Ô nhiễm không khí trong nhà ngày càng được xem là một yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Trong bối cảnh đó, nhiều người lựa chọn bật máy lọc không khí suốt đêm với hy vọng cải thiện môi trường sống và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Các chuyên gia cho biết những tác động của thói quen này có thể rõ rệt hơn nhiều so với suy nghĩ của nhiều người.
NGỦ NGON HƠN, HUYẾT ÁP ỔN ĐỊNH HƠN
Nhiều bằng chứng cho thấy việc sử dụng máy lọc không khí trong phòng ngủ suốt đêm có thể giúp cải thiện cả chất lượng lẫn thời lượng giấc ngủ.
Theo bác sĩ Thomas Kilkenny, Giám đốc Viện Y học Giấc ngủ tại Bệnh viện Đại học Staten Island thuộc Northwell Health, phần lớn các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào tác động tiêu cực của ô nhiễm không khí đối với chứng ngưng thở khi ngủ. Các nghiên cứu này cho thấy ô nhiễm không khí có thể gây kích ứng và viêm đường hô hấp trên, từ đó ảnh hưởng đến quá trình hô hấp khi ngủ.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà khoa học đã bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa chất lượng không khí trong nhà và giấc ngủ nói chung. Kết quả từ nhiều nghiên cứu cho thấy một xu hướng khá nhất quán rằng chất lượng không khí trong phòng ngủ càng tốt thì chất lượng giấc ngủ cũng càng được cải thiện.
Một nghiên cứu được công bố năm 2023 cho thấy những người ngủ trong phòng có sử dụng máy lọc không khí trang bị bộ lọc HEPA ngủ lâu hơn và dành nhiều thời gian nghỉ ngơi trên giường hơn so với những người không sử dụng thiết bị này.
Bộ lọc HEPA được đánh giá là có khả năng loại bỏ tới 99,97% bụi, phấn hoa, nấm mốc và vi khuẩn có trong không khí.
Một báo cáo khác cũng được công bố trong năm 2023 ghi nhận rằng việc tăng cường lưu thông không khí trong phòng ngủ giúp làm giảm nồng độ carbon dioxide cũng như lượng bụi mịn lơ lửng trong không khí. Đây là những hạt vật chất cực nhỏ có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Khi chất lượng không khí được cải thiện, chất lượng giấc ngủ của người tham gia nghiên cứu cũng được cải thiện theo.
Theo bác sĩ Robert Satriale, chuyên gia y học giấc ngủ tại Temple Health, ô nhiễm không khí có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ thông qua nhiều cơ chế khác nhau.
Không chỉ gây viêm ở mũi và cổ họng, các chất ô nhiễm còn có thể kích hoạt tình trạng stress oxy hóa, một quá trình gây tổn thương tế bào và mô trong cơ thể. Những tác động này được cho là có thể góp phần làm suy giảm chất lượng giấc ngủ.
Bên cạnh giấc ngủ, chất lượng không khí còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, đặc biệt là huyết áp.
Bác sĩ Sabrina Islam, Phó Giáo sư Y khoa thuộc chuyên ngành Tim mạch tại Trường Y Lewis Katz của Đại học Temple cho biết, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thường xuyên tiếp xúc với không khí ô nhiễm có thể gây viêm và làm suy giảm chức năng của các mạch máu.
Theo thời gian, những thay đổi này có thể dẫn đến tăng huyết áp và làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Ở chiều ngược lại, nhiều nghiên cứu cũng cho thấy việc sử dụng máy lọc không khí có liên quan đến sự cải thiện các chỉ số huyết áp. Theo bác sĩ Islam, lợi ích này đặc biệt rõ ở những người sinh sống trong môi trường có mức độ ô nhiễm cao, chẳng hạn các khu vực có mật độ giao thông dày đặc, không gian thông gió kém hoặc những nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của khói bụi và cháy rừng.
Một phân tích tổng hợp được công bố năm 2021 đã xem xét các nghiên cứu theo dõi huyết áp tâm thu của những người sống trong môi trường ô nhiễm trước và sau khi sử dụng máy lọc không khí trong nhà.
Một số người tham gia đặt thiết bị ngay trong phòng ngủ và sử dụng trong khoảng thời gian từ một tuần đến vài tuần. Kết quả cho thấy việc sử dụng máy lọc không khí trong nhà có liên quan đến sự sụt giảm đáng kể của huyết áp.
Một nghiên cứu khác công bố năm 2024 cũng ghi nhận kết quả tương tự. Theo đó, việc sử dụng máy lọc không khí trong phòng sinh hoạt chính liên tục trong một năm có liên quan đến sự giảm đáng kể huyết áp tâm trương ở người cao tuổi.
Các hệ thống lọc không khí có thể giúp giảm mức độ tiếp xúc với các nguồn ô nhiễm từ cả môi trường trong nhà lẫn ngoài trời. Nhờ đó, nguy cơ hình thành hoặc làm trầm trọng thêm các rối loạn chuyển hóa và tim mạch bao gồm tăng huyết áp cũng có thể được hạn chế.
LƯU Ý KHI CHỌN MÁY LỌC KHÔNG KHÍ
Đối với những người muốn cải thiện chất lượng không khí trong phòng ngủ nhằm hỗ trợ giấc ngủ hoặc bảo vệ sức khỏe tim mạch, việc lựa chọn một máy lọc không khí phù hợp có thể là khoản đầu tư đáng cân nhắc.
Trong số các công nghệ hiện có, bộ lọc HEPA thường được các chuyên gia khuyến nghị nhờ khả năng loại bỏ hiệu quả bụi mịn, phấn hoa, nấm mốc, vi khuẩn và nhiều tác nhân gây ô nhiễm khác trong không khí.
Tuy nhiên, hiệu quả của máy lọc không khí không chỉ phụ thuộc vào loại bộ lọc mà còn liên quan đến việc lựa chọn thiết bị phù hợp với không gian sử dụng.
Theo bác sĩ Robert Satriale, người dùng nên ưu tiên những sản phẩm được thiết kế tương ứng với diện tích căn phòng. Một thiết bị có công suất quá nhỏ sẽ khó làm sạch không khí hiệu quả, trong khi sản phẩm có công suất lớn hơn nhu cầu thực tế có thể gây lãng phí điện năng và chi phí vận hành.
Bên cạnh đó, việc vệ sinh và bảo dưỡng định kỳ cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Bộ lọc tích tụ bụi bẩn trong thời gian dài có thể làm giảm hiệu suất hoạt động của máy, khiến khả năng lọc không khí suy giảm.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên kiểm tra, làm sạch hoặc thay thế bộ lọc theo hướng dẫn của nhà sản xuất, đồng thời thực hiện bảo dưỡng định kỳ hàng tháng để thiết bị luôn hoạt động ở trạng thái tối ưu.
Máy lọc không khí được xem là đặc biệt hữu ích đối với những người đang mắc các bệnh lý về hô hấp hoặc tim mạch. Nhóm đối tượng này bao gồm người bị dị ứng, hen suyễn, hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, các bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh tim mạch.
Đối với họ, việc giảm tiếp xúc với các chất ô nhiễm trong không khí có thể góp phần làm giảm triệu chứng, hạn chế các đợt bệnh trở nặng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Tuy nhiên, lợi ích của không khí sạch không chỉ giới hạn ở những người có bệnh nền. Các chuyên gia cho rằng bất kỳ ai cũng có thể hưởng lợi từ việc hít thở bầu không khí trong lành hơn.
Khi lượng bụi mịn, chất gây dị ứng và các hạt ô nhiễm trong nhà được giảm bớt, cơ thể sẽ ít phải chịu tác động từ các yếu tố gây kích ứng. Qua đó hỗ trợ tốt hơn cho giấc ngủ, hệ hô hấp và sức khỏe tổng thể.
Về cơ bản, hầu hết mọi người đều có thể nhận được lợi ích từ việc sử dụng bộ lọc HEPA trong không gian sống. Việc cải thiện chất lượng không khí hít thở mỗi ngày là một trong những cách đơn giản nhưng hiệu quả để hỗ trợ sức khỏe lâu dài.
