Những khu vực nội đô Hà Nội dự kiến sắp được "đại tu"?

Trong dự thảo Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đang được lấy ý kiến, các cơ quan nghiên cứu đề xuất tái cấu trúc toàn diện nhiều khu vực nằm từ Vành đai 3 trở vào, trừ những vùng có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa và kiến trúc.

Đề xuất được xây dựng bởi Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, nhằm định hình lại cấu trúc không gian nội đô theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

HƠN 20 PHƯỜNG NẰM TRONG DIỆN TÁI CẤU TRÚC

Theo phương án đang lấy ý kiến, trong phạm vi Vành đai 3, Hà Nội xác định 7 khu vực cần bảo tồn kết hợp tôn tạo, gồm: trung tâm chính trị – hành chính Ba Đình; khu vực hồ Gươm và phụ cận; khu phố cổ; khu phố cũ; khu vực hồ Tây và vùng phụ cận; cùng không gian hai bên sông Hồng.

Ngoài ra còn có các công trình đặc thù như hệ thống di tích lịch sử – văn hóa đã xếp hạng, cơ sở tôn giáo tín ngưỡng và các khu vực an ninh, quốc phòng trọng yếu.

Các khu vực còn lại trong Vành đai 3 được đề xuất tái cấu trúc toàn diện nếu không đáp ứng yêu cầu về kiến trúc, cảnh quan, hạ tầng và chất lượng công trình.

Đối chiếu với bản đồ địa giới hành chính hiện nay, nhóm khu vực này trải rộng trên hơn 20 phường, gồm: Ngọc Hà, Giảng Võ, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Phú Thượng, Xuân Đỉnh, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Láng, Yên Hòa, Đống Đa, Kim Liên, Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Phương Liên, Định Công, Tương Mai, Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai…

Việc tái cấu trúc được kỳ vọng tạo cơ hội tổ chức lại không gian đô thị, nâng cấp hạ tầng và giải quyết những áp lực kéo dài nhiều năm của khu vực nội đô.

Về giải pháp quy hoạch, khi tái cấu trúc về hạ tầng, thành phố cần phát triển hạ tầng kỹ thuật "đi trước một bước", trong đó giao thông sẽ được tổ chức đa tầng (mở rộng mặt cắt đường theo lộ giới quy hoạch, kết hợp phát triển không gian giao thông ngầm, đường nổi và đường trên cao để tối ưu hóa khả năng lưu thông).

Song song đó là định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit-Oriented Development), trong đó mạng lưới đường sắt đô thị đóng vai trò trục xương sống. Các nhà ga metro sẽ trở thành hạt nhân để tái thiết và phát triển các khu đô thị xung quanh.

Một điểm nhấn khác là phát triển hạ tầng ngầm quy mô lớn. Quy hoạch đề xuất xây dựng hệ thống công trình công cộng ngầm, bãi đỗ xe ngầm và giao thông ngầm, kết hợp các bể chứa nước quy mô lớn nhằm xử lý tình trạng ngập úng trong nội đô.

Theo định hướng này, tỷ lệ không gian ngầm tại khu vực nội đô có thể đạt trên 40% diện tích đất xây dựng.

Trong tái cấu trúc không gian, quy hoạch đề xuất tái phân bổ quỹ đất trung tâm sau khi tái thiết.

Các khu đất có giá trị cao sẽ ưu tiên cho các công trình thương mại và dịch vụ có giá trị gia tăng lớn như trung tâm tài chính, văn phòng cao cấp, khu thương mại quốc tế (CBD), tạo động lực kinh tế mới cho Thủ đô.

Đồng thời, mô hình phát triển “đô thị nén – xanh” được đưa ra như một nguyên tắc quan trọng. Theo đó, giảm mật độ xây dựng nhưng tăng chiều cao công trình, cho phép một số khu vực trung tâm có các tòa nhà cao 40-50 tầng.

Việc tăng tầng cao giúp giải phóng diện tích mặt đất để mở rộng công viên, cây xanh, mặt nước và không gian công cộng – những yếu tố đang thiếu hụt nghiêm trọng tại khu vực nội đô.

GIÃN DÂN NỘI ĐÔ, HƯỚNG TỚI ĐÔ THỊ "NÉN-XANH"

Bên cạnh tái cấu trúc không gian, quy hoạch cũng đặt mục tiêu tái cơ cấu dân cư trong khu vực Vành đai 3.

Theo đó, Hà Nội sẽ thực hiện giãn dân khỏi nội đô để giảm áp lực hạ tầng. Một phần cư dân thuộc diện di dời được bố trí tái định cư tại chỗ, phần còn lại chuyển đến các khu đô thị mới tại những cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm hay Hòa Lạc.

Song song với đó là các mô hình phát triển đô thị mang bản sắc riêng của Hà Nội, như “làng trong phố, phố trong làng” nhằm bảo tồn cấu trúc làng truyền thống trong không gian đô thị hiện đại, hay mô hình “rừng trong thành phố - thành phố trong rừng” để tăng diện tích xanh và cải thiện vi khí hậu.

Quy hoạch cũng đề xuất hình thành các vùng dự trữ phát triển quy mô 500-1.000 ha tại những khu vực chiến lược như phía bắc sông Hồng hoặc trục phát triển phía nam, phục vụ tầm nhìn phát triển 50–100 năm.

Ngoài ra, thành phố được khuyến nghị chuyển từ các dự án nhà ở nhỏ lẻ sang khu đô thị nhà ở xã hội tập trung, gắn với hạ tầng đồng bộ và kết nối thuận lợi với mạng lưới đường sắt đô thị.