Vào một buổi chiều thứ Ba, bà Lee Geum-ok, 74 tuổi, sống tại phía tây Seoul, đã tự tin gọi một ly Americano đá qua màn hình máy bán hàng phục vụ tự động. Nhưng nơi bà đang ngồi không phải là quán cà phê hay nhà hàng, mà là Trung tâm người cao tuổi Sinwol-3-dong quận Yangcheon.
Giống như bà Lee và nhiều người cao tuổi khác ở Yangcheon, nơi đầu tiên họ học cách sử dụng công nghệ chính là ở trung tâm này, một trong những “Trung tâm người cao tuổi thông minh” do chính phủ phát triển. Các trung tâm được trang bị thiết bị kỹ thuật số, phục vụ cả việc học tập lẫn giải trí.
Trung tâm Sinwol-dong hiện là một trong 24 trung tâm thông minh tại quận Yangcheon. Năm 2023, quận mở 10 trung tâm; năm nay thêm 20 trung tâm nữa, trong đó 6 cơ sở vẫn đang thi công và dự kiến hoàn thành trước cuối năm, theo một quan chức địa phương.
Động thái này phản ánh nỗ lực của chính phủ trong việc thu hẹp khoảng cách thế hệ và thúc đẩy hòa nhập số trong bối cảnh già hóa dân số nhanh chóng.
TRUNG TÂM KỸ THUẬT SỐ DÀNH CHO NGƯỜI CAO TUỔI
Hàn Quốc vừa chính thức bước vào xã hội siêu già hóa, nghĩa là có hơn 20% dân số từ 65 tuổi trở lên. Trong bối cảnh quá trình số hóa ngày càng tăng tốc, các trung tâm công nghệ dành cho người cao tuổi đang ngày càng mở rộng.
Sáng kiến được triển khai trong bối cảnh gần 2,9 triệu trong tổng số 10 triệu người cao tuổi Hàn Quốc là thành viên của các trung tâm sinh hoạt, theo dữ liệu của Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc cung cấp. Tính đến năm ngoái, Hàn Quốc có tới 69.260 trung tâm người cao tuổi.
Vào năm 2021, Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc khởi động dự án chuyển đổi các trung tâm người cao tuổi thành không gian học tập kỹ thuật số. Đến nay, hơn 2.000 trung tâm trên khắp cả nước đã được trang bị thiết bị số.
Theo giới chuyên gia khẳng định, khoảng cách kỹ năng số hiện đang còn quá lớn. Cơ quan Xã hội Thông tin Quốc gia Hàn Quốc cho biết, chỉ số năng lực số của người từ 55 tuổi trở lên đạt 55,4 điểm, trong khi mức trung bình của dân số là 100 điểm.
Một khảo sát năm 2023 của Bộ Khoa học và CNTT cho thấy, gần 1/3 người cao tuổi cảm thấy lo lắng khi sử dụng thiết bị kỹ thuật số nếu không có người hỗ trợ. Một số thậm chí bỏ bữa hoặc ngại ra ngoài vì không biết cách dùng màn hình cảm ứng hay thanh toán qua điện thoại.
Trước thực tế đó, nhiều cơ quan công và doanh nghiệp tư nhân đã triển khai các chương trình đào tạo, tăng cường khả năng hoà nhập số. Tập đoàn an ninh S1 thuộc Samsung đã mở học viện kỹ thuật số dành cho người cao tuổi từ năm 2023, cũng như Hyundai Capital vẫn mở các lớp đào tạo đặc biệt cho khách hàng.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng chương trình cần được mở rộng hơn nữa. Trong cuộc kiểm toán Quốc hội tháng trước, Hiệp hội Người cao tuổi Hàn Quốc đề nghị nâng cấp toàn diện mô hình trung tâm thông minh.
“Hiện nay, người ta tập trung quá nhiều vào việc lắp đặt thiết bị. Chúng ta cần một hướng tiếp cận căn bản hơn, mở rộng phạm vi ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc và phát triển nội dung phong phú, ý nghĩa hơn”, ông Choi Woon, Chủ tịch Ủy ban Chính sách của Hiệp hội nhấn mạnh.
CẦU NỐI KỸ THUẬT SỐ
Các nhà hoạch định chính sách tin rằng đầu tư vào giáo dục số cho người cao tuổi không chỉ là vấn đề an sinh xã hội mà còn là một phần trong chiến lược kinh tế bạc - hướng tới khai thác tiềm năng của nhóm dân số đang ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế.
Trung tâm Sinwol-dong được chọn làm “trung tâm thông minh” vì đây là khu dân cư có độ tuổi trung bình cao nhất quận, vào khoảng 52,1 đồng thời do chính quyền quận trực tiếp quản lý. Trung tâm cũng đạt tiêu chuẩn diện tích tối thiểu 90 mét vuông theo yêu cầu chương trình.
Tại đây, vào các buổi chiều khi bắt đầu mở cửa, khoảng 20 người cao tuổi đã có mặt, trò chuyện rôm rả trong lúc chờ tiết học hát.
Một số người đo huyết áp, số khác chơi trò điện tử trên bảng thông minh cùng bạn bè. Bà Kang Gil-ja ngồi cạnh máy đo huyết áp kỹ thuật số. Máy tự động lưu kết quả và gửi cảnh báo cho gia đình nếu phát hiện bất thường. Bà chỉ cần dùng nhận diện khuôn mặt để đăng nhập vì đã được đăng ký từ trước.
Gần khu vực kiểm tra sức khỏe là máy đi bộ tập thể dục, có chức năng đếm số bước chân và mô phỏng hành trình đi dạo ảo quanh khu Sinwol-dong. Nền máy được lót đệm để giảm áp lực cho đầu gối. “Tôi thường đi bộ hai tiếng mỗi ngày ở công viên gần nhà. Nhưng những hôm mưa, tôi dùng máy này thay thế”, bà Kang cho biết.
Ở phía bên kia phòng là bảng trò chơi kỹ thuật số, trông giống bàn bi-a. Khi đăng nhập, người dùng có thể chọn nhiều trò khác nhau, như bắn bong bóng, đập trái cây.
“Cái đó là của tôi chứ, không phải của chị!”, một bà vui vẻ hét lên khi chạm màn hình. “Giờ chúng tôi ai cũng chơi giỏi lắm”, bà Kang cười, rủ thêm bạn cùng tham gia.
Theo quan chức quận, những trò chơi này giúp phòng ngừa sa sút trí tuệ và duy trì sự linh hoạt tinh thần cho người cao tuổi.
Đúng 1 giờ chiều, nhân viên bật màn hình TV, kết nối trực tuyến 10 trung tâm người cao tuổi khác trong quận. Tiếp đó một giảng viên dạy hát trực tuyến hướng dẫn lớp học nhạc trot, dòng nhạc pop cổ điển của Hàn Quốc.
Thay vì di chuyển đến từng trung tâm, nay giáo viên cũng dạy qua mạng, giúp nhiều cơ sở cùng tham gia cùng lúc.
Khi nhạc vang lên, cả lớp cùng vỗ tay, hát và cười vui vẻ. Ngoài lớp hát, các chương trình thể dục, duỗi cơ cũng được tổ chức trực tuyến, giúp người cao tuổi ở nhiều nơi tập luyện cùng nhau trong thời gian thực.
Chính quyền quận cho biết, dự án sẽ tiếp tục được mở rộng do nhu cầu cao và phản hồi tích cực. “Nhiều trung tâm khác đã liên hệ xin lắp đặt thiết bị tương tự”, một quan chức quận tiết lộ.
Với nhiều người cao tuổi, những giờ học tại trung tâm không chỉ là nơi giải trí và gặp gỡ, mà còn là cơ hội để làm quen với công nghệ, điều mà họ chưa từng nghĩ mình có thể làm được.
Đối với bà Lee Geum-ok, việc đến trung tâm đã trở thành thói quen hàng tuần, nơi bà vừa học hỏi, vừa kết nối với thế giới đang thay đổi từng ngày.
