Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) vừa ra quyết định đình chỉ hoạt động lưu ký chứng khoán đối với Công ty Cổ phần Chứng khoán Vietcap (mã chứng khoán: VCI) trong 3 ngày, từ 18 đến 20/6/2025. Đây là động thái xử lý nghiêm khắc sau khi Vietcap bị phát hiện liên tiếp vi phạm quy định về hoạt động bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.
Cụ thể, trong tháng 6, VSDC đã hai lần ra quyết định khiển trách Vietcap. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc công ty này có tới 9 lần sửa lỗi sau giao dịch trên sàn HoSE và 6 lần sửa lỗi trên sàn HNX chỉ trong tháng 5/2025. Hình thức đình chỉ áp dụng bao gồm: ngừng nhận ký gửi, phong tỏa và chuyển khoản chứng khoán lưu ký ngoài hệ thống giao dịch, ngoại trừ các trường hợp có yêu cầu từ cơ quan chức năng hoặc chuyển nhượng gắn với quyền sở hữu.
Đáng nói, đây không phải lần đầu tiên Vietcap bị xử lý vì lỗi nghiệp vụ. Trước đó, công ty đã từng bị VSDC khiển trách vào tháng 12/2022 và tháng 1/2025 với lý do tương tự. Việc tái phạm nhiều lần cho thấy những lỗ hổng trong quy trình vận hành nghiệp vụ, đặt ra dấu hỏi về chất lượng kiểm soát nội bộ của một trong những công ty chứng khoán lớn nhất thị trường.
Trong khi gặp sự cố về nghiệp vụ, tình hình tài chính của Vietcap quý 1/2025 lại ghi nhận điểm sáng. Doanh thu hoạt động đạt 850 tỷ đồng, tăng 6% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng mạnh 49% lên gần 295 tỷ đồng. Tuy nhiên, tổng tài sản tính đến cuối tháng 3 lại giảm gần 10%, còn khoảng 23.700 tỷ đồng.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thu hẹp danh mục cho vay, giảm lượng tiền mặt và thu gọn quy mô nợ vay. Vay ngắn hạn tại thời điểm này chỉ còn 10.311 tỷ đồng, giảm 18% so với đầu năm, trong đó vay ngân hàng trong nước chiếm hơn 5.500 tỷ đồng, còn lại là vay nước ngoài.
Bất chấp sự cố bị đình chỉ lưu ký, Vietcap vẫn đặt ra kế hoạch kinh doanh năm 2025 khá tham vọng. Doanh thu dự kiến đạt 4.325 tỷ đồng, tăng 15% so với năm trước, và lợi nhuận trước thuế mục tiêu lên tới 1.420 tỷ đồng, tăng 30%. Việc thực thi kế hoạch này sẽ là bài toán không dễ nếu công ty không nhanh chóng khắc phục những điểm yếu trong hoạt động nghiệp vụ.
Không chỉ Vietcap, tình trạng vi phạm nghiệp vụ lưu ký không còn là cá biệt. Trước đó, vào tháng 3/2024, VSDC cũng đã khiển trách Công ty Cổ phần Chứng khoán VNDirect (mã chứng khoán: VND) sau khi phát hiện 4 lần sửa lỗi giao dịch tại sàn HOSE. Mặc dù không bị đình chỉ lưu ký như Vietcap, nhưng động thái nhắc nhở cho thấy vấn đề đang tồn tại ở quy mô rộng hơn trong ngành chứng khoán.
Về kết quả kinh doanh, báo cáo quý 1/2025 của VNDirect cho thấy doanh thu hoạt động đạt 1.257 tỷ đồng, giảm 10% so với cùng kỳ. Mảng môi giới và bảo lãnh phát hành chứng khoán ghi nhận mức sụt giảm mạnh, với doanh thu môi giới giảm 41% còn 134 tỷ đồng và bảo lãnh chỉ còn hơn 300 triệu đồng, giảm gần 99%. Lợi nhuận sau thuế đạt 382 tỷ đồng, giảm gần 40% so với quý 1 năm trước.
Điểm sáng hiếm hoi của VND đến từ khoản lãi gần 722 tỷ đồng từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL), tăng 9% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí hoạt động và tài chính lại tăng vọt, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Riêng khoản lỗ từ FVTPL đã tăng 144%, lên mức 315 tỷ đồng. Chi phí tài chính cũng đội lên 227 tỷ đồng, tăng hơn 42%.
Tính đến ngày 31/3/2025, tổng tài sản của VNDirect đã vượt mốc 50.000 tỷ đồng, tăng mạnh so với cuối năm trước. Trong đó, nợ phải trả chiếm gần 30.000 tỷ đồng, chủ yếu do công ty gia tăng vay ngắn hạn thêm gần 5.700 tỷ đồng trong quý.
Sự kiện Vietcap bị đình chỉ lưu ký trong khi VNDirect cũng từng bị khiển trách là hồi chuông cảnh tỉnh với các công ty chứng khoán về sự chuẩn chỉnh trong nghiệp vụ. Trong bối cảnh thị trường đang có nhiều biến động và áp lực tăng trưởng, việc đảm bảo vận hành tuân thủ và kiểm soát rủi ro nội bộ sẽ là yếu tố sống còn để duy trì niềm tin của nhà đầu tư.
