Những phiên Mega Livestream quy mô lớn đến các “phiên chợ số” được tổ chức ngay tại cấp xã, nhiều địa phương đang đưa nông sản đặc trưng và sản phẩm OCOP lên môi trường trực tuyến để tiếp cận người tiêu dùng ngoài địa bàn. Không chỉ thêm một kênh bán hàng, cách làm này đang mở rộng không gian xúc tiến thương mại, rút ngắn khoảng cách giữa vùng sản xuất và thị trường.
NÔNG SẢN VÙNG MIỀN BƯỚC VÀO “PHIÊN CHỢ” KHÔNG GIỚI HẠN ĐỊA LÝ
Nếu trước đây các sản phẩm đặc trưng của địa phương chủ yếu được giới thiệu thông qua hội chợ, tuần hàng hay các điểm trưng bày, thì livestream đang tạo ra một không gian xúc tiến thương mại khác: người mua không cần đến địa phương, còn người bán có thể đưa sản phẩm trực tiếp đến trước màn hình của người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành.
Tại Hà Tĩnh, Sở Công Thương đang triển khai phiên Mega Live “Trăng về Hà Tĩnh - Quà quê trao tình” trên TikTok, dưới sự chỉ đạo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), với sự đồng hành của TikTok Shop và phối hợp cùng Sao Star Media. Mục tiêu được đặt vào việc quảng bá sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP và những giá trị tiêu biểu của địa phương trên môi trường số.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự chuyển dịch từ “trưng bày để biết” sang “giới thiệu để tương tác và mua hàng”. Với livestream, đặc sản địa phương không chỉ xuất hiện như một sản phẩm được giới thiệu mà còn có thể được giải thích về nguồn gốc, cách sản xuất, giá trị sử dụng, tương tác trực tiếp với khách hàng và chốt đơn ngay trong phiên phát sóng.
Hà Tĩnh không phải địa phương duy nhất lựa chọn cách tiếp cận này. Tại Gia Lai, Sở Công Thương phối hợp với Trung tâm Phát triển thương mại điện tử và Công nghệ số (eComDX) thuộc Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số tổ chức chương trình livestream quảng bá, giới thiệu, tiêu thụ nông sản và kết nối các sàn thương mại điện tử. Các sản phẩm được lựa chọn gồm cà phê, hồ tiêu, hạt điều, yến sào, trà, bánh ít lá gai, nem chua, tinh dầu thảo dược...
Đáng chú ý, kế hoạch hỗ trợ tiêu thụ nông sản năm 2026 của Gia Lai xác định thúc đẩy kết nối cung - cầu, mở rộng thị trường và ứng dụng thương mại điện tử, chuyển đổi số trong tiêu thụ nông sản. Như vậy, livestream không đứng riêng như một hoạt động quảng bá, mà được đặt trong bài toán lớn hơn là tìm kiếm và mở rộng đầu ra cho sản phẩm địa phương.
Hiệu quả của cách làm này cũng bắt đầu được thể hiện bằng những giao dịch cụ thể. Tại phường Ayun Pa, “Phiên chợ số giới thiệu, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, sản phẩm OCOP” được tổ chức trong hai giờ trên nền tảng trực tuyến. Nhiều sản phẩm được người tiêu dùng quan tâm, đặt mua trực tiếp, mang về doanh thu gần 30 triệu đồng.
Quan trọng hơn, sau khi phiên livestream kết thúc, lực lượng đoàn viên và Tổ Công nghệ số cộng đồng tiếp tục hỗ trợ các cơ sở tiếp nhận đơn, đóng gói và vận chuyển. Điều này cho thấy một phiên chợ số chỉ thực sự có ý nghĩa với sản xuất khi hoạt động bán hàng được nối tiếp bằng năng lực xử lý đơn hàng, logistics và giao nhận.
Câu chuyện khoai sâm Sìn Hồ lại cho thấy một mắt xích khác của quá trình này. Từ vùng trồng, sản phẩm được tập kết tại kho, thương lái đến lấy hàng và trực tiếp livestream bán cho khách. Có những ngày thương lái bán khoảng một tạ khoai, thậm chí có thời điểm chốt tới 100 đơn. Khoai sâm từ Sìn Hồ theo đó được đưa tới Phú Thọ, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và cả các tỉnh miền Trung, miền Nam.
Ở đây, thương mại điện tử không thay thế hoàn toàn mạng lưới thương lái hay điểm thu mua truyền thống. Ngược lại, nền tảng số đang được gắn vào những mắt xích sẵn có của thị trường: nông dân sản xuất, cơ sở thu mua, kho tập kết, thương lái, người livestream và đơn vị vận chuyển. Nhờ vậy, một sản phẩm vốn gắn với một vùng địa lý cụ thể có thêm khả năng tiếp cận thị trường rộng hơn.
TỪ BÁN HÀNG TRỰC TUYẾN ĐẾN BÀI TOÁN MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG
Những phiên livestream nói trên đang diễn ra trong bối cảnh Bộ Công Thương thúc đẩy thương mại điện tử trở thành một công cụ hỗ trợ thị trường cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và các chủ thể sản xuất ở địa phương.
Thực tế triển khai của Bộ Công Thương trong năm 2026 cho thấy hướng đi này không chỉ tập trung vào các đô thị lớn. Chương trình “Sức sống hàng Việt” kết hợp không gian trưng bày trực tiếp với livestream bán hàng, đưa sản phẩm đặc trưng từ vùng sản xuất đến người tiêu dùng. Tại Bắc Ninh, nhiều đặc sản được giới thiệu trực tiếp tới người tiêu dùng Hà Nội, đồng thời kết hợp với nền tảng số để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Với Hưng Yên, hai phiên livestream quảng bá nhãn lồng và nông sản tiêu biểu trên TikTok ngày 7-8/8 đã ghi nhận hơn 15.000 lượt xem, khoảng 50.000 lượt tương tác và gần 500 đơn hàng trong phiên đầu tiên. Đây là những dữ liệu cho thấy livestream có thể tạo ra đồng thời ba lớp giá trị cho nông sản địa phương: tiếp cận người tiêu dùng, tạo tương tác và phát sinh giao dịch.
Đáng chú ý hơn, định hướng của cơ quan quản lý đang chuyển từ việc đơn thuần đưa sản phẩm lên môi trường số sang yêu cầu chứng minh hiệu quả thương mại điện tử bằng kết quả thực tế. Trong các tiêu chí được Bộ Công Thương xây dựng cho thương mại điện tử cấp xã, mức độ tham gia kinh doanh trực tuyến, sự hiện diện của sản phẩm OCOP trên nền tảng số và việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc được đặt trong nhóm chỉ dấu đánh giá mức độ triển khai.
Điều này đặt “phiên chợ số” trong một bức tranh rộng hơn. Một phiên livestream có thể tạo ra doanh thu trong vài giờ, nhưng giá trị lâu dài nằm ở khả năng giúp chủ thể sản xuất hình thành năng lực bán hàng trực tuyến, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, duy trì sự hiện diện trên nền tảng số và tiếp tục kết nối với người mua sau khi chương trình kết thúc.
Đây cũng là lý do nhiều hoạt động của Bộ Công Thương hiện kết hợp giữa đào tạo, hỗ trợ chủ thể sản xuất và tổ chức livestream. Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, các chương trình hỗ trợ trong năm 2026 đã triển khai hơn 30 phiên mega-livestream, hỗ trợ 580 sản phẩm OCOP, thu hút khoảng 30 triệu lượt tiếp cận, hơn 20 triệu lượt xem và tương tác, cùng gần 10.000 đơn hàng đặt trực tiếp.
Với các địa phương, bài toán vì thế không chỉ là “đưa hàng lên sóng”. Nông sản muốn đi xa trên môi trường số vẫn cần đáp ứng những yêu cầu cơ bản của thị trường như nguồn gốc rõ ràng, chất lượng, bao bì, nhãn mác, khả năng cung ứng và giao hàng. Chính chương trình livestream của Gia Lai cũng lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc, chất lượng, bao bì và tiêu chuẩn phù hợp để giới thiệu trên nền tảng số.
Từ Hà Tĩnh, Gia Lai đến Ayun Pa hay Sìn Hồ, những cách làm khác nhau đang cùng hướng đến một thay đổi chung: đưa nông sản ra khỏi phạm vi thị trường địa phương bằng các công cụ số. “Phiên chợ số” vì thế không chỉ là một sự kiện bán hàng trong vài giờ, mà đang trở thành một phương thức xúc tiến thương mại mới, nơi đặc sản vùng miền có cơ hội tiếp cận người tiêu dùng rộng hơn, còn các địa phương có thêm công cụ để kết nối sản xuất với nhu cầu thị trường.