Phó Chủ tịch VACOD hiến kế đưa hàng Việt tiến sâu vào thị trường Campuchia

Ngày 13/11, tại phường Châu Đốc, tỉnh An Giang, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương phối hợp với Sở Công Thương tỉnh An Giang tổ chức Hội nghị “Kết nối giao thương Việt Nam - Campuchia năm 2026”. Chương trình có sự tham dự của cơ quan quản lý, đại diện các địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp hai nước, tập trung trao đổi thông tin thị trường, kết nối cung cầu và mở rộng hệ thống phân phối.

Tại Hội nghị, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Campuchia đạt 11,33 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2024. Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Campuchia công bố tháng 10/2026, hoạt động thương mại giữa hai nước trong năm 2026 tiếp tục ghi nhận những kết quả tích cực, với tăng trưởng ở cả hai chiều.

Mục tiêu hướng tới kim ngạch thương mại hai chiều đạt 20 tỷ USD vào năm 2030 không đơn thuần là gia tăng lượng hàng hóa, mà còn phải giảm chi phí giao dịch, nâng cao độ tin cậy giữa các đối tác, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường theo cả hai chiều.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và phân phối hàng tiêu dùng, TS Trần Khắc Tâm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển hàng tiêu dùng Việt Nam - VACOD tham luận tại hội nghị, đưa ra một số nhận định về xu hướng tiêu dùng, những điểm nghẽn và các giải pháp nhằm thúc đẩy giao thương hai chiều thực chất, bền vững.

XUẤT ĐƯỢC HÀNG CHƯA ĐỦ ĐỂ GIỮ THỊ TRƯỜNG

“Kim ngạch tăng chưa đồng nghĩa với thị trường đã phát triển bền vững”, ông Tâm nhấn mạnh. Theo ông, xuất khẩu thành công một lô hàng mới chỉ hoàn thành một giao dịch. Phát triển thị trường đòi hỏi sản phẩm hiện diện thường xuyên, tạo được niềm tin và được khách hàng tiếp tục lựa chọn. Vì vậy, doanh nghiệp cần chú trọng năng lực phân phối, thị phần và chuỗi cung ứng hai chiều.

Trong tham luận, ông Tâm nêu bốn xu hướng tiêu dùng mà doanh nghiệp cần quan tâm khi tiếp cận Campuchia. Trước hết là sự phát triển của thị trường bán lẻ đa tầng: siêu thị, cửa hàng tiện lợi, trung tâm thương mại mở rộng, trong khi chợ truyền thống, tạp hóa và đại lý địa phương vẫn giữ vai trò quan trọng.

Theo đó, một phương thức phân phối khó phù hợp với mọi địa bàn. Tại Phnom Penh, doanh nghiệp có thể chú trọng bán lẻ hiện đại; ở các tỉnh biên giới, cần phát huy mạng lưới đại lý, nhà phân phối địa phương và những điểm bán phù hợp với sức mua của người dân.

Xu hướng tiếp theo là sự quan tâm đến tổng giá trị sản phẩm thay vì chỉ nhìn vào giá bán. Ông Tâm lưu ý, hàng hóa giá rẻ nhưng chất lượng thiếu ổn định, dung lượng không phù hợp hoặc thiếu dịch vụ sau bán hàng vẫn khó giữ chân khách hàng. Quy cách đóng gói, mức giá, chất lượng và dịch vụ cần được điều chỉnh theo từng phân khúc.

“Với sự thay đổi hành vi mua sắm dưới tác động của thương mại điện tử và mạng xã hội, doanh nghiệp cần quan tâm xây dựng thương hiệu số, phát triển nội dung quảng bá bằng tiếng Khmer, kết hợp tiếp cận khách hàng trên Facebook, TikTok với hệ thống phân phối thực tế”, ông Tâm đề nghị.

Chất lượng, nguồn gốc và niềm tin là xu hướng thứ tư được Phó Chủ tịch VACOD nhấn mạnh. Người tiêu dùng và nhà phân phối cần biết sản phẩm được sản xuất ở đâu, đáp ứng tiêu chuẩn nào, có nguồn gốc rõ ràng và duy trì chất lượng ổn định hay không.

“Theo tôi, chữ Tín không chỉ là đạo đức kinh doanh, mà còn là một loại vốn của doanh nghiệp”.

Từ những yêu cầu này, ông đề xuất doanh nghiệp nghiên cứu nhu cầu thực tế trước khi tổ chức sản xuất và xuất khẩu. Việc thích ứng với thị trường Campuchia không dừng ở dịch nhãn sang tiếng Khmer mà còn bao gồm điều chỉnh bao bì, dung lượng, khẩu vị, giá bán và phương thức tiếp thị. Khảo sát điểm bán, thử nghiệm sản phẩm, đo lường sức mua và phản hồi người tiêu dùng cần được thực hiện trước khi mở rộng quy mô.

Tuy nhiên, theo ông Tâm, doanh nghiệp đang gặp năm điểm nghẽn: thiếu thông tin đủ sâu về nhu cầu, sức mua, mức giá và đối thủ tại từng địa bàn; thiếu đối tác phân phối có năng lực, uy tín và cam kết lâu dài; chi phí logistics, kho bãi, bảo quản và thời gian lưu thông ảnh hưởng đến sức cạnh tranh; năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, nhãn hàng, xuất xứ và thủ tục thương mại chưa đồng đều; hoạt động kết nối sau hội nghị, hội chợ thiếu liên tục.

“Điểm nghẽn không chỉ nằm ở cửa khẩu, mà nằm trong toàn bộ chuỗi từ sản xuất đến người tiêu dùng cuối cùng”, ông nhận định.

KẾT NỐI 90 NGÀY, ĐO BẰNG ĐƠN HÀNG THỰC TẾ

Trong các kiến nghị tại hội nghị, ông Tâm đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng mạng lưới kết nối giao thương thường trực, có kết quả đo lường được. Cơ chế phối hợp được đề xuất gồm bốn nhóm chủ thể: cơ quan quản lý nhà nước; hiệp hội doanh nghiệp; đơn vị logistics, tài chính; doanh nghiệp sản xuất và phân phối.

Ngay sau hội nghị, ông đề xuất lựa chọn một số doanh nghiệp có nhu cầu thực chất để triển khai chương trình kết nối thí điểm trong 90 ngày. Trong 30 ngày đầu, các bên lựa chọn doanh nghiệp, nhóm hàng và đối tác phù hợp. Trong 30 ngày tiếp theo, tổ chức khảo sát, kết nối và thử nghiệm đơn hàng. 30 ngày cuối dành cho đánh giá kết quả bán hàng, phản hồi thị trường và điều chỉnh phương thức hợp tác.

Sau sáu tháng, chương trình cần được đánh giá bằng số đối tác phát sinh giao dịch, giá trị hàng hóa tiêu thụ, số điểm bán được mở rộng và tỷ lệ tái đặt hàng.

“Thước đo thành công của một hội nghị giao thương không chỉ là số biên bản ghi nhớ được ký kết, mà là số hợp đồng được thực hiện, số sản phẩm được tiêu thụ và những quan hệ hợp tác được duy trì sau hội nghị”, ông Tâm nêu rõ.

Để hỗ trợ quá trình này, Phó Chủ tịch VACOD đề xuất nghiên cứu phát triển các điểm kết nối, giới thiệu và phân phối hàng hóa Việt Nam - Campuchia tại những địa bàn giao thương trọng điểm. Tại Châu Đốc, những đơn vị có kinh nghiệm như Siêu thị Tứ Sơn có thể được nghiên cứu làm đầu mối kết nối nhà sản xuất với nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối, từ đó liên kết với nhà bán buôn, bán lẻ tại Phnom Penh, Kandal, Takeo và các địa phương khác.

Song song với đưa hàng Việt vào Campuchia, ông đề nghị tạo điều kiện để hàng hóa có thế mạnh của nước bạn tiếp cận hệ thống phân phối Việt Nam. Trong sản xuất, nguồn nguyên liệu nông nghiệp như hạt điều, cao su, sắn của Campuchia có thể kết nối với năng lực chế biến, công nghệ, thiết bị, quản trị chất lượng và phân phối của doanh nghiệp Việt Nam. Các bên có thể hợp tác từ vùng nguyên liệu, thu mua đến chế biến, đóng gói và tiêu thụ, đồng thời tuân thủ quy định về xuất xứ, tiêu chuẩn và điều kiện hưởng ưu đãi của từng mặt hàng.

Về logistics, ông Tâm kiến nghị nghiên cứu gom hàng theo tuyến, chia sẻ thông tin vận chuyển, chuẩn hóa chứng từ và tăng cường phối hợp giữa cơ quan chức năng hai nước. Theo ông, lợi thế cửa khẩu chỉ phát huy khi vận tải, kho bãi, kho lạnh, kiểm dịch và phân phối được kết nối đồng bộ.

Ông cũng đề xuất gắn xúc tiến thương mại Việt Nam – Campuchia với các chương trình liên kết vùng. Trong mô hình được ông gợi mở, TP.HCM giữ vai trò trung tâm thương mại, dịch vụ, logistics và kết nối thị trường quốc tế; Đồng bằng sông Cửu Long phát huy thế mạnh sản xuất, chế biến, cung ứng; An Giang là cửa ngõ giao thương; Campuchia tham gia với vai trò đối tác phân phối, tiêu thụ và liên kết sản xuất hai chiều.