Bộ Xây dựng vừa trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt đề cương điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Động thái này nhằm định hình lại mạng lưới hạ tầng hàng không theo hướng đồng bộ, linh hoạt và tiệm cận xu thế phát triển quốc tế.
Trọng tâm của lần điều chỉnh là đề xuất bổ sung hai cảng hàng không mới gồm Măng Đen và Vân Phong vào quy hoạch tổng thể, đồng thời nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị từ cấp 4C lên 4E để đáp ứng nhu cầu khai thác trong dài hạn.
Đáng chú ý, dự án sân bay Vân Phong được đề xuất xây dựng tại xã Vạn Thắng, tỉnh Khánh Hòa (khu vực huyện Vạn Ninh trước đây), cách TP Nha Trang khoảng 65km. Theo phương án nghiên cứu, sân bay sẽ được xây dựng trên vùng mặt nước ven bờ với diện tích khoảng 497,1ha - một mô hình hạ tầng hàng không hoàn toàn mới tại Việt Nam.
Dự án được định hướng đạt tiêu chuẩn cấp 4E, với công suất dự kiến khoảng 1,5 triệu hành khách/năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu hành khách/năm vào năm 2050. Tổng mức đầu tư ước tính khoảng 9.214 tỷ đồng. Nếu được triển khai, đây sẽ là sân bay đầu tiên tại Việt Nam xây dựng hoàn toàn trên mặt nước.
Mục tiêu xây dựng sân bay Vân Phong nhằm hình thành cửa ngõ giao thông hàng không quan trọng của vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Dự án giúp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, du lịch, logistics và hội nhập quốc tế, tạo động lực phát triển Khu kinh tế Vân Phong và khu vực lân cận.
Theo tỉnh Khánh Hòa, dự án sân bay Vân Phong phù hợp quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh (tại quyết định số 298/QĐ-TTg ngày 27/3/2023). Đồng thời, dự án phù hợp với quyết định điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 và kế hoạch sử dụng đất năm đầu của huyện Vạn Ninh khi UBND tỉnh Khánh Hòa phê duyệt vào tháng 3/2024.
Việc nghiên cứu phát triển sân bay trên mặt nước tại Vân Phong được kỳ vọng sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho ngành hàng không, góp phần hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông chiến lược. Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra yêu cầu cao về công nghệ, chi phí đầu tư và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên, đòi hỏi quá trình đánh giá kỹ lưỡng trước khi triển khai.
Thực tế, mô hình sân bay trên biển không còn xa lạ trên thế giới, đặc biệt tại các quốc gia có quỹ đất hạn chế hoặc nhu cầu phát triển hạ tầng lớn. Tiêu biểu là Sân bay quốc tế Kansai (Nhật Bản) – công trình được xây dựng trên đảo nhân tạo giữa vịnh Osaka, cách trung tâm thành phố khoảng 40km, với tổng vốn đầu tư lên tới 20 tỷ USD.
Ngoài Kansai, nhiều sân bay trên mặt nước khác cũng đã đi vào vận hành như Sân bay quốc tế Hongkong (Trung Quốc), Sân bay quốc tế Incheon (Hàn Quốc) hay Sân bay quốc tế Hamad (Qatar)... cho thấy xu hướng mở rộng không gian hạ tầng hàng không ra biển nhằm giảm áp lực đất đai và nâng cao năng lực khai thác.
