Trước những điểm chưa hợp lý của pháp lý được các nhà đầu tư dự án điện mặt trời, điện gió phản ánh, Cục Điều tiết điện lực cho biết, theo quy định Bộ Công Thương có trách nhiệm hướng dẫn phương pháp lập khung giá phát điện áp dụng đối với dự án điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) có trách nhiệm xây dựng khung giá phát điện nhà máy điện gió, nhà máy điện mặt trời chuyển tiếp trình Cục Điều tiết điện lực thẩm định trước khi trình Bộ trưởng Bộ Công Thương xem xét, phê duyệt.
Tháng 10/2022, Bộ Công Thương đã ký ban hành Thông tư số 15/2022/TT-BCT quy định phương pháp xây dựng khung giá phát điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp. Hội đồng tư vấn độc lập để lấy ý kiến về khung giá phát điện cho Dự án chuyển tiếp được thành lập. Hội đồng gồm 9 thành viên là các chuyên gia có chuyên môn trong lĩnh vực điện, giá, tài chính, quản lý nhà nước về năng lượng. Việc tổ chức tính toán rà soát, xin ý kiến của các chuyên gia và các cơ quan có đơn vị có liên quan được thực hiện trong thời gian cuối tháng 11/2022. Do đó, việc dự thảo và ban hành Quyết định số 21/QĐ-BCT về ban hành khung giá điện nhà máy điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp hoàn toàn đảm bảo trình tự và thủ tục theo quy định.
Về phương pháp và kết quả tính toán, theo các số liệu của các tổ chức tư vấn quốc tế, thông số do Viện Năng lượng, Công ty Cổ phần tư vấn xây dựng điện 1, 2, 3, 4 và tổ chức tư vấn GIZ cung cấp, suất đầu tư điện gió, điện mặt trời trên thế giới có xu hướng giảm mạnh trong giai đoạn vừa qua, bất chấp sự gia tăng đáng kể của chi phí vật liệu. Vì thế, căn cứ báo cáo kết quả tính toán khung giá của EVN, suất đầu tư được thẩm định, lựa chọn trên cơ sở suất đầu tư các dự án giảm trừ 10% cho 1MWp điện mặt trời, 1MW điện gió, Cục Điều tiết điện lực cho biết.
![Hàng chục nhà đầu tư dự án điện mặt trời, điện gió có thể "phá sản" vì những bất cập về pháp lý](https://cdn.thuonggiaonline.vn/images/2ec8c8e824bf18657f0e0733b47f323c407594094cbbebc01e0680a5bf1dc47f7ee20e3ddaf14309da3fd74aaf9f0333f12641135cd9e222b8431b7be07be6d0350bfbe3c16dca28598d8bf543afb4f139618dd4f010a5c73ff7d94334e3a2cfa8f472fcc06afd2c5175c41dc30de6b744cca8617996849d45e178a93321a740/hang-chuc-nha-dau-tu-du-an-dien-mat-troi-dien-gio-co-the-pha-san-vi-nhung-bat-cap-ve-phap-ly.jpg.avif "Hàng chục nhà đầu tư dự án điện mặt trời, điện gió có thể "phá sản" vì những bất cập về pháp lý")
Theo nghiên cứu của tư vấn quốc tế, bức xạ mặt trời trên lãnh thổ Việt Nam được chia làm 03 vùng, trên cơ sở 164 dự án điện mặt trời đã ký kết hợp đồng mua bán điện với EVN, có 134/146 dự án nhà máy điện mặt trời thuộc vùng 3 (tương đương 91,78%). Theo đó bức xạ mặt trời để tính toán sản lượng bình quân nhiều năm được lấy theo bức xạ của tỉnh Bình Thuận theo nghiên cứu của tổ chức tư vấn quốc tế là 5,23 kWh/m2/ngày (tương đương 1.908,95 kWh/m2/năm).
Theo ý kiến của Hội đồng tư vấn, để phù hợp với các quy định tại Thông tư số 15/2022/TT-BCT ngày 3/10/2022, khung giá áp dụng cho loại hình nhà máy điện mặt trời mặt đất không tính toán theo thông số của nhà máy điện mặt trời Phước Thái 2 - tỉnh Bình Thuận mà được thẩm định trên cơ sở lựa chọn bộ thông số đầu vào như suất đầu tư, bức xạ mặt trời tại vùng 3 (tỉnh Bình Thuận) và các thông số khác được lựa chọn theo số liệu thu thập từ các nhà máy điện mặt trời mặt đất đã ký kết hợp đồng mua bán điện với EVN trước thời điểm giá bán điện ưu đãi hết hiệu lực.
Theo Cục Điều tiết điện lực, giá bán điện bình quân được xem xét, điều chỉnh theo biến động khách quan thông số đầu vào của tất cả các khâu (phát điện, truyền tải điện, phân phối - bán lẻ điện, điều hành - quản lý ngành và dịch vụ phụ trợ hệ thống điện) so với thông số được sử dụng để xác định giá bán điện bình quân hiện hành. Vì vậy việc thay đổi giá bán lẻ điện bình quân không chỉ xem xét chi phí phát điện mà bao gồm nhiều khâu khác.
Cơ chế giá bán điện ưu đãi FIT là cơ chế giá điện hỗ trợ, được thiết kế để thúc đẩy đầu tư vào các dự án điện mặt trời, điện gió và được quy định trong khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, khung giá phát điện cho các nhà máy điện mặt trời, nhà máy điện gió chuyển tiếp được tính toán trên cơ sở chi phí thực tế quy định tại báo cáo nghiên cứu khả thi, thiết kế kỹ thuật của các nhà máy điện mặt trời, nhà máy điện gió đã ký kết hợp đồng mua bán điện với EVN trước thời hạn cơ chế giá FIT hết hiệu lực.
Ngày 15/03/2023, Thuonggia có bài phản ánh về Hiệp hội điện gió và mặt trời Bình Thuận và 36 nhà đầu tư lĩnh vực này gửi Thủ tướng Chính phủ văn bản kiến nghị khắc phục những bất cập từ cơ chế giá phát điện mặt trời, điện gió chuyển tiếp hiện nay.
Trong văn bản kiến nghị, các nhà đầu tư nêu do ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, có 84 dự án năng lượng tái tạo với tổng công suất là 4.676,62 MW (trong đó gồm có 4.184,8 MW điện gió và 491,82MWac điện mặt trời) đã bị chậm tiến độ vận hành thương mại (COD) so với kế hoạch. Chính việc chậm tiến độ làm cho các dự án không kịp hưởng giá điện cố định (FIT) theo những chính sách của Nhà nước.
Nhưng, trong 84 dự án có 34 dự án chuyển tiếp với tổng công suất 2.090,97MW (gồm 28 dự án điện gió với tổng công suất 1.638,35MW và 6 dự án điện mặt trời với tổng công suất 452,62MWac) đã hoàn tất thi công và hoàn thiện công tác thử nghiệm đảm bảo đủ điều kiện huy động.
Để tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, thời gian qua Bộ Công Thương đã ban hành nhiều chính sách áp dụng cho các Dự án chuyển tiếp. Song các nhà đầu tư cho rằng các quy định tại Quyết Định 21 và Thông Tư 01 khiến họ vô cùng lo lắng bởi có nhiều điểm bất cập về pháp lý cũng như về hiệu quả tài chính cho Nhà đầu tư, làm cho họ có thể lâm vào tình trạng thua lỗ và phá sản.
