thừa có thể làm tăng chất béo trong máu, thúc đẩy hình thành mảng bám trong động mạch và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.
TỤT NĂNG LƯỢNG, ẢNH HƯỞNG TÂM TRẠNG, GIẤC NGỦ VÀ NÃO BỘ
Ăn kẹo có thể giúp cơ thể tăng năng lượng nhanh chóng nhờ glucose được hấp thụ vào máu và cung cấp nhiên liệu cho tế bào. Quá trình này có thể tạo cảm giác tỉnh táo, hưng phấn trong thời gian ngắn.
Tuy nhiên, đường không có tác dụng kích thích như caffeine và không mang lại nguồn năng lượng bền vững. Bên cạnh đó, fructose trong các sản phẩm bổ sung đường thường dễ bị tiêu thụ quá mức, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Sau cảm giác hưng phấn ban đầu, lượng đường trong máu có thể giảm nhanh, gây ra hiện tượng thường gọi là tụt năng lượng sau khi ăn đường. Sự thay đổi này có thể khiến một số người cảm thấy mệt mỏi, bồn chồn, dễ cáu kỉnh hoặc lo âu.
Tiêu thụ nhiều đường còn có thể liên quan đến những thay đổi tiêu cực về tâm trạng và nguy cơ trầm cảm. Một nghiên cứu đăng trên The British Journal of Psychiatry, theo dõi gần 3.500 người, ghi nhận nhóm thường xuyên ăn thực phẩm chế biến sẵn có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn nhóm chủ yếu ăn thực phẩm nguyên chất.
Chế độ ăn nhiều đường cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ. Một nghiên cứu đăng trên The American Journal of Clinical Nutrition, khảo sát 77.000 phụ nữ, cho thấy chế độ ăn giàu thực phẩm có chỉ số đường huyết cao có liên quan đến tình trạng mất ngủ. Các nhà nghiên cứu cho rằng sự biến động đường huyết có thể tác động đến hormone, tâm trạng và phản ứng viêm, từ đó ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và giấc ngủ, đường huyết còn liên quan mật thiết đến hoạt động của não bộ bao gồm khả năng tập trung, ghi nhớ và học hỏi. Theo các chuyên gia tại Trường Y Harvard, não sử dụng khoảng 50% lượng đường cơ thể tiêu thụ để đáp ứng nhu cầu năng lượng.
Khi đường huyết xuống quá thấp, não có thể không được cung cấp đủ năng lượng, khiến khả năng chú ý và nhận thức suy giảm. Ngược lại, đường huyết tăng cao kéo dài có thể liên quan đến tổn thương mạch máu nhỏ, teo mô não và suy giảm chức năng nhận thức.
ẢNH HƯỞNG HORMONE VÀ TĂNG CẢM GIÁC THÈM ĂN
Thói quen ăn nhiều đồ ngọt có thể ảnh hưởng đến ham muốn tình dục thông qua những thay đổi trong quá trình điều hòa hormone.
Theo MindBodyGreen, tiêu thụ quá nhiều đường có thể làm tăng insulin, tác động đến cân bằng hormone và có khả năng ảnh hưởng đến testosterone, hormone đóng vai trò quan trọng trong ham muốn tình dục.
Khi testosterone suy giảm, ham muốn và khối lượng cơ có thể giảm, nguy cơ tăng cân cũng tăng lên. Đồng thời, đường ảnh hưởng đến leptin, hormone điều hòa cảm giác no và cân bằng năng lượng, qua đó liên quan đến quá trình chuyển hóa và chức năng sinh lý.
Bên cạnh đó, đường kích hoạt hệ thống khen thưởng của não, thúc đẩy giải phóng dopamine và tác động đến hệ opioid nội sinh, những cơ chế liên quan đến cảm giác khoái cảm và mong muốn lặp lại hành vi. Vì vậy, ăn đồ ngọt có thể tạo cảm giác dễ chịu khiến một số người muốn tiếp tục ăn dù đã no hoặc không có ý định ăn thêm.
HẠI DA, SÂU RĂNG VÀ RỐI LOẠN TIÊU HÓA
Một yếu tố khác mà chúng ta cần quan tâm là các vấn đề về da. Thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như nhiều loại kẹo có thể khiến đường huyết và insulin tăng nhanh, đồng thời thúc đẩy phản ứng viêm, làm mụn trứng cá trở nên nghiêm trọng hơn. Chế độ ăn nhiều đường cũng có thể ảnh hưởng đến một số bệnh da liễu như chàm, đỏ mặt và vảy nến.
Bên cạnh đó, đường liên kết với collagen tạo thành các sản phẩm cuối của quá trình glycat hóa nâng cao (AGEs). Quá trình này khiến collagen trở nên cứng, kém linh hoạt, làm giảm độ đàn hồi và thúc đẩy sự hình thành nếp nhăn.
Một trong những hậu quả phổ biến nhất của việc ăn quá nhiều kẹo là sâu răng. Vi khuẩn trong khoang miệng sử dụng đường làm nguồn dinh dưỡng và tạo ra axit có khả năng phá hủy men răng.
Nước bọt chứa canxi và phosphate giúp tái khoáng hóa men răng, nhưng nếu thường xuyên ăn đồ ngọt, quá trình mất khoáng có thể vượt quá khả năng phục hồi tự nhiên, dẫn đến hình thành lỗ sâu.
Ngoài ra, vi khuẩn còn góp phần tạo mảng bám trên bề mặt răng làm tăng nguy cơ tổn thương men răng nếu không được loại bỏ thường xuyên. Các loại kẹo cứng và dính như kẹo mút có thể làm tăng nguy cơ sâu răng do khiến đường lưu lại trong miệng lâu hơn.
Ăn nhiều kẹo cũng có thể gây khó chịu đường tiêu hóa, đặc biệt ở người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Hội chứng này ảnh hưởng đến khoảng 12% dân số với các triệu chứng thường gặp như đau bụng, co thắt ruột, đầy hơi, tiêu chảy và táo bón.
Trong đó, sucrose (đường ăn thông thường) gồm glucose và fructose (có tự nhiên trong trái cây nhưng cũng được bổ sung vào nhiều loại bánh kẹo và thực phẩm đóng gói). Lactose là loại đường có trong sữa và các sản phẩm từ sữa, có thể gây triệu chứng ở người khó dung nạp lactose. Khi không được hấp thụ tốt, một số loại đường có thể làm tăng tình trạng đầy hơi, đau bụng và tiêu chảy.
