Biến động tỷ giá trong quý 1/2026 đã tạo nên bức tranh lợi nhuận đầy đối lập tại nhiều ngân hàng. Trong khi một số nhà băng “hái quả ngọt” từ kinh doanh ngoại hối nhờ tận dụng tốt diễn biến của đồng USD, không ít đơn vị lại lao đao vì trạng thái ngoại tệ đảo chiều, thậm chí chuyển từ lãi lớn sang thua lỗ chỉ sau một quý.
KẺ THẮNG LỚN, NGƯỜI LAO ĐAO
Báo cáo tài chính hợp nhất quý 1/2026 của 27 ngân hàng cho thấy mảng kinh doanh ngoại hối tiếp tục là một trong những nguồn thu có mức độ biến động mạnh. Sự phân hóa diễn ra rõ nét khi khoảng cách giữa nhóm lãi lớn và nhóm thua lỗ ngày càng nới rộng.
Xét về quy mô tuyệt đối, Vietcombank vẫn giữ vị trí số một trên thị trường với lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối đạt 1.678 tỷ đồng. Dù giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước, kết quả này vẫn cho thấy lợi thế vượt trội của ngân hàng trong mảng thanh toán quốc tế, giao dịch ngoại tệ và tệp khách hàng xuất nhập khẩu quy mô lớn.
Bám sát phía sau tiếp tục là hai “ông lớn” quốc doanh BIDV và VietinBank. Cả hai đều ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, với lợi nhuận ngoại hối vượt mốc 1.000 tỷ đồng.
Trong đó, BIDV tăng 28,4%, còn VietinBank tăng 18,8% so với cùng kỳ, lần lượt đạt 1.108 và 1.085 tỷ đồng. Kết quả này phản ánh khả năng tận dụng biến động tỷ giá cũng như lợi thế về quy mô khách hàng doanh nghiệp của nhóm ngân hàng quốc doanh.
Ở khối ngân hàng tư nhân, Techcombank nổi lên là cái tên dẫn đầu với lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối đạt 584 tỷ đồng, tăng hơn 28%. Mức tăng trưởng này cho thấy chiến lược linh hoạt của ngân hàng trong việc quản trị trạng thái ngoại tệ và khai thác nhu cầu giao dịch của khách hàng doanh nghiệp trong bối cảnh tỷ giá biến động mạnh.
Ngoài những cái tên dẫn đầu, nhiều ngân hàng khác cũng ghi nhận kết quả tích cực như ACB, LPBank, SeABank, Sacombank, HDBank hay MSB.
Đáng chú ý nhất là trường hợp của SeABank khi lợi nhuận ngoại hối tăng gần 630%, từ khoảng 50 tỷ đồng lên 366 tỷ đồng chỉ sau một năm. Đây cũng là mức tăng mạnh nhất toàn ngành trong quý đầu năm nay.
Tương tự, LPBank gây bất ngờ khi lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối tăng tới 252%, đạt 397 tỷ đồng. HDBank cũng ghi nhận mức tăng gần 80%, lên 322 tỷ đồng, cho thấy sự cải thiện đáng kể ở hoạt động kinh doanh ngoại tệ.
Tuy nhiên, không phải ngân hàng nào cũng hưởng lợi từ diễn biến tỷ giá. Ở chiều ngược lại, có tới 7 ngân hàng báo lỗ ở mảng kinh doanh ngoại hối trong quý 1.
Gây chú ý nhất là VPBank và VIB khi đồng loạt chuyển từ trạng thái lãi hàng trăm tỷ đồng cùng kỳ năm trước sang thua lỗ. VPBank ghi nhận lỗ 420 tỷ đồng, trong khi VIB lỗ 356 tỷ đồng.
Ngoài ra, danh sách thua lỗ còn có Bac A Bank, MB, TPBank, Eximbank và Nam A Bank.
Diễn biến này cho thấy mảng ngoại hối đang trở thành “con dao hai lưỡi” đối với nhiều nhà băng. Trong bối cảnh tỷ giá biến động nhanh, chỉ cần trạng thái ngoại tệ lệch pha hoặc dự báo sai xu hướng thị trường, lợi nhuận có thể đảo chiều rất mạnh trong thời gian ngắn.
TỶ GIÁ CÒN NHIỀU SÓNG GIÓ
Theo dữ liệu từ các ngân hàng, phần lớn tăng trưởng lợi nhuận ngoại hối trong quý 1 đến từ hoạt động kinh doanh ngoại tệ giao ngay – mảng phụ thuộc trực tiếp vào biến động của tỷ giá USD và các đồng tiền mạnh khác.
Trong quý đầu năm, thị trường tài chính toàn cầu chứng kiến nhiều biến động lớn khi chỉ số DXY – thước đo sức mạnh đồng USD – từ vùng gần 100 điểm cuối tháng 3 giảm xuống 98,06 điểm vào giữa tháng 4.
Diễn biến này xuất phát từ tâm lý lạc quan hơn về địa chính trị Trung Đông sau khi các bên đạt thỏa thuận ngừng bắn và Iran tuyên bố mở lại eo biển Hormuz.
Ở trong nước, những động thái can thiệp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong tháng 3 đã giúp tỷ giá USD/VND duy trì trạng thái ổn định. Sang tháng 4, tỷ giá liên ngân hàng gần như đi ngang quanh vùng 26.330 – 26.350 VND/USD.
Đáng chú ý, thị trường tự do ghi nhận nhịp điều chỉnh mạnh nhất trong nhiều tháng khi giá USD tự do giảm tới 4,6%, về quanh 26.775 VND/USD.
Nhiều tổ chức phân tích cho rằng áp lực tỷ giá vẫn chưa biến mất. Nhóm phân tích của Chứng khoán MBS nhận định rủi ro lớn nhất hiện nay đến từ giá dầu thế giới neo cao do bất ổn địa chính trị tại Trung Đông. Giá dầu tăng không chỉ hỗ trợ đồng USD mạnh lên mà còn gây áp lực lên lạm phát và cán cân thương mại của Việt Nam.
Ngoài ra, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục trì hoãn cắt giảm lãi suất cũng đang tạo lực đỡ cho đồng bạc xanh. Một số quan chức Fed thậm chí phát tín hiệu sẵn sàng nâng lãi suất nếu lạm phát chưa trở về mục tiêu.
Về tình hình trong nước, các chuyên gia của MBS đồng thời lưu ý thặng dư thương mại của Việt Nam đang có xu hướng thu hẹp do tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu nhằm phục vụ sản xuất và nhu cầu nguyên vật liệu.
Dù xuất khẩu có thể cải thiện từ cuối quý 2 khi bước vào mùa cao điểm, mức cải thiện nhiều khả năng chưa đủ lớn để giảm đáng kể áp lực tỷ giá.
Theo dự báo của MBS, tỷ giá USD/VND trong quý 2/2026 có thể dao động quanh vùng 26.350 – 26.700 VND/USD, tương ứng mức tăng khoảng 0,3% – 1,6% so với đầu năm.
Cùng quan điểm, VCBS cho rằng áp lực tỷ giá nhiều khả năng sẽ kéo dài trong quý 2. Theo VCBS, trong môi trường địa chính trị bất định, dòng tiền toàn cầu vẫn có xu hướng tìm đến các tài sản trú ẩn như USD, vàng và trái phiếu Chính phủ Mỹ.
Bên cạnh đó, việc thị trường kỳ vọng Fed duy trì lãi suất ở mức 3,5% – 3,75% trong các kỳ họp FOMC quý 2 cũng tiếp tục củng cố sức mạnh đồng USD.
VCBS cũng lưu ý giá dầu thế giới neo cao đang làm gia tăng nhu cầu ngoại tệ nhập khẩu của các doanh nghiệp xăng dầu và điện lực. Trong khi đó, chênh lệch giá vàng trong nước cao hơn thế giới khoảng 20% tiếp tục duy trì nhu cầu USD để nhập khẩu vàng.
Trên cơ sở đó, VCBS dự báo VND có thể mất giá khoảng 3% – 5% so với USD trong năm 2026.
Ở góc nhìn tích cực hơn, ông Trương Quang Bình, Giám đốc Phòng Nghiên cứu và Phân tích khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam cho rằng sự ổn định của đồng Việt Nam hiện nay đang dựa trên quyết tâm của Ngân hàng Nhà nước trong việc duy trì chênh lệch lãi suất VND và USD ở mức hợp lý. Việc neo giữ thanh khoản hệ thống và củng cố niềm tin của khu vực tư nhân sẽ là chìa khóa để tỷ giá không vượt quá tầm kiểm soát.
Theo các chuyên gia, với biên độ tỷ giá dự báo dao động quanh vùng 26.350 – 26.700 VND/USD trong quý 2, nhóm ngân hàng có nền tảng khách hàng xuất nhập khẩu lớn cùng khả năng quản trị rủi ro tốt nhiều khả năng sẽ tiếp tục hưởng lợi từ mảng ngoại hối.
Ngược lại, với những ngân hàng có trạng thái ngoại tệ nhạy cảm hoặc phụ thuộc lớn vào biến động ngắn hạn của thị trường, áp lực lợi nhuận có thể vẫn còn kéo dài trong các quý tới.
Trong bối cảnh chi phí nhập khẩu gia tăng và rủi ro từ thị trường năng lượng toàn cầu chưa hạ nhiệt, bài toán cân bằng giữa tăng trưởng lợi nhuận và kiểm soát rủi ro tỷ giá sẽ tiếp tục là phép thử lớn với toàn ngành ngân hàng.
