Theo số liệu của Hải quan, 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thanh long đạt 288,7 triệu USD. Riêng tháng 6, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 24,8 triệu USD, giảm 43,4% so với tháng trước và giảm 3,6% so với cùng kỳ năm trước.
Trước đó, năm 2025, xuất khẩu thanh long chỉ đạt gần 500 triệu USD, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ. Con số này cho thấy sự suy giảm đáng kể so với giai đoạn 2014-2018, khi thanh long từng là một trong những mặt hàng xuất khẩu trái cây chủ lực của Việt Nam. Năm 2018, kim ngạch xuất khẩu thanh long đạt khoảng 1,3 tỷ USD.
Trung Quốc hiện vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm hơn 62% tổng giá trị xuất khẩu thanh long Việt Nam trong năm 2025. Tuy nhiên, khi quốc gia này mở rộng sản xuất trong nước, dư địa cho hàng nhập khẩu đang chịu thêm sức ép.
Trung Quốc đã phát triển các vùng trồng tại Quảng Tây, Quảng Đông, Vân Nam, Hải Nam và một số khu vực có điều kiện khí hậu phù hợp. Thời gian thu hoạch tại đây kéo dài qua nhiều tháng, trùng với phần lớn vụ thuận của Việt Nam.
Điều này khiến thanh long Việt Nam phải cạnh tranh không chỉ với nguồn cung trong nước mà còn với sản phẩm được trồng ngay tại thị trường nhập khẩu quan trọng nhất. Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ và một số quốc gia Mỹ Latinh cũng đang phát triển ngành thanh long, từng bước làm thay đổi tương quan nguồn cung trên thị trường quốc tế.
Không chỉ Trung Quốc, thị trường Ấn Độ - một điểm đến quan trọng của thanh long Việt Nam cũng đang xuất hiện những thay đổi đáng chú ý. Thanh long ruột trắng nhập khẩu từ Việt Nam vẫn chiếm ưu thế tại thị trường này, trong khi thanh long ruột đỏ xuất hiện với sản lượng nhỏ hơn và hướng tới phân khúc cao cấp. Một số nguồn cung từ Thái Lan, Israel và các quốc gia Đông Nam Á khác cũng bắt đầu hiện diện.
Dù vậy, nhu cầu tiêu thụ thanh long tại Ấn Độ được đánh giá tiếp tục tăng, đặc biệt tại các đô thị lớn và nhóm người tiêu dùng quan tâm đến thực phẩm lành mạnh. Việt Nam vẫn có lợi thế nhờ giá cạnh tranh, nguồn hàng ổn định và mức độ quen thuộc của người tiêu dùng với thanh long ruột trắng.
Trong những tuần gần đây, giá thanh long Việt Nam tại Ấn Độ dao động khoảng 1,5-2 USD/kg, thấp hơn nhẹ so với cùng kỳ năm ngoái. Theo các nhà nhập khẩu, nguyên nhân chủ yếu đến từ nguồn cung dồi dào trong mùa thu hoạch cao điểm của Việt Nam, thay vì nhu cầu suy yếu.
Đáng chú ý, sản lượng thanh long nội địa tại các bang Gujarat, Maharashtra, Karnataka và Andhra Pradesh cũng tăng lên, tạo thêm sức ép cạnh tranh với hàng nhập khẩu. Thanh long trồng trong nước có lợi thế về độ tươi và giá bán thấp hơn do khoảng cách vận chuyển ngắn.
Ngoài thời tiết, chi phí logistics cao và tình trạng chậm trễ trong thủ tục hải quan tiếp tục là những vấn đề mà doanh nghiệp nhập khẩu phải xử lý. Dù vậy, triển vọng dài hạn của thị trường Ấn Độ vẫn được đánh giá tích cực nhờ xu hướng tiêu dùng thực phẩm lành mạnh, sự mở rộng của các kênh bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử.
Cũng trong giai đoạn này, Indonesia đang tìm cách mở rộng xuất khẩu thanh long thông qua phát triển các giống có tính khác biệt, trong đó đáng chú ý là thanh long vỏ vàng. Theo Bộ Nông nghiệp Indonesia, nước này sản xuất khoảng 276.000 tấn thanh long trong năm 2024. Với quy mô sản xuất hiện tại, Indonesia được đánh giá còn nhiều dư địa để gia tăng hiện diện trên thị trường quốc tế.
Trong số các sản phẩm được phát triển, thanh long vỏ vàng được xem là hướng đi để Indonesia tạo sự khác biệt thay vì cạnh tranh trực tiếp với các dòng thanh long phổ biến. Người tiêu dùng và nhà nhập khẩu tại các thị trường đã quen thuộc với thanh long ruột trắng, ruột đỏ, trong đó có nguồn cung từ Việt Nam, đồng thời biết đến thanh long vỏ vàng Palora của Ecuador. Thanh long vàng từ Indonesia vì vậy được kỳ vọng tạo thêm lựa chọn mới cho nhóm khách hàng yêu thích loại trái cây này.
Những diễn biến tại Trung Quốc, Indonesia và Ấn Độ cho thấy ngành thanh long Việt Nam đang đứng trước một bài toán không đơn thuần là mở rộng sản lượng. Khi nguồn cung tại các thị trường trọng điểm gia tăng, trong khi những quốc gia mới tìm cách tham gia bằng giống mới và phân khúc cao cấp, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam cần được nhìn nhận lại trên cả phương diện giá thành, mùa vụ, chất lượng và khả năng đáp ứng các yêu cầu thị trường.
Trong nước, hơn một tuần qua, giá thanh long tại nhiều vùng trồng ở miền Tây và Lâm Đồng (khu vực Bình Thuận cũ) giảm mạnh. Tại xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng, thanh long loại đẹp hiện được thương lái thu mua khoảng 2.000 - 3.000 đồng/kg, trong khi những quả có lỗi nhẹ chỉ còn khoảng 1.000 đồng/kg. Một số loại không đáp ứng yêu cầu thu mua gần như không có đầu ra.
Tại các vùng trồng thuộc Long An, Tiền Giang cũ, giá mua xô phổ biến khoảng 3.000 - 6.000 đồng/kg. Nếu phân loại, thanh long đẹp có giá khoảng 5.000 - 7.000 đồng/kg, còn hàng dạt chỉ khoảng 1.000 đồng/kg. Một số cơ sở thu mua làm nguyên liệu cũng rơi vào tình trạng quá tải nguồn cung.
Trong khi đó, chi phí phân bón, điện chong đèn, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công và vận chuyển vẫn phải duy trì. Mức giá thấp khiến bài toán hiệu quả kinh tế của người trồng thanh long ngày càng khó khăn, đồng thời đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì lợi thế xuất khẩu của ngành hàng từng giữ vị trí dẫn đầu trong cơ cấu trái cây Việt Nam.
