Có những chuyện tưởng đã nằm ngoài kế hoạch, vậy mà chỉ sau một lần may mắn lại trở thành bài toán khiến cả gia đình phải tính đi tính lại. Chuyện nhà cửa, xe cộ và những khoản chi tiêu thường ngày vốn đã chẳng dễ cân đối, nay càng cần được cân nhắc kỹ khi thu nhập vẫn có giới hạn.
BẤT NGỜ TRÚNG SUẤT MUA NHÀ Ở XÃ HỘI
Mới đây, một người đã chia sẻ tâm trạng rối bời sau khi bất ngờ có suất mua nhà ở xã hội. Niềm vui đến chưa kịp trọn vẹn thì những phép tính tài chính đã kéo theo không ít nỗi lo, nhất là khi gia đình vẫn còn nhiều khoản phải trang trải.
“Mọi người ơi cứu em với, em đang stress nặng vụ này không biết tính sao cho đúng ạ.
Chẳng là em vừa bốc được suất mua nhà ở xã hội. Ban đầu em nộp hồ sơ kiểu lấy kinh nghiệm thôi ai dè trúng thật các bác ạ. Nhà giá 1,1 tỷ đồng, em có sẵn 250 triệu đồng, ông bà nội thương tình cho mượn thêm 100 triệu đồng, tính ra vẫn còn thiếu tận 750 triệu đồng nữa.
Vấn đề là kinh tế vợ chồng em vừa bị hụt vì trót... mua ô tô (nghĩ bụng chắc còn lâu mới mua được nhà nên cứ quất xe đi lại cho nắng mưa đỡ cực). Giờ tổng thu nhập hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng/tháng. Tiền chi tiêu con cái, bỉm sữa và tiền thuê trọ 4 triệu đồng. Hiện tại đã ngốn hết tầm 20 – 23 triệu đồng (đã vén hết cỡ rồi ạ).
Em đang lăn tăn không biết có nên muối mặt đi vay thêm anh chị em bên ngoại hoặc ông bà ngoại không, hay là vay tất ngân hàng cho nhanh? Mà khổ cái lãi suất dạo này cao ngất ngưởng, em sợ mỗi tháng gánh không nổi tiền lãi thì chết dở.
Bỏ suất này thì tiếc đứt ruột vì thời buổi này bốc được nhà ở xã hội khó như lên trời. Mà ngặt nỗi nhà mới mua lại cách chỗ làm của cả hai vợ chồng tận 15 – 30 km, xa lắc xa lơ chưa thể chuyển về ở ngay được, vẫn phải è cổ thuê trọ cũ tiếp.
Theo các bác em nên xoay sở thế nào bây giờ ạ? Có nên múc luôn không hay buông xuôi cho nhẹ nợ? Cho em xin ít lời khuyên với ạ!”.
Từ những con số được đưa ra, một thành viên nhanh chóng thử tính khả năng trả nợ theo mức lãi suất hiện tại. Theo người này, bài toán vẫn có thể giải quyết nếu gia đình chấp nhận thắt chặt chi tiêu và điều chỉnh lại tài sản đang có.
“Tính nhanh giúp bạn. Vay 750 triệu đồng với lãi suất mua nhà hiện khoảng 12,5%/năm thì tháng đầu tiền lãi đã khoảng 7,8 triệu đồng, cả gốc lẫn lãi khoảng 10 – 11 triệu đồng/tháng.
Thu nhập 40 triệu đồng, chi tiêu 20 – 23 triệu đồng thì vẫn gánh được, nhưng sẽ rất chật. Nên bán xe để giảm gánh và vay thêm người thân một phần (không lãi) thay vì vay hết ngân hàng. Suất nhà ở xã hội bốc được khó như lên trời, đừng bỏ vì tiếc, chỉ buông khi tính ra mỗi tháng còn âm tiền thì mới bỏ”.
Ở góc nhìn khác, kinh nghiệm từng trải qua quá trình mua nhà được đưa ra như một lời trấn an. Người chia sẻ cho rằng tiến độ thanh toán kéo dài qua nhiều năm sẽ giúp người mua có thêm thời gian chuẩn bị tài chính.
“Đóng theo đợt lâu lắm không cần lo. Tích cóp đến đợt đóng nếu thiếu cũng chỉ ít thôi, lúc đó xoay sở không khó đâu. Trước anh mua 5 năm mới đóng hết. Còn bọn nào nhanh 3 năm nó mới xong. Mà đóng có 95% thôi, 5% giao sổ mới phải đóng nốt nên nhận nhà lâu lắm mới phải đóng nốt 5% (theo luật cũ là vậy, giờ luật mới anh chưa nghiên cứu). Được thì vay ngân hàng lãi suất có hơn 5 chấm thôi rẻ lắm, nhiều nhất không được quá 7 chấm đối với nhà ở xã hội”.
Cũng nghiêng về phương án giữ lại suất mua nhà, một ý kiến cho rằng chiếc ô tô có thể tạm thời nhường chỗ cho mục tiêu an cư. Việc bán xe và tận dụng khoản thu nhập từ cho thuê căn hộ được xem là cách giảm áp lực trong giai đoạn đầu.
“Bán xe đi ạ. Còn thiếu vài trăm vay ngân hàng mỗi tháng cũng dưới 10 triệu đồng tiền gốc lãi thôi vẫn trong khoảng anh chị có thể xử lý được. Nhà nếu chưa ở thì có thể cho thuê bù vào tiền nhà đang thuê, khi nào đủ điều kiện mua ô tô thì về ở”.
Không quá đặt nặng chuyện sở hữu ô tô, ý kiến khác nhấn mạnh giá trị lâu dài của căn nhà. Theo quan điểm này, ưu tiên tích lũy tài sản trước mắt sẽ giúp gia đình có nền tảng ổn định hơn, còn phương tiện đi lại có thể tính đến sau.
“Bán xe đi, tạm thời gom tiền mua nhà trước đã. Bán xe nếu được 300 – 350 triệu đồng thì bạn vay có 300 triệu đồng thôi, vẫn có cơ để trả nợ được. Nhà quan trọng hơn xe.
Xe là tiêu sản nhưng cái nhà ít nhất sau 5 năm ở vẫn có thể giữ nguyên được giá trị hoặc tăng lên tuỳ khu vực. Với có nhà rồi không phải đi thuê thì sau đó dành ra tiền mua xe vẫn được”.
Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình với việc bán xe để cố mua bằng được căn hộ ở xa nơi làm việc. Một thành viên nhìn nhận khoản vay lớn có thể trở thành gánh nặng kéo dài, trong khi thuê nhà gần nơi làm việc và trường học vẫn đem lại sự linh hoạt cần thiết.
“Sao thấy nhiều người khuyên bán xe để mua căn nhà cách chỗ làm 15 – 30 km vậy nhỉ? Theo tôi bạn dư tiền thì mua nhà, còn không đủ tiền thì không mua, tuyệt đối không vay ngân hàng.
Với mức thu nhập của bạn thì cứ đi thuê nhà cho khoẻ, thuê gần chỗ con học và nơi mình làm việc, ở không thích thì thuê chỗ khác. Giờ bạn vay 750 triệu đồng tháng trả lãi tầm 6 – 7 triệu đồng thì để số tiền đó mà thuê nhà cho đỡ đau đầu nhé. Nhà cửa khi nào có tiền thì mua và nhất là không nên mua thời điểm này. Xe cũng không cần bán vì nó là phục vụ cho cả gia đình bạn”.
Thận trọng hơn, bình luận khác khuyên gia đình nên tính đến cả những thay đổi của thị trường nhà ở trong vài năm tới. Với người này, vị trí sinh sống và sự thuận tiện trong sinh hoạt mới là những yếu tố cần được đặt lên trước khi quyết định mua nhà.
“Không mua bạn nhé, nếu gần chỗ làm và con cái học hành thì mua. Với nguồn cung dự kiến xây như hiện tại vài năm nữa sẽ dư thừa giá nhà sẽ giảm chứ không sợ đắt đâu.
Nhà xã hội mỗi người được mua có một lần, bạn mua lần này thì sau không được mua nữa, mà nhìn tương lai sau sẽ xây thêm rất nhiều cứ giữ lại suất đến khi có khu nào phù hợp hơn gần chỗ làm hơn thì mua”.
ĐỪNG VỘI MUA NHÀ Ở XÃ HỘI NẾU CHƯA TÍNH KỸ
Nhà ở xã hội là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm bảo đảm an sinh xã hội, tạo điều kiện để người thu nhập thấp có cơ hội tiếp cận nhà ở ổn định với chi phí phù hợp.
So với nhà ở thương mại, loại hình này có lợi thế về giá bán nhờ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, giúp giảm bớt áp lực tài chính cho những hộ gia đình chưa có điều kiện kinh tế dư dả.
Các dự án nhà ở xã hội vẫn phải đáp ứng những quy định hiện hành về chất lượng xây dựng, thiết kế và các tiện ích thiết yếu phục vụ sinh hoạt của cư dân. Căn hộ thường được thiết kế khép kín, với diện tích phổ biến từ 25 - 70m2, phù hợp với nhu cầu của cá nhân, gia đình trẻ và những hộ gia đình có quy mô nhỏ đến trung bình.
Bên cạnh đó, người thuộc diện được hưởng chính sách còn có thể tiếp cận các chương trình vay vốn với lãi suất ưu đãi khi mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, qua đó có thêm điều kiện ổn định chỗ ở lâu dài.
Tuy nhiên, dù có mức giá dễ tiếp cận hơn so với nhà ở thương mại, việc mua nhà ở xã hội vẫn đòi hỏi một khoản tài chính đáng kể. Vì vậy, trước khi quyết định, cần cân nhắc kỹ nhu cầu sử dụng, điều kiện sinh hoạt và khả năng kinh tế của gia đình. Đây không chỉ là lựa chọn về nơi ở trước mắt mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống trong nhiều năm sau.
Việc lựa chọn diện tích và thiết kế căn hộ nên căn cứ vào số lượng thành viên cũng như kế hoạch sinh sống lâu dài. Với người độc thân hoặc các cặp vợ chồng chưa có con, căn hộ một phòng ngủ có thể đáp ứng nhu cầu cơ bản và giúp tiết kiệm chi phí.
Trong khi đó, những gia đình có con nhỏ hoặc dự định mở rộng thành viên nên cân nhắc căn hộ từ hai phòng ngủ trở lên để bảo đảm không gian sinh hoạt thuận tiện.
Ngay trong cùng một dự án, giá bán các căn hộ cũng có thể khác nhau tùy thuộc vào diện tích, tầng, hướng và vị trí. Do đó, cần so sánh kỹ các phương án để lựa chọn căn hộ phù hợp, thay vì chỉ quan tâm đến mức giá thấp nhất.
Một yếu tố khác không thể bỏ qua là tính pháp lý và những điều kiện liên quan đến việc sở hữu, chuyển nhượng nhà ở xã hội. Theo quy định, người mua phải đáp ứng các điều kiện về đối tượng, nhà ở và thu nhập. Việc mua nhà ở xã hội cũng chịu những giới hạn nhất định về số lần hưởng chính sách.
Vì vậy, cần tìm hiểu đầy đủ quy định hiện hành và cân nhắc kỹ trước khi lựa chọn, tránh trường hợp căn hộ không còn phù hợp với nhu cầu nhưng việc chuyển nhượng hoặc thay đổi lại gặp nhiều vướng mắc.
Đặc biệt, khả năng tài chính cần được xem xét trước khi ký hợp đồng mua nhà hoặc vay vốn ngân hàng. Người mua nên xác định rõ số tiền tích lũy hiện có, khoản tiền cần vay và nghĩa vụ trả nợ hàng tháng.
Thông thường, người mua cần chuẩn bị một phần vốn tự có để thanh toán theo tiến độ, phần còn thiếu có thể được bổ sung bằng nguồn vay ngân hàng nếu đáp ứng điều kiện. Ngoài giá trị căn hộ, cũng cần tính đến những khoản chi phí khác như hoàn thiện nội thất, phí quản lý, gửi xe, điện nước và chi phí di chuyển trong trường hợp nơi ở mới xa nơi làm việc.
Để tránh áp lực tài chính kéo dài, khoản tiền trả nợ gốc và lãi hàng tháng nên được duy trì trong giới hạn phù hợp với thu nhập thực tế. Một nguyên tắc tham khảo là không để nghĩa vụ trả góp vượt quá 30 - 40% tổng thu nhập ổn định của gia đình.
Chẳng hạn, với mức thu nhập 15 triệu đồng/tháng, khoản trả góp nên được cân nhắc trong khoảng 4,5 - 6 triệu đồng, tùy thuộc vào các chi phí sinh hoạt và nghĩa vụ tài chính khác.
Ngoài ra, cần tìm hiểu kỹ lãi suất vay trong thời gian ưu đãi, mức lãi suất sau khi hết ưu đãi, thời hạn vay và các khoản phí liên quan. Không nên chỉ dựa vào mức lãi suất thấp ban đầu để đánh giá khả năng trả nợ, bởi chi phí vay có thể thay đổi theo thời gian.
Việc duy trì một khoản tiền dự phòng cũng rất cần thiết để ứng phó với những tình huống như giảm thu nhập, mất việc hoặc phát sinh chi phí đột xuất. Khi kế hoạch tài chính được tính toán đầy đủ, việc mua nhà mới có thể trở thành bước tiến giúp ổn định cuộc sống thay vì tạo thêm gánh nặng cho gia đình.