Bức tranh kinh doanh quý 1/2026 của các doanh nghiệp dầu khí cho thấy sự phân hóa rõ nét dưới tác động của biến động giá dầu và yếu tố địa chính trị, khi cùng một bối cảnh nhưng kết quả lại đi theo những hướng trái ngược.
GIÁ DẦU BIẾN ĐỘNG MẠNH, KẾT QUẢ KINH DOANH PHÂN HÓA SÂU
Trường hợp đáng chú ý nhất là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex – mã chứng khoán: PLX). Trong quý đầu năm, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần gần 98.700 tỷ đồng, tăng hơn 45% so với cùng kỳ và là mức cao nhất theo quý trong 13 năm.
Tuy nhiên, đà tăng này không chuyển hóa thành lợi nhuận khi giá vốn hàng bán leo thang tương ứng, khiến lợi nhuận gộp gần như đi ngang ở mức khoảng 3.700 tỷ đồng.
Áp lực chi phí tiếp tục bào mòn kết quả kinh doanh. Chi phí tài chính tăng hơn 32% lên trên 388 tỷ đồng; chi phí bán hàng tăng hơn 19% lên gần 3.992 tỷ đồng, trong khi chi phí quản lý doanh nghiệp ở mức hơn 329 tỷ đồng.
Kết quả, Petrolimex báo lỗ hơn 662 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lãi gần 211 tỷ đồng cùng kỳ và ghi nhận quý thua lỗ đầu tiên sau 6 năm, đồng thời là mức thấp nhất kể từ quý 1/2020.
Trước đó, lãnh đạo doanh nghiệp từng cảnh báo khả năng lỗ khoảng 1.000 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh xăng dầu trong quý 1 do biến động giá dầu chưa từng có tiền lệ.
Theo Tổng giám đốc Lưu Văn Tuyển, giá dầu có thời điểm biến động tới 50 USD/ngày, thậm chí lên tới 300–340 USD/thùng khi cộng thêm chi phí vận tải và phụ phí, khiến chi phí nhập khẩu một lô dầu tăng từ khoảng 25–26 triệu USD lên tới 85–87 triệu USD.
Biến động giá không chỉ ảnh hưởng biên lợi nhuận mà còn gây áp lực lớn lên tồn kho. Tính đến cuối quý 1, hàng tồn kho của Petrolimex tăng vọt lên gần 29.800 tỷ đồng (đã bao gồm hơn 6.500 tỷ đồng dự phòng), tăng khoảng 16.000 tỷ đồng so với đầu năm, kéo tổng tài sản doanh nghiệp vượt 106.000 tỷ đồng.
Trái ngược với Petrolimex, một số doanh nghiệp lại hưởng lợi rõ rệt từ chu kỳ giá dầu tăng. Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) ghi nhận doanh thu hơn 45.900 tỷ đồng, tăng 44%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 8.265 tỷ đồng, gấp hơn 20 lần cùng kỳ và là mức cao nhất trong 4 năm. Kết quả này giúp doanh nghiệp hoàn thành vượt xa kế hoạch lợi nhuận cả năm chỉ sau một quý.
Động lực chính đến từ giá dầu thô tăng mạnh, từ khoảng 67 USD/thùng hồi đầu năm lên gần 104 USD/thùng vào tháng 3, trong khi cùng kỳ năm trước lại giảm. BSR cũng chủ động nâng tồn kho lên hơn 21.500 tỷ đồng, tăng gần 9.000 tỷ đồng so với đầu năm nhằm đảm bảo nguồn cung trong bối cảnh chuỗi cung ứng bị gián đoạn.
Ban lãnh đạo BSR cho biết công ty đã kích hoạt tình huống khẩn cấp từ khi xung đột Trung Đông mới nổ ra. Diễn biến thị trường được xây dựng theo nhiều kịch bản, từ vài tuần đến nửa năm. BSR hiện bám sát các kịch bản này và đảm bảo nguồn cung dầu thô để vận hành “công suất rất cao” tới đầu tháng 7.
Đáng chú ý, trong cơ cấu tồn kho của BSR, hàng mua đang đi đường tăng đột biến từ gần 3.800 tỷ đầu năm lên hơn 9.100 tỷ vào cuối quý 1, chiếm hơn 40% tổng giá trị tồn kho. Hàng mua đang đi đường tăng đột biến phần nào phản ánh sự gián đoạn chuỗi cung ứng dầu thô trên toàn cầu thời gian qua.
Tương tự, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL – mã chứng khoán: OIL) cũng ghi nhận kết quả tích cực khi doanh thu đạt 44.863 tỷ đồng, tăng 37%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 571,8 tỷ đồng, gấp 22 lần cùng kỳ.
Doanh nghiệp hưởng lợi từ lượng tồn kho giá thấp tích lũy trước đó, được bán ra khi giá dầu tăng. Giá dầu brent bình quân quý 1 đạt 81,13 USD/thùng, tăng 7%, trong khi giá bán lẻ xăng trong nước tăng 9–13% và dầu diesel tăng tới 33%. Sản lượng kinh doanh cũng tăng 29%, giúp PVOIL hoàn thành 87% kế hoạch lợi nhuận năm chỉ sau quý đầu tiên.
NHÓM KHÍ VÀ DỊCH VỤ DẦU KHÍ GIỮ NHỊP TĂNG TRƯỞNG
Bên cạnh nhóm chịu tác động trực tiếp từ biến động giá dầu, các doanh nghiệp khí và dịch vụ dầu khí tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ổn định hơn, nhờ đặc thù hoạt động và cấu trúc doanh thu ít biến động hơn.
Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS – mã chứng khoán: GAS) ghi nhận doanh thu hơn 38.000 tỷ đồng, tăng hơn 50% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá vốn tăng cao khiến lợi nhuận gộp chỉ tăng khoảng 10%, đạt hơn 4.500 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.994 tỷ đồng, tăng 8% và là mức cao nhất trong 3 quý gần đây.
Cơ cấu doanh thu cho thấy mảng khí khô và LNG đóng vai trò chủ lực với gần 21.000 tỷ đồng, tăng 90% và chiếm khoảng 55% tổng doanh thu. Mảng LPG đứng thứ hai khi đóng góp hơn 40% với 15.500 tỷ đồng. Trong khi đó, doanh thu tài chính đạt 385 tỷ đồng nhờ lãi tiền gửi.
Đáng chú ý, PV GAS duy trì lượng tiền mặt và tiền gửi lên tới hơn 40.176 tỷ đồng, chiếm khoảng 43% tổng tài sản gần 93.000 tỷ đồng, mang về hơn 328 tỷ đồng tiền lãi chỉ trong quý 1. Với số dư "tiền tươi" vượt 40.000 tỷ kể trên, PV GAS hiện cũng là một trong những doanh nghiệp có số dư tiền cao nhất thị trường chứng khoán.
Ở nhóm dịch vụ, Tổng công ty Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PV Drilling – mã chứng khoán: PVD) ghi nhận doanh thu 3.401 tỷ đồng, tăng 126%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 300 tỷ đồng, tăng hơn 100%. Động lực tăng trưởng đến từ việc gia tăng số lượng giàn khoan hoạt động bình quân lên 4,8 giàn, cùng với đơn giá thuê giàn tự nâng tăng khoảng 4%.
Cơ cấu doanh thu cho thấy dịch vụ khoan chiếm 64% với 2.162 tỷ đồng, tăng 147%, trong khi dịch vụ kỹ thuật giếng khoan đóng góp 1.007 tỷ đồng, tăng 72%. Tổng tài sản doanh nghiệp đạt 29.542 tỷ đồng, với hơn 3.100 tỷ đồng tiền và tương đương tiền.
Tương tự, Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC – mã chứng khoán: PVS) ghi nhận doanh thu 8.699 tỷ đồng, tăng 45%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 435 tỷ đồng, tăng 45%. Biên lợi nhuận gộp cải thiện lên gần 10% từ mức 4,2% cùng kỳ, chủ yếu nhờ hiệu quả ở mảng cơ khí, xây lắp và dịch vụ kỹ thuật dầu khí.
Doanh nghiệp hiện sở hữu hơn 16.000 tỷ đồng tiền và tiền gửi ngân hàng, chiếm 39% tổng tài sản 40.730 tỷ đồng, mang về 107 tỷ đồng lãi tiền gửi trong quý. Sau quý 1, PVS đã hoàn thành 49% kế hoạch lợi nhuận năm.
Tại thời điểm cuối quý 1, tổng tài sản công ty đạt 40.730 tỷ đồng. Các khoản tiền và tiền gửi ngân hàng ghi nhận 16.013 tỷ đồng, chiếm 39% tài sản và bằng 82% vốn hoá thị trường của cổ phiếu PVS chốt phiên 29/4 (19.433 tỷ). Khoản tiền gửi ngân hàng lớn giúp công ty thu về 107 tỷ tiền lãi trong quý đầu năm.
