Bão số 11 (Matmo) đã để lại những thiệt hại nặng nề chưa từng có cho tỉnh Lạng Sơn. Chỉ sau một đêm, mưa lớn kỷ lục khiến hơn 1.000 ha hoa màu bị ngập sâu, hàng chục hecta cây ăn quả gãy đổ, hàng trăm điểm giao thông sạt lở và đặc biệt là sự cố vỡ đập thủy điện Bắc Khê 1 – khiến hàng trăm hộ dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Từ ngày 6 đến 8/10, mưa lớn dồn dập đổ xuống nhiều địa phương của tỉnh Lạng Sơn. Lượng mưa ghi nhận tại các xã Quyết Thắng 285mm, Tân Lập 242mm, Tân Tri 232mm, Minh Sơn 217mm, Bắc Sơn và Hữu Lũng 208mm, Nhật Tiến 197mm… Nước lũ lên nhanh khiến nhiều khu vực bị ngập sâu, chia cắt hoàn toàn.
Thống kê sơ bộ cho thấy, gần 3.000 hộ dân bị ảnh hưởng, 2 người bị thương, hơn 1.000ha hoa màu bị ngập, 80ha cây ăn quả gãy đổ, 4ha rừng bị đổ, 9 cơ sở giáo dục bị ảnh hưởng, 153 điểm giao thông sạt lở, cầu ngầm và đường liên thôn bị cuốn trôi. Mưa lớn cũng gây mất điện diện rộng, mất sóng viễn thông tại nhiều xã như Vân Nham, Yên Bình, Tuấn Sơn, Quý Hòa, Thiện Hòa...
Tổng thiệt hại ban đầu ước tính khoảng 150 tỷ đồng. Nhiều hộ dân rơi vào cảnh trắng tay khi hoa màu bị cuốn trôi, nhà cửa ngập nước.
Chiều 7/10, sự cố vỡ đập thủy điện Bắc Khê 1 (xã Tân Tiến, huyện Bắc Sơn) khiến người dân các thôn Bắc Khê, Nà Soong và Hợp Lực một phen hoảng loạn. Khu vực này có 196 hộ với 779 nhân khẩu, trong đó 23 hộ (101 người) chịu ảnh hưởng trực tiếp, phải sơ tán ngay trong đêm.
Theo ông Nguyễn Hữu Chiến, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn, công trình thủy điện Bắc Khê 1 có dung tích hồ chứa 4,8 triệu m³. Mưa lớn kéo dài khiến lưu lượng nước đổ về hồ lên tới 1.572 m³/s, gấp hàng chục lần mức thiết kế xả tràn (24 m³/s), gây vỡ một mảng bê tông ở cửa nhận nước và sập phòng điều khiển trung tâm.
Rất may, không có thiệt hại về người. Tuy nhiên, sự cố này làm nhà máy bị ngập, nhiều thiết bị hư hỏng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống người dân vùng hạ du.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đoàn Thanh Sơn trực tiếp đến hiện trường, khẳng định sự cố đã được kiểm soát. 52 hộ dân tại ba thôn Bắc Khê, Nà Soong và Hợp Lực đã trở về nhà, song các xã hạ lưu như Thất Khê, Tràng Định, Kháng Chiến, Quốc Việt vẫn còn ngập sâu 1–2m.
Ngay khi bão tan, lực lượng Công an và Quân đội Lạng Sơn đã có mặt tại những điểm ngập sâu, triển khai công tác cứu hộ, di dời dân khẩn cấp. Trong hai ngày 7–8/10, hơn 100 lượt cán bộ, chiến sĩ cùng 18 xuồng, phương tiện chuyên dụng đã được huy động.
"Nước rút đến đâu, chúng tôi dọn nhà giúp dân đến đó", Thượng tá Bùi Huy Khánh, Trưởng Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ chia sẻ.
Lực lượng chức năng đã giải cứu trên 200 người dân bị mắc kẹt, trong đó có nhiều người già, phụ nữ và trẻ em, vận chuyển hàng trăm thùng nước lọc, mì tôm, nhu yếu phẩm đến vùng bị cô lập.
Tại xã Thất Khê, 70 chiến sĩ Cảnh sát cơ động được tăng cường cứu 38 người, gồm 34 phụ nữ và trẻ nhỏ, đưa toàn bộ đến nơi an toàn. Sau khi nước rút, họ tiếp tục hỗ trợ người dân vệ sinh nhà cửa, sửa điện, dọn bùn đất, giúp ổn định cuộc sống.
Đặc biệt, ngày 8/10, máy bay trực thăng quân sự của Quân chủng Phòng không – Không quân và Binh đoàn 18 đã thực hiện các chuyến bay cứu trợ khẩn cấp, đưa hàng hóa, thuốc men, thực phẩm đến các vùng bị chia cắt hoàn toàn.
Cùng ngày, các đoàn công tác của tỉnh đồng loạt tỏa đi các địa phương bị ảnh hưởng nặng. Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đoàn Thị Hậu kiểm tra, chỉ đạo công tác khắc phục tại Hữu Lũng, Thiện Tân, Vân Nham, Yên Bình. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lương Trọng Quỳnh trực tiếp chỉ đạo cứu hộ ở Hữu Lũng, nơi thiệt hại lớn nhất. Hàng chục tấn hàng hóa cứu trợ gồm mì tôm, nước uống, thịt hộp, xúc xích, bánh gạo... được phân phát liên tục đến tay người dân vùng ngập.
"Chúng tôi sẽ không để bất kỳ người dân nào thiếu ăn, thiếu nước trong những ngày khó khăn này", đại diện UBND tỉnh khẳng định.
Giữa gian khó, tinh thần đoàn kết, sẻ chia của người dân xứ Lạng và sự tận tụy của lực lượng cứu hộ đã trở thành biểu tượng đẹp về tình người. Bão Matmo có thể đã đi qua, nhưng tình người, nghị lực và sự đồng lòng ấy vẫn còn vang mãi sau lũ.
