Nhiều người thường cho rằng chăm sóc da vào mùa hè chỉ đơn giản là thoa kem chống nắng mỗi buổi sáng. Thế nhưng, những gì các bác sĩ da liễu thực hiện khi thời tiết trở nên oi bức lại tỉ mỉ hơn rất nhiều.
Đằng sau làn da khỏe mạnh là hàng loạt thói quen nhỏ, đôi khi khá bất ngờ, nhưng đều góp phần hạn chế tác động của nắng nóng, mồ hôi và các yếu tố môi trường.
Bác sĩ da liễu Purvisha Patel, nhà sáng lập hệ thống phòng khám chuyên khoa da liễu và thẩm mỹ Advanced Dermatology & Skin Cancer Associates tại Memphis (Mỹ), thừa nhận rằng những người làm trong lĩnh vực này thường rất nguyên tắc và cẩn trọng trong việc chăm sóc làn da của chính mình.
Việc tiếp xúc với các vấn đề về da mỗi ngày khiến họ hình thành nhiều thói quen tưởng chừng rất nhỏ nhưng lại mang đến hiệu quả lâu dài.
CHỐNG NẮNG
Bảo vệ da trước tác hại của ánh nắng không chỉ dừng lại ở việc thoa kem chống nắng. Các bác sĩ da liễu còn chú trọng đến những yếu tố dễ bị bỏ qua từ loại kem chống nắng sử dụng, thứ tự các bước chăm sóc da cho đến việc che chắn những vùng ít được để ý.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là ưu tiên kem chống nắng có màu ngay cả khi chỉ ở trong nhà hoặc di chuyển bằng ô tô.
Kem chống nắng thông thường chủ yếu bảo vệ da khỏi tia cực tím (UV) nhưng khả năng chống lại ánh sáng khả kiến, đặc biệt là ánh sáng xanh năng lượng cao (HEV) từ ánh nắng, lại khá hạn chế.
Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy loại ánh sáng này có thể làm tình trạng tăng sắc tố trở nên nghiêm trọng hơn, nhất là ở người bị nám hoặc có làn da sẫm màu.
Do đó, kem chống nắng có màu là lựa chọn hiệu quả hơn so với kem nền có chỉ số SPF bởi lượng kem nền sử dụng hàng ngày thường không đủ để đạt mức chống nắng như công bố. Sản phẩm này chứa các oxit sắt vừa tạo màu tự nhiên cho da vừa giúp tăng khả năng bảo vệ trước ánh sáng khả kiến.
Bác sĩ da liễu Melanie Palm thuộc phòng khám Art of Skin MD tại San Diego, người cũng gặp tình trạng nám, cho biết bà thường kết hợp hai loại kem chống nắng có màu mỗi sáng để phù hợp với tông da. Theo bà, nguồn ánh sáng gây tăng sắc tố không chỉ đến từ ánh nắng trực tiếp mà còn có thể xuất phát từ hệ thống đèn chiếu sáng cường độ mạnh trong nhà.
Bên cạnh kem chống nắng, các bác sĩ cũng ưu tiên thoa serum chống oxy hóa trước khi chống nắng. Thứ tự này giúp tăng thêm một lớp bảo vệ trước các gốc tự do được tạo ra bởi tia UV và ô nhiễm môi trường.
Serum chống oxy hóa thường chứa vitamin C hoặc các hoạt chất tương tự không thay thế kem chống nắng nhưng góp phần giảm tổn thương do môi trường gây ra. Bác sĩ Palm đặc biệt đánh giá cao THD ascorbate, một dạng vitamin C tan trong dầu, vì có khả năng thẩm thấu tốt hơn vào bề mặt da giàu lipid. Theo bà, vào mùa hè khi thời gian ở ngoài trời nhiều hơn, làn da cũng phải đối mặt với nhiều áp lực hơn, nên việc bổ sung một lớp chống oxy hóa sẽ giúp tăng cường khả năng bảo vệ.
Việc thoa kem chống nắng cũng không chỉ tập trung vào khuôn mặt. Nhiều trường hợp cháy nắng hoặc tổn thương da xuất hiện ở những vùng rất dễ bị bỏ quên như mặt trên và mặt sau tai, da đầu, đường ngôi tóc, mu bàn chân, mặt sau cẳng chân hay vùng dưới cằm.
Môi cũng cần được bảo vệ bằng son dưỡng có chứa kẽm oxit, trong khi da đầu có thể được che chắn bằng mũ rộng vành hoặc xịt chống nắng chuyên dụng dành cho đường chân tóc.
Đôi chân cũng là vị trí cần đặc biệt lưu ý vì thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng khi mặc quần short hoặc váy ngắn nhưng lại ít được thoa kem chống nắng.
Bên cạnh đó, bảo vệ da cũng đồng nghĩa với việc bảo vệ đôi mắt. Kem chống nắng không thể che chắn cho mắt trước tia UV, trong khi việc tiếp xúc kéo dài với ánh nắng được cho là có liên quan đến đục thủy tinh thể, mộng mắt, các tổn thương ở củng mạc và cả u hắc tố ở mắt.
Vì vậy, các bác sĩ da liễu xem kính râm là một phần của quy trình chăm sóc da hàng ngày. Loại kính được ưu tiên là kính có khả năng chống cả tia UVA và UVB, đồng thời có tròng phân cực nếu thường xuyên hoạt động gần mặt nước.
Ngoài việc bảo vệ mắt, kính râm còn giúp hạn chế thói quen nheo mắt dưới nắng, một trong những nguyên nhân khiến các nếp nhăn chân chim quanh mắt hình thành sớm.
Nếu chẳng may bị cháy nắng, điều quan trọng nhất là để lớp da tổn thương tự bong một cách tự nhiên. Việc bóc lớp da đang bong hoặc chọc vỡ bóng nước có thể làm tăng nguy cơ rối loạn sắc tố, đổi màu da và để lại sẹo.
Trong thời gian phục hồi, da nên được làm dịu bằng nước mát, gel lô hội hoặc kem dưỡng ẩm dịu nhẹ dành cho da nhạy cảm. Tuy nhiên, nếu vùng cháy nắng xuất hiện nhiều bóng nước, lan rộng hoặc đi kèm các triệu chứng như sốt hay ớn lạnh, cần được thăm khám y tế thay vì tự điều trị tại nhà.
ĐIỀU CHỈNH THÓI QUEN CHĂM SÓC DA
Cùng với ánh nắng gay gắt, làn da còn phải đối mặt với nhiệt độ cao, mồ hôi và độ ẩm, tạo điều kiện cho nhiều vấn đề xuất hiện. Vì vậy, các bác sĩ da liễu thường điều chỉnh thói quen chăm sóc da thay vì giữ nguyên quy trình như những thời điểm khác trong năm.
Ngay cả việc sử dụng các chất chống tiết mồ hôi cũng được thực hiện theo cách khác. Thay vì thoa vào buổi sáng trước khi ra ngoài, các chuyên gia khuyến nghị sử dụng vào buổi tối sau khi tắm, khi vùng nách đã được lau khô hoàn toàn.
Các hoạt chất chứa muối nhôm cần nhiều giờ để dần hình thành nút chặn tại tuyến mồ hôi nên việc thoa trước khi đi ngủ sẽ giúp sản phẩm phát huy hiệu quả tốt hơn. Nếu cần, vẫn có thể thoa thêm một lớp vào ban ngày mà không ảnh hưởng đến tác dụng.
Mồ hôi cũng không nên lưu lại quá lâu trên da. Khi bay hơi, mồ hôi để lại muối có thể gây kích ứng, đặc biệt ở những người có làn da nhạy cảm hoặc mắc chàm. Độ ẩm còn sót lại trên bề mặt da cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, làm tăng nguy cơ viêm nang lông và nổi mụn.
Vì vậy, sau khi tập luyện hoặc hoạt động ngoài trời trong thời gian dài, việc tắm hoặc ít nhất là xả sạch cơ thể bằng nước được xem là cách đơn giản để hạn chế các vấn đề này.
Trang phục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho làn da khỏe mạnh. Các bác sĩ da liễu thường tránh quần áo bó sát làm từ sợi tổng hợp, đặc biệt là đồ lót, vì chúng dễ giữ nhiệt và giữ ẩm, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm phát triển.
Chất liệu cotton được ưu tiên nhờ khả năng thấm hút mồ hôi và thoáng khí tốt hơn. Tương tự, bàn chân cũng cần được “thở” bằng cách đi dép hoặc giày thoáng khí khi có thể, thay vì mang tất và giày kín suốt cả ngày, giúp giảm nguy cơ mắc nấm bàn chân.
Quy trình chăm sóc da cũng được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thời tiết. Nhiều người cho rằng nên ngừng sử dụng retinoid vào mùa hè vì lo ngại da nhạy cảm hơn với ánh nắng, nhưng các bác sĩ da liễu cho biết điều này thường không cần thiết. Việc ngừng rồi sử dụng lại có thể khiến da phải trải qua giai đoạn kích ứng, bong tróc và nổi mụn một lần nữa.
Thay vào đó, chỉ cần duy trì retinoid kết hợp với chống nắng đầy đủ. Trong trường hợp thường xuyên bơi lội hoặc phải ở ngoài trời trong thời gian dài khiến việc thoa lại kem chống nắng trở nên khó khăn, có thể cân nhắc bổ sung bakuchiol, hoạt chất có nguồn gốc thực vật với tác dụng tương tự retinol. Khi kết hợp cùng retinoid, bakuchiol giúp giảm tình trạng đỏ và kích ứng, đồng thời tăng hiệu quả chăm sóc da.
Mùa hè cũng không phải là thời điểm lý tưởng để điều trị nám hoặc đốm sắc tố bằng laser. Ánh nắng mạnh có thể khiến sắc tố nhanh chóng tái phát, làm giảm hiệu quả của liệu trình chỉ sau một thời gian ngắn.
Vì vậy, nhiều bác sĩ da liễu thường khuyên dời các phương pháp điều trị này sang mùa thu hoặc khi cường độ nắng đã giảm, đặc biệt với những người dễ bị nám.
Một thay đổi khác là giảm tần suất tẩy tế bào chết. Dưới tác động của ánh nắng, hàng rào bảo vệ da vốn đã chịu nhiều áp lực, nên việc chà xát mạnh bằng các sản phẩm dạng hạt hoặc phương pháp chải khô có thể khiến da dễ tổn thương hơn.
Thay vào đó, các chuyên gia ưu tiên các sản phẩm tẩy tế bào chết hóa học dịu nhẹ cho vùng mặt và chỉ thực hiện khoảng một lần mỗi tuần đối với cơ thể để duy trì làn da khỏe mạnh mà không làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên.