Trong phán quyết nhất trí tại tòa án liên bang ở Oakland, bang California (Mỹ), bồi thẩm đoàn đã bác bỏ đơn kiện của tỷ phú Elon Musk nhằm vào OpenAI, kết luận rằng ông Musk đã khởi kiện quá muộn và OpenAI không phải chịu trách nhiệm trước cáo buộc đi chệch khỏi sứ mệnh ban đầu là phục vụ lợi ích của nhân loại.
Trong đơn kiện, tỷ phú Elon Musk cáo buộc OpenAI, Sam Altman và Greg Brockman đã thao túng để ông đóng góp 38 triệu USD, sau đó âm thầm chuyển hướng OpenAI từ mô hình phi lợi nhuận ban đầu sang một công ty hoạt động vì lợi nhuận, đồng thời nhận hàng chục tỷ USD đầu tư từ Microsoft và các nhà đầu tư khác.
Elon Musk là một trong những đồng sáng lập và nhà tài trợ đầu tiên của OpenAI. “Tôi đã quá ngây thơ. Tôi đã cấp vốn miễn phí để họ tạo ra một start-up phi lợi nhuận”, ông Musk nói trước tòa hồi đầu tháng.
Các luật sư của OpenAI lập luận rằng sứ mệnh của công ty chưa từng thay đổi, rằng OpenAI hiện vẫn được điều hành bởi hội đồng quản trị của tổ chức phi lợi nhuận, đồng thời cho rằng Elon Musk chỉ khởi kiện sau khi thành lập công ty AI cạnh tranh riêng là xAI. Bồi thẩm đoàn đồng tình với lập luận này và cho rằng ông Musk đã biết về các hoạt động bị nêu trong đơn kiện từ năm 2021.
Các luật sư của OpenAI cũng lập luận trong phiên tòa rằng những khoản quyên góp của Elon Musk không đi kèm bất kỳ cam kết nào yêu cầu công ty phải duy trì hoàn toàn mô hình phi lợi nhuận. Họ cho biết CEO Tesla từng nhiều lần thúc đẩy OpenAI thành lập thực thể vì lợi nhuận để cạnh tranh với Google. Theo phía OpenAI, Elon Musk sau đó tìm cách kiểm soát thực thể này nhưng rời công ty khi không đạt được mục tiêu.
Ông Elon Musk từng yêu cầu tòa án buộc OpenAI hoàn trả hơn 130 tỷ USD cho nhánh phi lợi nhuận, loại bỏ Sam Altman và Greg Brockman khỏi vị trí lãnh đạo và đảo ngược quá trình tái cấu trúc đã biến OpenAI thành một trong những công ty công nghệ giá trị nhất thế giới.
Những nhân chứng nổi bật xuất hiện tại tòa bao gồm đồng sáng lập OpenAI Ilya Sutskever và Shivon Zilis - cựu thành viên hội đồng quản trị OpenAI và cũng là mẹ của bốn người con của Elon Musk.
Hàng trăm trang email cá nhân, tin nhắn và ghi chú nội bộ đã được nộp làm bằng chứng, bao gồm nhật ký cá nhân của Greg Brockman và các tin nhắn giữa Elon Musk với CEO Meta Mark Zuckerberg về khả năng cùng mua lại OpenAI.
Phiên tòa cũng hé lộ vai trò của Google trong giai đoạn thành lập OpenAI. Ngoài ra, phiên xử còn cho thấy OpenAI từng cân nhắc nhiều phương án huy động vốn để đáp ứng nhu cầu về hạ tầng và năng lực tính toán, trong đó có cả tiền mã hóa.
Mối quan hệ tình cảm của Elon Musk cũng trở thành tâm điểm chú ý khi lời khai của bà Shivon Zilis cho thấy hai người đã có quan hệ tình cảm lâu hơn nhiều so với công chúng từng biết. Phiên tòa cũng tiết lộ cách Zilis đóng vai trò trung gian truyền đạt thông tin về OpenAI cho Elon Musk sau khi ông rời công ty.
Microsoft cũng bị nêu tên với vai trò đồng bị đơn vì “tiếp tay” thông qua các khoản đầu tư vào OpenAI. Elon Musk rời OpenAI năm 2018 và thành lập xAI vào năm 2023.
Sau phán quyết của bồi thẩm đoàn, người phát ngôn Microsoft tuyên bố: “Các sự kiện và mốc thời gian trong vụ việc này từ lâu đã rất rõ ràng và chúng tôi hoan nghênh quyết định bác bỏ các cáo buộc do hết thời hiệu khởi kiện”.
Theo quy định, Elon Musk có ba năm để khởi kiện. Các luật sư của OpenAI cho rằng vụ kiện được nộp vào tháng 8/2024 là quá muộn vì Elon Musk đã biết về kế hoạch tăng trưởng của OpenAI từ nhiều năm trước. Luật sư Bill Savitt của OpenAI gọi vụ kiện là một câu chuyện được dựng lên sau sự việc, không liên quan gì đến thực tế và là nỗ lực đạo đức giả nhằm tấn công đối thủ cạnh tranh.
Sau phán quyết, tỷ phú Elon Musk tuyên bố sẽ kháng cáo và lặp lại cáo buộc rằng Sam Altman cùng Chủ tịch OpenAI Greg Brockman đã xem OpenAI như công cụ để làm giàu cá nhân. “Altman và Brockman thực tế đã làm giàu bằng cách chiếm đoạt một tổ chức từ thiện. Vấn đề duy nhất là họ đã làm điều đó từ khi nào. Tạo ra tiền lệ cho phép bóc lột các tổ chức từ thiện sẽ gây tổn hại nghiêm trọng tới hoạt động quyên góp từ thiện tại Mỹ”, ông Elon Musk viết trên mạng xã hội X.
Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers, người giám sát phiên tòa, cho biết sau phán quyết rằng Elon Musk có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình kháng cáo, bởi việc thời hiệu khởi kiện đã hết trước khi ông nộp đơn kiện là một vấn đề mang tính thực tế và đã có nhiều bằng chứng hỗ trợ kết luận của bồi thẩm đoàn.
Nói với báo giới, luật sư Marc Toberoff của Elon Musk chỉ trích rằng phán quyết này có thể khuyến khích các start-up khởi đầu dưới dạng phi lợi nhuận nhưng sau đó chuyển sang mô hình thương mại để huy động vốn, mở rộng quy mô và làm giàu cho ban lãnh đạo.
Vụ kiện kéo dài ba tuần này diễn ra ở thời điểm được xem là mang tính bước ngoặt đối với tương lai của OpenAI nói riêng và ngành trí tuệ nhân tạo nói chung, đặc biệt liên quan đến cách AI nên được sử dụng và ai sẽ là bên hưởng lợi từ công nghệ này.
Phán quyết mới cũng giúp OpenAI thuận lợi hơn trên con đường tiến tới đợt phát hành IPO có thể định giá công ty ở mức 1.000 tỷ USD. Tuy nhiên, gương mặt đại diện của OpenAI là Giám đốc điều hành Sam Altman lại phải đối mặt với những tổn hại về uy tín sau nhiều lời khai mang tính cá nhân tại phiên tòa, trong đó có nhiều nhân chứng mô tả ông là kẻ nói dối.
Ở một diễn biến khác, SpaceX hiện cũng đang chuẩn bị cho kế hoạch IPO có thể còn lớn hơn cả OpenAI.
