Công trường Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng rộn ràng khí thế thi công ba ca liên tục. Dù địa hình phức tạp, thời tiết khắc nghiệt và khối lượng công việc lớn, hàng trăm công nhân, kỹ sư vẫn đang nỗ lực hoàn thành đúng tiến độ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, góp phần tăng công suất phủ đỉnh, nâng cao tính ổn định cho hệ thống điện quốc gia và hỗ trợ tích cực cho việc khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo.
Cuối tháng 7/2025, khi nắng hè gay gắt như thiêu như đốt trùm lên núi rừng Tây Bắc, công trường Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng vẫn hiện lên với không khí khẩn trương. Vật tư, thiết bị nằm rải rác khắp nơi; đường công vụ gập ghềnh, bụi mù cuốn theo từng bước chân.
Chia sẻ với phóng viên, ông Bùi Phương Nam, Giám đốc Ban Quản lý dự án Điện 1 (Ban 1) khẳng định cam kết hoàn thành phát điện tổ máy số 1 vào ngày 19/8/2025, theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
"Dự án có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao khả năng điều tần, ổn định tần số, góp phần giảm chi phí vận hành hệ thống điện quốc gia. Chúng tôi đang huy động tối đa nhân lực, thiết bị để thi công liên tục ngày đêm", ông Nam nói.
Ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh năng lượng tái tạo (điện gió, điện mặt trời) phát triển mạnh nhưng thiếu tính ổn định, thủy điện giữ vai trò then chốt. Nếu nguồn tái tạo mất đi đột ngột, hệ thống cần một lượng công suất dự phòng lớn để bù đắp – điều mà chỉ thủy điện có thể đáp ứng gần như ngay lập tức, với thời gian từ 0 lên đầy tải chỉ trong 3 giây, so với tua bin khí mất hơn một phút, hay nhiệt điện than phải chờ tới cả tuần.
Ngoài vai trò điều tiết, Hòa Bình mở rộng còn là lời giải cho bài toán vận hành lâu dài. Các tổ máy hiện hữu đang chạy vượt công suất thiết kế, 4.500 – 5.000 giờ/năm, gần như không có thời gian nghỉ.
"Dự án sẽ giúp san sẻ tải cho các tổ máy hiện tại, tận dụng nguồn nước xả dư vào mùa lũ để phát điện, đồng thời kéo dài tuổi thọ thiết bị, giảm chi phí bảo trì, sửa chữa", ông Nam khẳng định.
Đại diện phía nhà thầu, ông Trần Ngọc Tuấn, Giám đốc Ban điều hành Liên danh Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn – Công ty Cổ phần Xây dựng 47 – Công ty Cổ phần Lilama 10 chia sẻ về những khó khăn do điều kiện địa chất phức tạp và ảnh hưởng thời tiết.
Một trong những sự cố lớn xảy ra vào tháng 10, khi khu vực ô móng nhà máy bị sạt lở nghiêm trọng. Khối sạt có thể tích lên tới khoảng 200.000 m³, kéo dài từ cao độ 153 xuống đến khoảng 131. Nguyên nhân được xác định là do địa chất yếu kết hợp với mưa lớn kéo dài. Trước tình huống này, nhà thầu đã nhận được chỉ đạo kịp thời từ Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) để tìm giải pháp xử lý.
Phương án được lựa chọn là thi công hệ thống khoan neo gia cố toàn bộ khu vực chân tượng đài Bác Hồ, kết hợp xây dựng tường chắn đá tại cao độ 75–90 và đắp bổ sung khối đá lớn để ổn định nền địa chất. Chỉ sau khi được các đơn vị chuyên môn đánh giá là an toàn tuyệt đối, công trường mới được phép tiếp tục thi công.
Một hạng mục khó khăn khác là khi thi công hố móng cửa lấy nước. Hạng mục này yêu cầu đào sâu từ cao độ 180 m xuống tới 120 m. Khu vực này có địa chất phức tạp, nhiều lớp cấu tạo khác nhau, khiến việc thi công phải liên tục điều chỉnh giải pháp kỹ thuật, ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ cũng như chi phí của dự án.
Về nhân lực, nhà thầu tổ chức điều phối linh hoạt theo từng giai đoạn thi công. Hiện tại, công trường huy động khoảng 700 kỹ sư và công nhân, trong đó lực lượng của Lilama chiếm số lượng lớn nhất với khoảng 580 người. Trước đó, vào thời điểm cao nhất, số lượng nhân sự đã lên tới khoảng 2.000 người.
Theo Ban 1, tính đến cuối tháng 7, nhiều hạng mục quan trọng của dự án Nhà máy Thủy điện Hòa Bình mở rộng đã cơ bản hoàn thành, gồm: cửa lấy nước, kênh dẫn vào, giếng đứng, hầm dẫn nước dài 1.500m với đường kính 11m (lớn nhất Việt Nam hiện nay), hầm tiêu nước và tiêu nước mở rộng. Tại khu vực nhà máy, đã hoàn tất công tác đào, gia cố hố móng, thi công bê tông kết cấu và xử lý sạt trượt qua nhiều giai đoạn. Công tác lắp đặt thiết bị cơ bản hoàn thành với hệ thống cơ khí thủy công, cơ khí thủy lực, thiết bị phụ trợ, thiết bị điện và quan trắc đã được thử nghiệm và đưa vào sử dụng.
Hiện công trường đang triển khai thi công kênh xả, hầm phụ, đồng thời tiếp tục lắp đặt các thiết bị điện như hệ thống GIS 500kV, máy biến áp, chiếu sáng, máy phát điện thủy lực, thiết bị kích từ và hoàn thiện các hệ thống kỹ thuật trong nhà máy.
Dự án Thủy điện Hòa Bình mở rộng được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2018 với tổng mức đầu tư hơn 9.220 tỷ đồng, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là chủ đầu tư, đại diện là Ban 1. Dự án nằm ở bên bờ phải tuyến đập thủy điện hiện nay, nay thuộc tỉnh Phú Thọ, với 02 tổ máy đang được lắp đặt, công suất lắp máy480MW.
