SpaceX chính thức công bố kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào ngày 20/5, lần đầu hé lộ tình hình tài chính và bộ máy lãnh đạo tại một trong những công ty tư nhân lớn nhất, nổi tiếng nhất nhưng cũng bí mật nhất trong lịch sử.
Công ty sẽ giao dịch trên sàn chứng khoán Mỹ với mã cổ phiếu SPCX.
Tuy nhiên, vẫn có một chi tiết quan trọng chưa được công bố, đó là SpaceX dự kiến huy động bao nhiêu tiền và mức định giá của công ty sẽ là bao nhiêu trong thương vụ IPO được dự đoán là lớn nhất lịch sử - thậm chí có thể lớn gấp ba lần các thương vụ từng xếp đầu bảng trước đây.
Theo công ty, những thông tin đó sẽ được tiết lộ sau, ngay trước thời điểm SpaceX chính thức lên sàn. Còn tại lúc này, công ty mới công bố bản cáo bạch dài 277 trang, mô tả chi tiết về một trong những doanh nghiệp tham vọng nhất thế giới - dù cũng bị xem là quá lý tưởng hóa.
CHI PHÍ KHỔNG LỒ
Trong bản cáo bạch, SpaceX đưa ra sứ mệnh đầy táo bạo, đó là xây dựng các hệ thống và công nghệ cần thiết để biến sự sống thành đa hành tinh, hiểu được bản chất thực sự của vũ trụ và mở rộng ánh sáng ý thức tới các vì sao.
Để thực hiện điều đó, SpaceX cho biết sẽ tiếp tục tăng tốc sản xuất và phóng mạng lưới vệ tinh nhằm vận hành công nghệ liên lạc Starlink. Đồng thời, công ty muốn khai thác năng lượng Mặt Trời để vận hành trí tuệ nhân tạo tìm kiếm sự thật, thúc đẩy khám phá khoa học và cuối cùng là xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng cùng các thành phố trên những hành tinh khác.
Để làm được điều đó, SpaceX sẽ cần rất rất nhiều tiền. Và đó là một trong những lý do công ty muốn huy động vốn từ nhà đầu tư.
Dù là doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, tham vọng của SpaceX hiện vẫn vượt xa doanh thu thực tế. Công ty ghi nhận doanh thu 18,7 tỷ USD trong năm ngoái, tăng 33% so với năm trước đó. Tuy nhiên, SpaceX vẫn chưa có lãi.
Sau khi đạt lợi nhuận 791 triệu USD trong năm 2024, công ty lại thua lỗ khoảng 4,9 tỷ USD trong năm 2025. Trước đó, SpaceX lỗ 4,6 tỷ USD trong năm 2023.
Các khoản lỗ gần như chắc chắn sẽ tiếp diễn trong năm 2026. SpaceX thừa nhận công ty đã lỗ 4,3 tỷ USD chỉ trong ba tháng đầu năm nay, trên mức doanh thu 4,7 tỷ USD.
Kinh doanh tên lửa vốn đã rất tốn kém, nhưng việc xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn cũng tiêu tốn không ít tiền bạc. SpaceX đã chi 20,7 tỷ USD trong năm ngoái, trong đó phần lớn, khoảng 12,7 tỷ USD, dành cho AI. Ngoài ra, SpaceX chi 4,2 tỷ USD cho Starlink và 3,8 tỷ USD cho các hoạt động không gian khác, bao gồm tên lửa.
Mức chi tiêu vốn này gần như gấp đôi con số 11,2 tỷ USD mà SpaceX bỏ ra trong năm 2024 và vượt xa mức 4,4 tỷ USD của năm 2023.
Chỉ trong ba tháng đầu năm nay, SpaceX đã chi tới 10,1 tỷ USD, trong đó 7,7 tỷ USD dành cho AI.
CƠ HỘI CHƯA TỪNG CÓ
Tuy nhiên, SpaceX không cho rằng công ty sẽ mãi thua lỗ. Trong bản cáo bạch, doanh nghiệp đề cập tới một cơ hội doanh thu tiềm năng khổng lồ với quy mô lên tới 28.500 tỷ USD.
Trong quy mô thị trường này bao gồm 370 tỷ USD từ các giải pháp hỗ trợ bởi không gian, 1.600 tỷ USD từ lĩnh vực kết nối, gồm 870 tỷ USD từ internet băng thông rộng và 740 tỷ USD từ dịch vụ di động được cung cấp bởi mạng vệ tinh quỹ đạo thấp Starlink, cùng với 26.500 tỷ USD từ AI.
Riêng cơ hội từ AI bao gồm 2.400 tỷ USD cho kế hoạch phóng các trung tâm dữ liệu lên không gian và 760 tỷ USD từ các gói thuê bao tiêu dùng tiềm năng.
SpaceX cũng tin rằng công ty có cơ hội tạo ra 600 tỷ USD doanh thu quảng cáo số và 22.700 tỷ USD từ lĩnh vực mà họ gọi là ứng dụng doanh nghiệp.
Những con số khổng lồ tới mức khó tin này phản ánh một phong cách tự tin khá quen thuộc của tỷ phú Elon Musk. Bởi công ty của ông cũng đã thực sự phóng tên lửa vào không gian và hạ cánh thành công các tầng đẩy theo phương thẳng đứng xuống các bệ nổi trên biển để tái sử dụng. Vì vậy, các nhà đầu tư vẫn có cơ sở để kỳ vọng vào những thành tựu tưởng chừng phi thực tế của SpaceX.
Niềm tin vào năng lực AI của SpaceX cũng là lý do khiến Elon Musk sáp nhập SpaceX với công ty trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội xAI vào tháng 2 vừa qua. Thương vụ này định giá công ty hợp nhất ở mức 1.250 tỷ USD tại thời điểm đó.
Elon Musk thành lập SpaceX vào năm 2002, ban đầu tập trung hoàn toàn vào việc chế tạo tên lửa và vận chuyển hàng hóa lên không gian. Đến năm 2021, công ty bắt đầu trở thành doanh nghiệp viễn thông khi có những khách hàng đầu tiên sử dụng Starlink - dịch vụ internet vệ tinh của SpaceX.
BAN QUẢN TRỊ SPACEX
Tất nhiên, ông Elon Musk sẽ không phải là người duy nhất điều hành công ty. Ông giữ vai trò Chủ tịch SpaceX, còn Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành Gwynne Shotwell cũng là thành viên hội đồng quản trị.
Các thành viên khác bao gồm Giám đốc tài chính Bret Johnsen, các nhà đầu tư mạo hiểm Randy Glein, Steve Jurvetson, Luke Nosek và Ira Ehrenpreis - người cũng đang tham gia hội đồng quản trị Tesla, cùng CEO quỹ đầu tư tư nhân Antonio Gracias và lãnh đạo Google Donald Harrison.
Thương vụ IPO bom tấn này có thể mang về lượng tiền khổng lồ cho công ty không gian tư nhân đang thống trị thị trường hiện nay. Đồng thời, nó cũng có thể đưa Elon Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới sở hữu tài sản nghìn tỷ USD.
Ông Elon Musk hiện nắm giữ phần lớn cổ phần công ty. Với 12,3% cổ phiếu phổ thông và 93,6% cổ phiếu loại B - mỗi cổ phiếu có quyền biểu quyết gấp 10 lần - ông Musk kiểm soát tới 85,1% quyền biểu quyết của SpaceX. Điều này gần như đảm bảo ông sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát công ty sau IPO.
Antonio Gracias, thông qua công ty Valor Entities, hiện là cổ đông lớn thứ hai của SpaceX với 7,3% cổ phiếu phổ thông.
SpaceX tiết lộ Musk không nhận mức lương cao cho công việc điều hành công ty. Kể từ năm 2019 đến nay, ông chỉ nhận mức lương cố định 54.080 USD mỗi năm. Tuy nhiên, SpaceX cho biết ông Elon Musk sẽ được thưởng bằng 15 đợt cổ phiếu, mỗi đợt gồm 66.666.665 cổ phiếu, nếu công ty đạt các cột mốc định giá thị trường tăng thêm 500 tỷ USD mỗi lần, cho tới mức 7.500 tỷ USD, đồng thời xây dựng được một khu vực thường trực của con người trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu cư dân.
Elon Musk chỉ được nhận số cổ phiếu này nếu SpaceX đạt được cả hai mục tiêu và ông vẫn còn làm việc tại công ty.
Hậu thương vụ sáp nhập với xAI, SpaceX ban đầu định tiếp nhận một phần kế hoạch thù lao của Elon Musk từ công ty AI và mạng xã hội trước đó. SpaceX sau đó đã hủy kế hoạch này và thay vào đó sẽ trao thêm cho Musk 302 triệu cổ phiếu nếu công ty đạt các cột mốc định giá khổng lồ khác và triển khai các trung tâm dữ liệu có khả năng cung cấp 100 terawatt năng lực tính toán mỗi năm.
