Mùa công bố báo cáo tài chính quý 2/2026 đang chứng kiến sự đảo chiều đáng chú ý của nhiều công ty chứng khoán. Sau một năm chìm trong thua lỗ, hàng loạt doanh nghiệp như EVS, SBS, Smart Mind (SMDS), APS hay BIS đồng loạt báo lãi trở lại.
Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng là những câu chuyện rất khác nhau. Không phải doanh nghiệp nào cũng cải thiện nhờ hoạt động môi giới, cho vay ký quỹ hay ngân hàng đầu tư.
Nhiều khoản lợi nhuận trong quý đến từ đánh giá lại danh mục đầu tư, cổ tức, hoàn nhập dự phòng hoặc xử lý các khoản nợ tồn đọng. Điều đó khiến câu hỏi quan trọng hơn không nằm ở việc "lãi bao nhiêu", mà là lãi đến từ đâu và có thể lặp lại trong các quý tới hay không.
ĐẰNG SAU NHỮNG CÚ ĐẢO CHIỀU LỢI NHUẬN
Một trong những trường hợp gây chú ý là Công ty Cổ phần Chứng khoán EVS (mã chứng khoán: EVS) khi ghi nhận màn đảo chiều ngoạn mục sau quý 1 đầy khó khăn.
Theo báo cáo tài chính, doanh thu hoạt động quý 2 của EVS đạt 281 tỷ đồng, tăng tới 815% so với cùng kỳ năm trước. Gần như toàn bộ mức tăng này đến từ 278 tỷ đồng lãi từ tài sản tài chính ghi nhận thông qua lãi/lỗ (FVTPL), cao gấp hơn 13 lần cùng kỳ.
Trong khi đó, các mảng kinh doanh cốt lõi vẫn chưa cho thấy sự phục hồi tương xứng. Doanh thu từ cho vay và các khoản phải thu chỉ đạt khoảng 2 tỷ đồng, giảm hơn một nửa. Hoạt động môi giới tiếp tục trầm lắng khi doanh thu chưa đến 1 tỷ đồng, giảm tới 78%, còn doanh thu lưu ký cũng đi lùi.
Ở chiều ngược lại, chi phí hoạt động giảm khoảng 20%, trong đó khoản lỗ từ danh mục FVTPL giảm xuống còn gần 20 tỷ đồng, góp phần cải thiện đáng kể lợi nhuận.
Nhờ diễn biến tích cực của danh mục đầu tư, EVS ghi nhận 243 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, mức cao nhất kể từ khi thành lập. Cùng kỳ năm ngoái doanh nghiệp lỗ 9 tỷ đồng, còn quý 1 năm nay cũng ghi nhận khoản lỗ sau thuế tới 157 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng đầu năm, EVS đạt 37 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, gấp hơn 15 lần cùng kỳ.
Kết quả trên cho thấy lợi nhuận của EVS trong quý 2 chủ yếu đến từ biến động thuận lợi của thị trường chứng khoán và việc đánh giá lại danh mục đầu tư. Đây là yếu tố có thể thay đổi nhanh theo diễn biến thị trường, khác với nguồn thu ổn định từ môi giới hay cho vay ký quỹ.
Ở một diễn biến khác, Công ty Cổ phần Chứng khoán SBS (mã chứng khoán: SBS) ghi nhận 44 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, đảo chiều so với khoản lỗ trong cả quý 1 lẫn cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, kết quả này gần như không đến từ hoạt động kinh doanh thường xuyên.
Theo giải trình của SBS, công ty ghi nhận hơn 44 tỷ đồng lợi nhuận khác, chủ yếu phát sinh từ xử lý các khoản nợ xấu tồn đọng nhiều năm.
Việc thu hồi được các khoản nợ cũ giúp cải thiện dòng tiền và giảm áp lực tài chính, song đây rõ ràng không phải nguồn thu có thể duy trì đều đặn. Vì vậy, sau khi khoản thu bất thường này kết thúc, khả năng đưa hoạt động kinh doanh cốt lõi trở lại trạng thái sinh lời mới là yếu tố quyết định triển vọng của SBS trong thời gian tới.
Trường hợp khác là Công ty Cổ phần Chứng khoán Smart Mind (SMDS) tạo bất ngờ khi công bố 804 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế trong quý 2, cao gấp hàng chục lần so với mức 22 tỷ đồng của quý 1 và đảo chiều hoàn toàn so với khoản lỗ cùng kỳ năm trước.
Động lực gần như đến từ 754 tỷ đồng cổ tức nhận được từ một khoản đầu tư tài chính dài hạn, tương đương khoảng 94% tổng lợi nhuận trước thuế. Khoản thu này đưa SMDS trở thành một trong những công ty chứng khoán có lợi nhuận cao nhất ngành trong quý 2.
Nếu nhìn lại 5 quý gần nhất, lợi nhuận của SMDS chỉ dao động từ lỗ 2 tỷ đồng đến lãi 119 tỷ đồng. Vì vậy, mức lợi nhuận hơn 800 tỷ đồng trong quý 2 rõ ràng mang tính đột biến và khác biệt so với xu hướng hoạt động thông thường.
Khác với khoản lãi đánh giá lại danh mục của EVS, cổ tức là dòng tiền đã thực sự phát sinh. Tuy nhiên, khả năng lặp lại phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kinh doanh cũng như chính sách chia cổ tức của doanh nghiệp được đầu tư.
Do đó, khi đánh giá triển vọng SMDS, nhà đầu tư vẫn cần tách riêng khoản thu này khỏi hiệu quả của các hoạt động chứng khoán cốt lõi.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Chứng khoán Châu Á - Thái Bình Dương (Apec – mã chứng khoán: APS) cũng ghi nhận sự đảo chiều đáng kể nhưng đến từ một nguyên nhân khác.
Quý 2/2026, APS đạt 32 tỷ đồng doanh thu hoạt động, giảm 29% so với cùng kỳ. Mảng tự doanh tiếp tục là nguồn thu lớn nhất với 25 tỷ đồng lãi FVTPL, chiếm hơn 78% doanh thu dù giảm 36%. Ngược lại, lãi từ các khoản cho vay và phải thu tăng 21%, nhưng quy mô vẫn khá khiêm tốn.
Điểm tạo nên khác biệt nằm ở chi phí. Trong quý, APS hoàn nhập 47 tỷ đồng chi phí quản lý, trong khi cùng kỳ năm trước ghi nhận chi phí khoảng 5 tỷ đồng. Khoản hoàn nhập này trở thành yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp chuyển từ lỗ sang lãi.
Kết quả, APS ghi nhận 55 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế và 54 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, đảo chiều hoàn toàn so với khoản lỗ lần lượt 9 tỷ đồng và 7 tỷ đồng của quý 2/2025.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh thu hoạt động đạt 47 tỷ đồng, giảm 31%, nhưng lợi nhuận sau thuế đạt 25 tỷ đồng, cải thiện đáng kể so với mức lỗ 32 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Một trường hợp khác là Công ty Cổ phần Chứng khoán BIS. Doanh nghiệp ghi nhận gần 8 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý 2, thay vì lỗ hơn 2 tỷ đồng như cùng kỳ.
BIS đạt hơn 4,9 tỷ đồng doanh thu hoạt động, tăng khoảng 50% so với năm trước nhờ mở rộng thêm các nghiệp vụ kinh doanh sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép bổ sung môi giới, tư vấn đầu tư, tự doanh và bảo lãnh phát hành từ giữa năm 2025.
Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất giúp doanh nghiệp có lãi lại đến từ việc bán khoản phải thu khó đòi đối với Công ty Cổ phần Bất động sản Đông Á, qua đó hoàn nhập toàn bộ 22 tỷ đồng dự phòng đã trích lập trước đó.
Khoản phải thu này có nguồn gốc từ hợp đồng hợp tác đầu tư ký từ năm 2011, khi BIS còn hoạt động dưới tên Chứng khoán Kenanga Việt Nam. Sau nhiều năm tranh chấp và theo đuổi các thủ tục pháp lý, doanh nghiệp đã xử lý được khoản công nợ, qua đó xóa toàn bộ khoản dự phòng tồn tại nhiều năm trên bảng cân đối kế toán.
Dù chi phí hoạt động và chi phí quản lý đều tăng mạnh trong quý 2 do mở rộng hoạt động, BIS vẫn khép lại quý với kết quả tích cực nhờ khoản hoàn nhập nói trên.
Bên cạnh những doanh nghiệp nói trên, mùa báo cáo quý này còn ghi nhận rất nhiều công ty chứng khoán “khoe” kết quả kinh doanh bứt phá “thần tốc”. Chẳng hạn, LPBS báo 628 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 140% so với cùng kỳ, trong khi MBS đạt 377 tỷ đồng, tăng 38%.
Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ của MBS tiếp tục lập kỷ lục mới, lên 16.670 tỷ đồng vào cuối quý 2, phản ánh nhu cầu sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư vẫn ở mức cao.
Cùng với đó, HSC, ACBS, Vietcap, MASVN và Kafi đều ghi nhận lợi nhuận trước thuế trên 200 tỷ đồng. Riêng Kafi đạt 272 tỷ đồng, cao gấp khoảng 5 lần cùng kỳ. Động lực tăng trưởng đến từ cả hai mảng cốt lõi khi lãi thuần từ danh mục FVTPL đạt hơn 389 tỷ đồng, tăng 3,6 lần, còn lãi từ cho vay và các khoản phải thu đạt 290 tỷ đồng, tăng 67%. Lũy kế 6 tháng đầu năm, doanh nghiệp ghi nhận gần 370 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, hoàn thành khoảng 35% kế hoạch năm.
Ở nhóm doanh nghiệp có lợi nhuận trên 100 tỷ đồng, OCBS gây chú ý khi đạt 111 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng hơn 41 lần so với cùng kỳ nhờ nền so sánh thấp.
Hai nguồn thu chính là lãi từ danh mục FVTPL và lãi từ các khoản cho vay, phải thu đều đạt khoảng 63 tỷ đồng, đóng góp hơn 63% doanh thu hoạt động. Trong khi đó, FPTS ghi nhận 106 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm công ty chứng khoán có hiệu quả kinh doanh ổn định.
ĐỊNH GIÁ HẤP DẪN, DƯ ĐỊA TĂNG CAO KHI THANH KHOẢN BÙNG NỔ
Cập nhật triển vọng ngành chứng khoán cuối năm 2026, Chứng khoán VNDirect cho rằng thanh khoản thị trường sẽ dần cải thiện so với mức thấp trong 5 tháng đầu năm, qua đó hỗ trợ tăng trưởng cho vay ký quỹ.
Các yếu tố dài hạn như cải cách thị trường vốn và lộ trình hướng tới việc được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI vẫn là động lực đầu tư hấp dẫn đối với ngành chứng khoán.
Bên cạnh đó, định giá theo tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (P/B) của ngành chứng khoán đã điều chỉnh về mức trung bình 5 năm, qua đó mở ra dư địa tăng giá trong năm 2026 khi lợi nhuận ngành được kỳ vọng cải thiện.
Thanh khoản thị trường được kỳ duy trì khoảng 34.000 tỷ đồng/phiên trong nửa cuối năm 2026, tăng khoảng 16% so với cùng kỳ, nhờ dòng tiền mới sau khi Việt Nam được FTSE chính thức nâng hạng, kỳ vọng nâng hạng MSCI trong năm 2027, làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) và hệ thống giao dịch mới KRX.
Dòng tiền mới sau khi Việt Nam chính thức được nâng hạng theo FTSE vào tháng 9, cùng với việc triển khai cơ chế giao dịch xuyên trưa, sẽ giúp duy trì ADTV của thị trường ở mức 34.000 tỷ đồng/phiên.
Trong quý 1/2026, dư nợ cho vay toàn ngành tăng 2,6% so với quý trước và 51% so với cùng kỳ, dẫn dắt bởi nhóm công ty chứng khoán lớn và các công ty có liên kết với ngân hàng. Động lực tăng trưởng đến từ việc mở rộng cho vay đối với khách hàng tổ chức và các chủ doanh nghiệp.
Trong nửa cuối năm 2026, kỳ vọng đà tăng trưởng của hoạt động cho vay ký quỹ sẽ tiếp tục được duy trì nhờ: thanh khoản thị trường được dự báo cải thiện, qua đó hỗ trợ nhu cầu sử dụng dư nợ margin; các công ty chứng khoán tiếp tục tăng vốn để hỗ trợ tăng trưởng cho vay ký quỹ.
Biên lãi ròng (NIM) của mảng cho vay ký quỹ có thể dần cải thiện vào các tháng cuối năm, khi áp lực chi phí vốn hạ nhiệt và điều kiện thị trường trở nên thuận lợi hơn, qua đó hỗ trợ hiệu quả sinh lời của mảng cho vay ký quỹ.
Biên lợi nhuận mảng môi giới sẽ cải thiện trong nửa cuối năm 2026 khi thanh khoản thị trường được cải thiện, tuy nhiên sẽ có sự phân hóa.
Định giá các công ty chứng khoán vẫn ở mức hấp dẫn
Các công ty chứng khoán có nền tảng khách hàng tổ chức và đã sở hữu thị phần môi giới lớn, tập trung vào chất lượng dịch vụ thay vì cạnh tranh phí, sẽ hưởng lợi nhiều hơn nhờ khả năng duy trì quyền lực định giá (pricing power).
Trong khi đó, các công ty chứng khoán quy mô nhỏ có thể tiếp tục chịu áp lực biên lợi nhuận do cạnh tranh phí gay gắt để gia tăng thị phần.
Quy mô tăng vốn toàn ngành công ty chứng khoán trong năm 2025 ghi nhận mức tăng đột biến, gấp khoảng 3 lần so với năm 2024. Động lực cốt lõi đến từ làn sóng IPO của các công ty chứng khoán quy mô lớn (VPX, VCK, TCX), phản ánh nhu cầu cấp thiết trong việc củng cố năng lực tài chính để đáp ứng tốc độ tăng trưởng của thị trường.
Sau thời gian tạm gián đoạn trong quý 1/2026 do ảnh hưởng của bất ổn địa chính trị, hoạt động IPO kỳ vọng sôi động trở lại với kế hoạch niêm yết của các công ty LPBS, HDS và Kafi.
Bên cạnh yếu tố IPO, động lực tăng vốn còn đến từ áp lực nội tại khi nhiều công ty chứng khoán đã tiệm cận hoặc chạm trần tỷ lệ cho vay margin (HCM, MBS).
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư vẫn ở mức cao, việc bổ sung vốn là điều kiện cần để duy trì và mở rộng dư nợ, qua đó bảo vệ nguồn thu cốt lõi.
Đáng chú ý, nhóm công ty chứng khoán liên kết với ngân hàng sẽ tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt. Hoạt động tăng vốn của nhóm này không chỉ nhằm hỗ trợ mảng cho vay ký quỹ, mà còn gắn chặt với chiến lược “beyond banking” của ngân hàng mẹ — mở rộng sang các mảng như môi giới, quản lý tài sản và ngân hàng đầu tư.
Trong dài hạn, quy định về tỷ lệ an toàn tài chính đối với các công ty chứng khoán theo Thông tư 102/2025/TT-BTC sẽ thúc đẩy việc tăng vốn ở những công ty chứng khoán nắm giữ nhiều trái phiếu doanh nghiệp, đồng thời định hướng toàn ngành tập trung vào các hoạt động cốt lõi như cho vay ký quỹ, kinh doanh nguồn vốn và giấy tờ có giá, hạn chế các nghiệp vụ không phải là hoạt động kinh doanh chính.
Về định giá, theo VNDirect, định giá ngành vẫn ở mức hợp lý với tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (P/B) hiện tại khoảng 1,75 lần, thấp hơn mức trung bình 5 năm (1,9 lần), dù triển vọng lợi nhuận được hỗ trợ bởi thanh khoản thị trường cải thiện và dư nợ margin tiếp tục tăng trưởng.
Nhiều công ty chứng khoán đầu ngành đang giao dịch dưới mức P/B bình quân lịch sử, mở ra dư địa tăng giá khi giá trị giao dịch duy trì ở mức cao và tiến trình nâng hạng thị trường diễn ra thuận lợi.
VNDirect ưu tiên các công ty chứng khoán có tỷ lệ cho vay margin trên vốn chủ sở hữu còn thấp, tạo dư địa mở rộng cho vay, cùng các doanh nghiệp có thế mạnh về khách hàng nước ngoài, dự kiến hưởng lợi từ dòng vốn ngoại sau nâng hạng FTSE và sự sôi động trở lại của thị trường vốn.
