Trong bối cảnh nhiều nhóm cổ phiếu chịu áp lực điều chỉnh, cổ phiếu bảo hiểm lại nổi lên với diễn biến tích cực trong những phiên cuối tháng 9. Đằng sau nhịp tăng này là kỳ vọng về khả năng cải thiện thu nhập đầu tư khi các doanh nghiệp bảo hiểm đang nắm giữ lượng lớn tiền gửi, trái phiếu và tài sản tài chính.
CỔ PHIẾU BẢO HIỂM ĐỒNG LOẠT “NỔI SÓNG”
Mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục neo cao khi nhu cầu vốn của hệ thống ngân hàng tăng nhanh hơn tốc độ tăng tiền gửi. Trong bối cảnh chi phí vốn chưa thể hạ nhanh, một số ngân hàng đã đưa lãi suất tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu lên 8,5-9,4%/năm.
Theo báo cáo ngành ngân hàng tháng 9/2026 của PSI Research, áp lực cạnh tranh nguồn vốn nhiều khả năng chưa giảm trong ngắn hạn. Đến ngày 28/8, tín dụng toàn hệ thống tăng 10,24% so với đầu năm, trong khi tiền gửi mới tăng 8,77%. PSI ước tính khoảng cách giữa dư nợ cho vay và nguồn vốn huy động vào cuối tháng 8 lên tới khoảng 2,5 triệu tỷ đồng.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng được dự báo tiếp tục duy trì lãi suất huy động ở mức cao, đồng thời đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi và giấy tờ có giá để bổ sung nguồn vốn.
Điều này khiến chi phí vốn khó cải thiện nhanh, nhưng ở chiều ngược lại, lại tạo điều kiện cho những doanh nghiệp đang nắm giữ lượng tiền lớn hưởng lợi từ mặt bằng lợi suất cao hơn.
Ở chiều hướng khác, thị trường chứng khoán bước vào những phiên cuối tháng 9 trong trạng thái dòng tiền thận trọng hơn. Thanh khoản suy yếu, trong khi những nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất chịu áp lực điều chỉnh.
Giữa diễn biến đó, nhóm bảo hiểm lại ghi nhận sự trở lại đáng chú ý. Trong phiên 28/9, cổ phiếu BVH của Tập đoàn Bảo Việt tăng kịch trần, lên mức cao nhất kể từ giữa tháng 4. Tính trong khoảng hai tháng, thị giá BVH đã tăng khoảng 30%. Cùng phiên, PVI, MIG, BMI và BIC cũng thu hút lực cầu khi thị trường chung vẫn chịu sức ép.
Bảo hiểm vốn không phải nhóm thường xuyên dẫn dắt những nhịp tăng nóng của thị trường. Dòng tiền trong phần lớn thời gian trước đó tập trung nhiều hơn vào ngân hàng, chứng khoán, bất động sản và các cổ phiếu có câu chuyện riêng.
Vì vậy, diễn biến tích cực của nhóm bảo hiểm trong thời điểm lãi suất trở thành biến số lớn trên thị trường. Khác với nhiều doanh nghiệp thông thường, hoạt động kinh doanh của công ty bảo hiểm không chỉ đến từ doanh thu phí và chi trả bồi thường.
Nguồn tiền thu được từ phí bảo hiểm được doanh nghiệp quản lý, phân bổ vào nhiều tài sản tài chính như tiền gửi ngân hàng, trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp và các khoản đầu tư khác.
Khi lãi suất tăng, những khoản tiền gửi mới hoặc các khoản đầu tư được tái đầu tư có thể mang lại mức lợi suất cao hơn. Đây là yếu tố có thể hỗ trợ doanh thu tài chính và lợi nhuận của doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt với những công ty đang sở hữu quy mô tài sản đầu tư lớn.
Diễn biến này đã phần nào xuất hiện trong kết quả kinh doanh bán niên của nhiều doanh nghiệp bảo hiểm. Trong khi hoạt động khai thác bảo hiểm chưa phục hồi rõ rệt, lợi nhuận của một số doanh nghiệp vẫn tăng mạnh, thậm chí đạt hàng nghìn tỷ đồng. Động lực đáng kể đến từ hoạt động tài chính khi doanh thu từ tiền gửi, trái phiếu và các khoản đầu tư tăng lên.
SÓNG TĂNG LIỆU CÓ BỀN VỮNG
Mặt bằng lãi suất cao có thể tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm, nhưng đây không phải yếu tố duy nhất quyết định kết quả kinh doanh hay diễn biến cổ phiếu.
Quy mô danh mục tiền gửi và trái phiếu, chất lượng tài sản đầu tư, chi phí bồi thường, mức trích lập dự phòng và tốc độ tăng trưởng phí bảo hiểm vẫn có thể tạo ra sự khác biệt lớn giữa các doanh nghiệp. Vì vậy, cùng đứng trong một nhóm ngành nhưng mức độ hưởng lợi từ lãi suất cao có thể không giống nhau.
Điểm đáng chú ý là trong những năm gần đây, các ngân hàng cũng đang đẩy mạnh xây dựng hệ sinh thái bảo hiểm, qua đó cho thấy lĩnh vực này tiếp tục nhận được sự quan tâm từ các tổ chức tài chính lớn.
Mới đây, VPBank cho biết Công ty cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPLife) đã được cơ quan quản lý cấp phép và dự kiến đi vào hoạt động trong quý 1/2027.
Theo kế hoạch từng được công bố, VPLife có vốn điều lệ dự kiến 2.000 tỷ đồng. Khi doanh nghiệp này vận hành, VPBank sẽ hiện diện ở cả hai mảng nhân thọ và phi nhân thọ, bên cạnh Công ty Cổ phần Bảo hiểm OPES.
Ở mảng phi nhân thọ, OPES đã hoàn tất tăng vốn trong tháng 6/2026, từ 1.900 tỷ đồng lên 2.451 tỷ đồng. Sau đợt tăng vốn, VPBank sở hữu 89,71% vốn OPES, trong khi Chứng khoán VPBank nắm 10%.
Tương tự, Hội đồng quản trị ngân hàng Techcombank đã thông qua việc tăng vốn góp tối đa 2.400 tỷ đồng vào Techcom Life. Sau khi hoàn tất, vốn điều lệ của công ty bảo hiểm nhân thọ này dự kiến đạt 4.300 tỷ đồng, cao hơn hơn ba lần so với thời điểm mới thành lập.
Trong khi đó, tháng 8/2026, Công ty TNHH Bảo hiểm Phi nhân thọ ACB được cấp phép thành lập và hoạt động với vốn điều lệ 500 tỷ đồng.
Trên thị trường hiện cũng có nhiều doanh nghiệp bảo hiểm gắn với các ngân hàng như BIC và BIDV MetLife của BIDV, VBI của VietinBank, ABIC của Agribank, hay MIC và MB Life của MB. VietABank cũng từng công bố kế hoạch thành lập, góp vốn hoặc mua lại doanh nghiệp trong lĩnh vực bảo hiểm và chứng khoán.
Những diễn biến này cho thấy bảo hiểm đang ngày càng gắn chặt hơn với hoạt động tài chính của các ngân hàng. Với riêng thị trường cổ phiếu, mặt bằng lãi suất cao có thể trở thành một yếu tố hỗ trợ đối với những doanh nghiệp sở hữu lượng tiền lớn và danh mục tài sản sinh lãi đáng kể.
Tuy nhiên, tác động tích cực từ mặt bằng lãi suất cao sẽ không kéo dài mãi nếu lãi suất đảo chiều. Khi đó, lợi thế từ các khoản tiền gửi và danh mục trái phiếu mới sẽ dần thu hẹp, trong khi kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tăng trưởng phí và hiệu quả khai thác bảo hiểm.
