Mặt bằng lãi suất thị trường vẫn ở mức cao trong khi dư địa nới lỏng tiền tệ ngày càng hạn chế, khiến tiền gửi tiếp tục có sức hút, còn chứng khoán và bất động sản đòi hỏi nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ hơn về thời điểm và mức độ rủi ro.
LÃI SUẤT NEO CAO GIỮA NHIỀU ÁP LỰC
Trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô mới công bố, Công ty Chứng khoán Maybank cho biết Ngân hàng Nhà nước đang duy trì lãi suất chiết khấu ở mức 3% và lãi suất tái cấp vốn 4,5%. Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 10 năm đã tăng từ 3,1% lên 4,5%; lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 3 tháng từ 4,6% lên 6,9%, trong khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 năm tại Vietcombank tăng từ 4,6% lên 5,9%.
Theo Maybank, dù lãi suất điều hành không đổi, lãi suất thị trường và lợi suất trái phiếu Việt Nam đã tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.
Thực tế, thống kê của Ngân hàng Nhà nước cho thấy trong tháng 8, lãi suất tiền gửi cao nhất kỳ hạn 6-12 tháng đã lên 8%/năm, còn kỳ hạn trên 24 tháng đạt 8,1%/năm, cùng tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước. Nếu tính cả các chương trình cộng thêm lãi suất, mức huy động thực tế tại một số ngân hàng còn phổ biến quanh 8,5-9,3%/năm với kỳ hạn từ 6 tháng.
Chi phí vốn tăng cũng tác động đến mặt bằng cho vay. Lãi suất cho vay bình quân tháng 8 đạt 10,7%/năm, tăng gần 2 điểm phần trăm so với cuối năm ngoái.
Trong khi đó, thanh khoản hệ thống ngân hàng gần đây đã cải thiện đáng kể so với nửa đầu năm, theo Công ty Chứng khoán VNDirect. Dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước thông qua giải ngân đầu tư công và tiền gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại góp phần hỗ trợ thanh khoản, cùng với việc Ngân hàng Nhà nước chủ động điều tiết trong bối cảnh tỷ giá bớt áp lực và lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát.
Tuy nhiên, áp lực lạm phát đang gia tăng, đặc biệt từ sau tháng 8, khiến dư địa điều hành chính sách tiền tệ bị thu hẹp. Theo Ngân hàng Nhà nước, để đảm bảo mục tiêu lạm phát bình quân năm ở mức 4,5%, CPI bình quân mỗi tháng từ nay đến cuối năm không được vượt quá 0,24%. Trong khi đó, giá dầu thế giới đã tăng trở lại trên 100 USD/thùng, tạo thêm sức ép đối với mặt bằng giá trong nước.
VNDirect dự báo lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng có thể dao động quanh 5% trong những tháng cuối năm, thấp hơn đáng kể so với mức 6,5-7% trong nửa đầu năm.
Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB, cũng cho rằng dư địa điều hành chính sách tiền tệ đang thu hẹp khi áp lực lạm phát gia tăng và CPI tiến gần mục tiêu 4,5%. Theo ông, Ngân hàng Nhà nước có thể tiếp tục giữ ổn định các mức lãi suất chính sách, đồng thời sử dụng linh hoạt những công cụ khác để điều tiết thị trường.
Trong bối cảnh lãi suất khó giảm nhanh, câu hỏi đặt ra với nhà đầu tư là nên tiếp tục ưu tiên dòng tiền an toàn hay bắt đầu tìm kiếm cơ hội ở những tài sản có mức độ rủi ro cao hơn?
DÒNG TIỀN NÊN CHỌN KÊNH NÀO?
Theo ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Cổ phần WiGroup, các kênh đầu tư phổ biến tại Việt Nam hiện gồm vàng, cổ phiếu, tiền gửi và bất động sản. Trong đó, trái phiếu không còn là kênh dễ tiếp cận với số đông, còn một số tài sản khác đang gặp vấn đề về thanh khoản hoặc pháp lý.
Với bất động sản, ông Báu cho rằng số liệu thống kê có thể chưa phản ánh đầy đủ khó khăn thực tế của thị trường. Từ trải nghiệm đầu tư và trao đổi với những người trong ngành, ông nhận thấy thanh khoản đang khá khó khăn, đặc biệt tại khu vực phía Bắc.
Giá chào bán trên các website có thể chưa giảm nhiều, nhưng giá giao dịch thực tế có thể phải chiết khấu khoảng 10-20% so với giá chào. Trong bối cảnh dòng tiền hạn chế, lãi suất cao và mặt bằng giá đã ở mức cao, ông Báu cho rằng bất động sản phù hợp hơn với những nhà đầu tư chuyên nghiệp có nguồn vốn dài hạn.
Trong khi đó, tiền gửi vẫn có sức hút đối với nhà đầu tư thông thường. Ông Báu cho rằng trong ngắn hạn, đây vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc khi mặt bằng lãi suất đang ở mức cao. Tuy nhiên, việc phân bổ vốn cần dựa trên danh mục và cấu trúc tài sản của từng người, bởi không có một phương án chung phù hợp với tất cả nhà đầu tư.
Ông Lê Chí Phúc, Tổng Giám đốc SGI Capital, cho biết trong khoảng 10 tháng qua, SGI Capital và The Ballad Fund nhiều lần đề cập đến sức hấp dẫn của kênh tiết kiệm khi đặt cạnh các loại tài sản rủi ro. Dù vậy, việc nên rút tiền khỏi quỹ, gửi ngân hàng hay tiếp tục đầu tư vẫn phụ thuộc vào tình trạng tài chính của từng nhà đầu tư.
Đặc biệt, với những người đang có khoản vay mua nhà hoặc ô tô chịu lãi suất 13-15%, thậm chí 16-17%, ông Phúc cho rằng nên cân nhắc dành tiền để trả bớt nợ. Theo ông, rất khó đảm bảo một kênh đầu tư có thể mang lại hiệu quả cao hơn mức lãi vay này.
Ở chiều ngược lại, với những người có tiền nhàn rỗi dài hạn, chứng khoán vẫn là kênh được các chuyên gia theo dõi, dù chưa phải lúc để vội vàng gia tăng tỷ trọng.
Theo ông Trần Ngọc Báu, thanh khoản giảm và giá cổ phiếu đi ngang có thể khiến nhà đầu tư khó chịu, nhưng chứng khoán thường phản ứng sớm với những thay đổi về triển vọng kinh tế, tài chính và đầu tư. Ông nhận định giai đoạn khó khăn nhất của thị trường cổ phiếu có thể đang dần qua đi và cổ phiếu vẫn có sức hấp dẫn trong trung và dài hạn.
Tuy nhiên, ông Phúc có góc nhìn thận trọng hơn. Theo kinh nghiệm gần 20 năm đầu tư và quan sát các thị trường phát triển, chứng khoán là kênh tài sản có tính chu kỳ rõ rệt. Khi bước vào một chu kỳ suy giảm dài, quá trình điều chỉnh và tích lũy có thể kéo dài nhiều tháng, nhiều quý; việc thị trường đã suy yếu trong 9-12 tháng không đồng nghĩa chu kỳ khó khăn sắp kết thúc.
Đây cũng là cơ sở để SGI Capital và The Ballad Fund duy trì chiến lược phòng thủ trong một năm qua khi nhận thấy lãi suất có xu hướng tăng kéo dài. Quỹ thận trọng hơn trong quyết định mua, đồng thời linh hoạt với các quyết định chốt lời hoặc cắt lỗ.
Dù vậy, phòng thủ không đồng nghĩa đứng ngoài thị trường hoàn toàn. Sau khoảng 10 tháng điều chỉnh, nhiều cổ phiếu đã giảm 30-40%, thậm chí trên 50% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp vẫn duy trì kết quả kinh doanh tốt và cho thấy khả năng thích ứng với môi trường lãi suất tăng.
Đây là những yếu tố SGI Capital tiếp tục quan sát trước khi quyết định gia tăng tỷ trọng. Nếu đầu năm, cơ hội trên thị trường còn tương đối khan hiếm, thì sau khoảng 10 tháng điều chỉnh, nhiều cổ phiếu đã có mức giá đáng chú ý hơn.
Dù vậy, rủi ro phía trước vẫn còn và thời điểm thị trường thực sự bước vào giai đoạn thuận lợi chưa rõ ràng. Vì thế, SGI Capital chưa vội đẩy mạnh giải ngân mà tiếp tục duy trì sự thận trọng, đồng thời giữ nguồn vốn sẵn sàng cho thời điểm xuất hiện cơ hội phù hợp.
Bản thân ông Phúc và những người quản lý tài sản tại SGI Capital vẫn dành một phần tiền cho đầu tư chứng khoán. Nguồn vốn này có thể tạm thời được gửi ngân hàng để hưởng lãi suất, nhưng luôn ở trạng thái sẵn sàng giải ngân khi điều kiện phù hợp.
Về dài hạn, chuyên gia SGI Capital tin rằng chứng khoán vẫn là kênh có khả năng mang lại hiệu suất dài hạn vượt trội so với gửi tiết kiệm. Sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài, tiềm năng lợi nhuận phía trước đang dần trở nên hấp dẫn hơn, dù chưa thể xác định chính xác thời điểm cơ hội xuất hiện.
"Tôi không dám chắc đó là 3 tháng, 6 tháng hay 12 tháng, nhưng tôi tin rằng cơ hội phía trước sẽ lớn hơn nhiều lần so với gửi ngân hàng", ông Phúc chia sẻ.
Như vậy, khi lãi suất vẫn neo cao, bài toán của nhà đầu tư không đơn thuần là chọn một kênh có lợi suất cao nhất. Tiền gửi mang lại dòng tiền tương đối rõ ràng trong ngắn hạn, trong khi chứng khoán có thể mở ra cơ hội dài hạn nhưng đi kèm biến động lớn hơn; còn bất động sản đòi hỏi nguồn vốn và thời gian nắm giữ dài. Cách phân bổ vì thế phụ thuộc nhiều vào khả năng chịu rủi ro, nhu cầu sử dụng vốn và thời gian đầu tư của mỗi người.
