Doanh nghiệp chạy đua giữ chân nhân tài: Lương thưởng không còn là lợi thế duy nhất

Lương cao chưa đủ giữ người giỏi. Doanh nghiệp cần trao cơ hội phát triển, quyền chủ động, sự ghi nhận và môi trường làm việc có niềm tin để nhân tài muốn gắn bó...

0:00 / 0:00
0:00
Doanh nghiệp chạy đua giữ chân nhân tài: Lương thưởng không còn là lợi thế duy nhất

Doanh nghiệp có thể dùng mức lương hấp dẫn để thu hút người giỏi, nhưng không dễ giữ họ ở lại nếu công việc thiếu cơ hội phát triển, quyền chủ động và sự ghi nhận xứng đáng. Trong cuộc cạnh tranh nhân lực ngày càng gay gắt, lợi thế không còn nằm đơn thuần ở việc doanh nghiệp trả bao nhiêu, mà ở khả năng tạo ra một môi trường nơi người lao động muốn cống hiến và nhìn thấy tương lai của mình.

Khảo sát Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2025 do Anphabe thực hiện cho thấy, 57% nhân sự giỏi nghỉ việc để tìm kiếm mức lương cao hơn, tăng so với 47% năm 2024. Tuy nhiên, 43% tìm cơ hội thăng tiến, 40% muốn nâng cấp kỹ năng và 42% mong muốn cân bằng tốt hơn giữa công việc với cuộc sống.

Những con số này phản ánh một thực tế: thu nhập vẫn là động lực quan trọng, nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định sự gắn bó. Với doanh nghiệp, giữ chân nhân tài đang trở thành bài toán tổng thể về đãi ngộ, quản trị, phát triển con người và văn hóa tổ chức.

LƯƠNG CAO CHƯA CHẮC GIỮ ĐƯỢC NGƯỜI GIỎI

Một nhân sự giỏi có thể cân nhắc chuyển việc không phải vì mức lương hiện tại quá thấp, mà bởi họ không còn nhìn thấy cơ hội phát triển trong công việc. Khi năng lực không được khai thác, sáng kiến thiếu không gian thực hiện và đóng góp không được ghi nhận, tiền lương cao cũng khó bù đắp cảm giác trì trệ.

anh-man-hinh-2026-11-19-luc-171313.png

Tại hội thảo về quản trị nhân sự cuối tháng 10/2026, ông Phạm Văn Chính, chuyên gia cao cấp về quản trị nhân sự, cho rằng tiền lương quan trọng nhưng trả cao chưa chắc giữ được người giỏi. Ông nêu tình trạng doanh nghiệp sẵn sàng trả lương hấp dẫn để tuyển dụng, nhưng nhân sự lại thiếu quyền chủ động, nguồn lực hoặc phải chờ lãnh đạo phê duyệt từng quyết định. “Muốn giữ người nhân viên, đầu tiên phải cho người ta cái sân để làm”, ông Chính nhấn mạnh.

Nhận định này chỉ ra một nghịch lý trong quản trị: doanh nghiệp kỳ vọng nhân sự tạo ra kết quả vượt trội nhưng đôi khi lại chưa trao đủ quyền hạn và điều kiện để họ thực hiện. Một người có năng lực nhưng liên tục bị giới hạn bởi quy trình, cơ chế phê duyệt hoặc cách quản lý áp đặt sẽ khó duy trì động lực. Khi đó, vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp trả lương thấp hay cao, mà ở chỗ người lao động có được tin tưởng và có cơ hội tạo ra giá trị hay không.

Ở góc nhìn tâm lý lao động, TS. Bùi Hồng Quân cho rằng khi niềm tin bị đánh mất, những nỗ lực bù đắp bằng tiền lương hay chính sách cũng khó giải quyết tận gốc vấn đề. Doanh nghiệp cần đầu tư cho tinh thần nhân viên như đầu tư cho năng suất. Sự gắn bó được hình thành qua trải nghiệm hằng ngày: cách lãnh đạo lắng nghe, ghi nhận đóng góp và thực hiện cam kết với nhân viên.

Thực tế, quyết định nghỉ việc hiếm khi chỉ xuất phát từ một nguyên nhân. Thu nhập không tương xứng có thể là tác nhân trực tiếp, nhưng sự thiếu công bằng trong đánh giá, quan hệ với cấp quản lý, áp lực công việc kéo dài hoặc không có lộ trình nghề nghiệp cũng có thể khiến người lao động mất dần động lực.

Bởi vậy, giữ chân nhân tài không nên chỉ là phản ứng khi nhân viên giỏi nộp đơn nghỉ việc. Đó phải là một quá trình quản trị thường xuyên, bắt đầu từ tuyển dụng, hội nhập, phân công công việc đến đánh giá và phát triển nghề nghiệp. Chính trải nghiệm thực tế trong tổ chức mới quyết định những cam kết về lương thưởng, phúc lợi và văn hóa doanh nghiệp có trở thành giá trị mà người lao động cảm nhận được hay không.

TẠO LÝ DO ĐỂ NHÂN SỰ MUỐN Ở LẠI

Bảng xếp hạng Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026 do Anphabe công bố ngày 18/11, dựa trên khảo sát hơn 70.000 người và đánh giá 713 doanh nghiệp, tiếp tục phản ánh cuộc cạnh tranh xây dựng môi trường làm việc hấp dẫn. Trong bảng xếp hạng này, Marico SEA tăng 19 bậc, lên vị trí thứ 37 trong Top 100 khối doanh nghiệp lớn; đồng thời đứng thứ 17 ngành hàng tiêu dùng, tăng hai bậc.

anh-man-hinh-2026-11-19-luc-170835.png

Đáng chú ý, cách tiếp cận nhân sự tại Marico SEA không chỉ tập trung vào chính sách đãi ngộ, mà hướng đến xây dựng trải nghiệm nhân viên gắn với học tập, phát triển năng lực và kết nối nội bộ.

Doanh nghiệp triển khai AI Boost Camp cho phần lớn nhân viên, hướng tới phổ cập hiểu biết và khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Với đội ngũ quản lý, chương trình Lead with Impact tập trung củng cố năng lực lãnh đạo. Trong khi đó, các buổi Town Hall hằng tháng tạo kênh trao đổi giữa ban lãnh đạo và nhân viên, giúp chia sẻ thường xuyên định hướng và những thay đổi trong doanh nghiệp.

Theo thông tin doanh nghiệp công bố, điểm gắn kết nội bộ đạt gần 90. Các chương trình Management Trainee và Functional Trainee cũng được triển khai nhằm thu hút, phát triển nhân sự trẻ cho những vị trí quản lý và chuyên môn. Những hoạt động này cho thấy doanh nghiệp đang kết hợp nhiều hướng đầu tư: nâng cao kỹ năng, cải thiện năng lực quản lý, duy trì đối thoại và chuẩn bị đội ngũ kế cận.

Trong bối cảnh AI đang làm thay đổi cách thức vận hành doanh nghiệp, đào tạo công nghệ không đơn thuần là bổ sung một kỹ năng mới cho nhân viên. Đó còn là sự chuẩn bị cho những thay đổi trong công việc, giúp người lao động thích nghi với yêu cầu mới và nâng cao khả năng đóng góp. Khi được trang bị năng lực cần thiết, nhân viên có thêm cơ hội phát triển, còn doanh nghiệp có điều kiện khai thác tốt hơn nguồn nhân lực hiện hữu.

Một yếu tố khác đáng chú ý là chất lượng quản lý và khả năng đối thoại nội bộ. Đào tạo nhân viên sẽ khó phát huy hiệu quả nếu đội ngũ quản lý không đủ năng lực dẫn dắt; chính sách gắn kết cũng khó tạo ra niềm tin nếu nhân viên không được lắng nghe. Việc kết hợp các chương trình phát triển lãnh đạo với Town Hall định kỳ vì thế không chỉ phục vụ truyền thông nội bộ, mà còn góp phần tạo sự thống nhất giữa định hướng của doanh nghiệp và trải nghiệm của người lao động.

Xu hướng đầu tư vào năng lực cũng thể hiện ở các doanh nghiệp công nghệ. Tại FPT, nhân sự trong lĩnh vực công nghệ đạt 37.002 người vào cuối tháng 7/2026, tăng gần 4% so với cuối năm 2025. Trong bảy tháng đầu năm, doanh thu khối Công nghệ đạt 27.298 tỷ đồng, tăng 16%; riêng mảng AI và phân tích dữ liệu tăng 54%. Nhu cầu nhân lực công nghệ mới đặt ra yêu cầu đào tạo và tái đào tạo liên tục, bởi những kỹ năng từng tạo lợi thế có thể nhanh chóng trở nên lạc hậu trước tốc độ thay đổi của thị trường.

VNG ghi nhận hơn 20.600 giờ đào tạo trong năm 2025, trong đó 23% thời lượng tập trung vào kỹ năng dữ liệu và AI. Tỷ lệ nghỉ việc trong năm đầu của nhân sự mới giảm từ 15% xuống 8%. Đây là chỉ số riêng đối với nhân viên mới, không phải tỷ lệ nghỉ việc chung, cho thấy vai trò của tuyển dụng phù hợp, hội nhập và phát triển nhân sự ngay từ giai đoạn đầu.

Ở một hướng tiếp cận khác, Sun Group tiếp tục góp mặt trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm thứ bảy liên tiếp. Tập đoàn cũng triển khai chính sách hỗ trợ nhà ở cho nhân viên ở xa và chương trình an cư cho người lao động gắn bó lâu dài. Dẫn chứng này cho thấy phúc lợi nhân sự không chỉ dừng ở thu nhập mà còn có thể mở rộng sang những nhu cầu thiết thực, gắn với chất lượng cuộc sống.

GIỮ CHÂN NHÂN TÀI LÀ BÀI TOÁN QUẢN TRỊ

Không có một công thức chung để giữ chân nhân tài. Doanh nghiệp công nghệ phải liên tục cập nhật kỹ năng cho đội ngũ; doanh nghiệp có lực lượng lao động đa dạng cần chú trọng tính ổn định, kết nối và phúc lợi; trong khi những tổ chức đòi hỏi năng lực chuyên môn cao phải tạo không gian để nhân sự phát huy sáng kiến và phát triển nghề nghiệp.

Dù lựa chọn cách tiếp cận nào, doanh nghiệp cũng cần giải quyết được ba yêu cầu căn bản: bảo đảm thu nhập tương xứng, tạo cơ hội phát triển và xây dựng môi trường làm việc có niềm tin. Nếu thiếu một trong những yếu tố này, các chính sách nhân sự khó phát huy hiệu quả bền vững.

Thu nhập vẫn là lý do hàng đầu khiến nhân sự giỏi cân nhắc chuyển việc. Vì vậy, quan niệm “lương không phải tất cả” không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể xem nhẹ tiền lương hoặc dùng môi trường làm việc để thay thế chính sách đãi ngộ thiếu cạnh tranh. Thu nhập cần tương xứng với đóng góp, minh bạch và có sức cạnh tranh. Nhưng để tạo gắn bó, nhân viên còn cần được học hỏi, trao quyền, ghi nhận và nhìn thấy cơ hội tiến xa.

Đặc biệt, trong kỷ nguyên AI, bài toán giữ người ngày càng gắn chặt với năng suất và khả năng chuyển đổi. Công nghệ có thể làm thay đổi yêu cầu công việc, cơ cấu nhân sự và cách thức tổ chức hoạt động. Nếu không được chuẩn bị, người lao động dễ rơi vào tâm lý bất an trước nguy cơ kỹ năng trở nên lỗi thời. Ngược lại, khi doanh nghiệp chủ động đào tạo, giúp nhân viên làm chủ công nghệ và mở ra cơ hội đảm nhận những vai trò mới, quá trình chuyển đổi có thể trở thành động lực phát triển thay vì nguồn gây áp lực.

Để làm được điều đó, quản trị nhân sự cần được đặt trong chiến lược phát triển dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào tuyển đủ người cho nhu cầu trước mắt. Doanh nghiệp phải nhận diện những năng lực sẽ cần trong tương lai, xây dựng lộ trình đào tạo, đánh giá hiệu quả công việc công bằng và phát triển đội ngũ quản lý đủ khả năng dẫn dắt sự thay đổi. Quan trọng hơn, những cam kết về môi trường làm việc cần được thể hiện bằng trải nghiệm cụ thể, từ cách phân công công việc đến cơ hội thăng tiến và sự ghi nhận đóng góp.

Cuộc đua giữ chân nhân tài vì thế không đơn thuần là xem ai trả lương cao hơn. Lợi thế bền vững thuộc về doanh nghiệp biết kết hợp đãi ngộ thỏa đáng với cơ hội phát triển, sự tin cậy và trải nghiệm làm việc có ý nghĩa. Bởi suy cho cùng, giữ được người giỏi không chỉ là duy trì một vị trí nhân sự, mà còn là giữ lại tri thức, kinh nghiệm và năng lực tạo ra giá trị – những tài sản quyết định sức cạnh tranh lâu dài của doanh nghiệp.

Xem thêm

Chọn nhân sự trong kỷ nguyên AI

Chọn nhân sự trong kỷ nguyên AI

Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ ứng dụng AI. Để thích nghi, doanh nghiệp cần tái cấu trúc vận hành và ưu tiên nâng cao kỹ năng nhân sự để phát triển bền vững...

Có thể bạn quan tâm