Hơn 30 năm theo đuổi chuyên ngành Nội thận - Lọc máu và miễn dịch ghép, TTƯT, BSCKII Nguyễn Đình Vũ - Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang là một trong những chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực ghép thận tại Việt Nam. Dù không xuất hiện ở vị trí phẫu thuật viên, bác sĩ Vũ lại giữ vai trò quan trọng ở chặng đường dài sau ca mổ như kiểm soát miễn dịch, bảo vệ chức năng thận ghép và giúp người bệnh duy trì cuộc sống ổn định.
Trong ghép thận, ca mổ thành công mới chỉ là điểm khởi đầu. Theo bác sĩ Nguyễn Đình Vũ, giai đoạn sau phẫu thuật đòi hỏi sự theo dõi sát sao, bởi cơ thể người bệnh phải thích nghi với quả thận mới, trong khi nguy cơ thải ghép luôn có thể xuất hiện.
“Có những bệnh nhân được cứu sống ngay trên bàn mổ. Nhưng với ghép thận, thử thách lớn nhất nhiều khi lại bắt đầu sau ca phẫu thuật. Đó là giai đoạn cơ thể người bệnh phải thích nghi với quả thận mới khi chỉ một sai sót nhỏ trong kiểm soát miễn dịch, điều chỉnh thuốc không phù hợp cũng có thể dẫn đến tình trạng thải ghép cấp rất nhanh”, bác sĩ Nguyễn Đình Vũ chia sẻ.
Điển hình là trường hợp một bệnh nhân là bác sĩ tại TP.HCM mắc suy thận mạn giai đoạn cuối, mang theo nhiều hy vọng thực hiện ca ghép thận đầu tiên. Tuy nhiên, một tuần sau ca ghép thận, người bệnh bất ngờ rơi vào biến chứng nặng. Mạch máu nuôi thận ghép bong tách, chèn ép khiến quả thận vừa được ghép nhanh chóng mất chức năng. Các bác sĩ buộc phải phẫu thuật lấy bỏ thận ghép để cứu tính mạng bệnh nhân. Sau biến cố, người bệnh quay trở lại chạy thận nhân tạo.
“Bệnh nhân chia sẻ thường xuyên mơ thấy mình chết. Sau thất bại của ca ghép đầu tiên, tinh thần suy sụp rất nặng nề”, bác sĩ Nguyễn Đình Vũ nhớ lại.
Hai năm sau biến cố ấy, người bệnh một lần nữa tìm đến bác sĩ Nguyễn Đình Vũ với hy vọng được ghép thận lần hai. Nhưng đây là ca bệnh có nguy cơ rất cao: bệnh nhân mắc viêm gan B, tình trạng giảm tiểu cầu kéo dài khiến nguy cơ chảy máu luôn hiện hữu, trong khi tiền sử thất bại sau ghép làm khả năng thải ghép tăng lên đáng kể.
“Thời điểm đó, rất ít nơi sẵn sàng tiếp nhận vì nguy cơ biến chứng quá lớn. Nhưng tôi nghĩ, nếu mình cũng từ chối thì bệnh nhân gần như không còn cơ hội nào nữa”, bác sĩ Vũ nhớ lại.
Sau quá trình chuẩn bị và theo dõi chặt chẽ, ca ghép lần hai diễn ra thành công. Nhiều năm sau cuộc chiến với suy thận mạn và những biến cố hậu ghép, người bệnh hiện đã trở lại cuộc sống bình thường, tình trạng sức khỏe ổn định.
Ít ai biết rằng, lựa chọn gắn bó với chuyên ngành Nội thận - Lọc máu của bác sĩ Nguyễn Đình Vũ bắt đầu từ một mục tiêu rất rõ ràng, sang Pháp học thận nhân tạo và ghép thận để mang kiến thức trở về Việt Nam.
Sau khi tốt nghiệp Đại học Y khoa Huế năm 1987, phải đến năm 2003-2005, ông mới tu nghiệp Bác sĩ nội trú Pháp tại Bệnh viện Purpan - Toulouse về Thận nhân tạo và Ghép thận, sau đó tiếp tục học tập tại Bệnh viện Rangueil - Toulouse về ghép tạng.
Không chỉ tiếp cận kỹ thuật hiện đại, bác sĩ Vũ còn được làm việc trực tiếp trong môi trường y khoa chuẩn hóa, nơi mọi quyết định điều trị đều dựa trên dữ liệu, bằng chứng và quy trình chặt chẽ.
“Trăm nghe không bằng một lần trực tiếp tham gia điều trị. Khi được đứng trong hệ thống ghép tạng hoàn chỉnh ở Pháp, tôi hình dung rất rõ mình cần làm gì nếu muốn phát triển lĩnh vực này tại Việt Nam”, ông chia sẻ.
Những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy từ Pháp nhanh chóng tạo ra thay đổi rõ rệt khi bác sĩ Nguyễn Đình Vũ trở về nước công tác. Trước năm 2005, mỗi năm, Bệnh viện Trung ương Huế chỉ thực hiện khoảng 1-2 ca ghép thận. Tuy nhiên, sau khi ông đảm nhiệm vai trò Trưởng khoa Thận nhân tạo, số lượng ca ghép tăng dần qua từng năm, từ vài chục ca lên hàng trăm ca mỗi năm.
Dấu ấn chuyên môn của bác sĩ Nguyễn Đình Vũ không chỉ nằm ở số lượng ca bệnh, mà còn ở những trường hợp phức tạp từng được xem là “vùng khó”, chưa từng có tiền lệ của y học Việt Nam. Điển hình là ca ghép thận bất đồng yếu tố Rh đầu tiên được triển khai trong nước.
“Với những ca ghép phức tạp, thậm chí chưa có nhiều tiền lệ, điều quan trọng nhất là phải có nền tảng chuyên môn đủ vững và có người đồng hành về học thuật phía sau. Nếu không có sự hỗ trợ từ các giáo sư tại Pháp, có lẽ tôi đã không dám thực hiện nhiều trường hợp khó như vậy”, ông cho biết.
Không dừng ở điều trị, bác sĩ Nguyễn Đình Vũ còn kết nối các giáo sư Pháp về Huế đào tạo về miễn dịch ghép thận, nền tảng quyết định sự thành công lâu dài của ghép tạng. Sau này, nhiều chương trình đào tạo tiếp tục được mở rộng tới các bệnh viện lớn tại TP.HCM và Hà Nội.
Hiện nay, khi công tác tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Nha Trang, bác sĩ Nguyễn Đình Vũ kỳ vọng có thể tiếp tục đóng góp kinh nghiệm chuyên môn cho sự phát triển của lĩnh vực nội thận - lọc máu và ghép thận tại khu vực Nam Trung Bộ.
“Vinmec Nha Trang hội tụ đầy đủ các điều kiện về chuyên môn, công nghệ và cơ sở vật chất để phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe kết hợp nghỉ dưỡng. Nếu xây dựng được một trung tâm ghép thận mạnh, có đội ngũ chuyên môn tốt và hệ thống theo dõi sau ghép bài bản, bệnh viện hoàn toàn có thể trở thành điểm đến của cả bệnh nhân trong nước lẫn quốc tế”, ông nhận định.
Hơn 3 thập kỷ làm nghề, dù cảm giác lo lắng trong những ca ghép đầu tiên đã dần nhường chỗ cho sự bình tĩnh và kinh nghiệm. Nhưng với bác sĩ Nguyễn Đình Vũ, mỗi ca ghép thận thành công vẫn luôn là một hành trình nhiều áp lực, bởi phía sau đó là cơ hội sống của một con người. “Điều vẫn khiến tôi trăn trở nhất khi đối diện với từng người bệnh ghép thận là làm sao giúp họ có thể sống khỏe mạnh, ổn định trong nhiều năm sau điều trị”, bác sĩ Vũ chia sẻ.
