Quản lý thu – chi luôn là bài toán không dễ đối với nhiều gia đình trẻ, đặc biệt khi thu nhập còn hạn chế nhưng cùng lúc phải cân đối sinh hoạt, nuôi con và tích lũy cho tương lai.
Câu chuyện của một bà mẹ sinh năm 1997 chia sẻ chi tiết tình hình tài chính gia đình đã phần nào phản ánh những băn khoăn khá phổ biến hiện nay.
BÀ MẸ 9X NHỜ DÂN MẠNG “BẮT BỆNH” TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH
Bà mẹ trẻ sinh năm 1997 mở đầu câu chuyện bằng lời nhờ cộng đồng “vén” lại bài toán thu – chi của gia đình nhỏ ba người với tổng thu nhập khoảng 24 triệu đồng/tháng. Đồng thời chia sẻ chi tiết các khoản sinh hoạt, tiết kiệm, bảo hiểm và khoản nợ 200 triệu đồng đang cố gắng thanh toán dần.
“Em chào anh chị! Nhờ anh chị vén giúp em chi tiêu và thu nhập ạ. Vợ chồng em sinh năm 1997. Gia đình em hiện có 3 người (1 em bé 7 tháng tuổi). Thu nhập 2 vợ chồng em tầm 24 triệu đồng (em 9 triệu đồng và chồng 16 triệu đồng nhưng đưa em tầm 14 – 16 triệu đồng tùy tháng và giữ lại một ít).
Chi tiêu dự trù hàng tháng của em như hình bên dưới ạ. Em xin giải thích vài cột chi tiêu như tiền ăn có thể cân đối do ở quê thỉnh thoảng ba mẹ gửi đồ ăn lên, tiền sữa sẽ dao động từ 0 – 500.000 – 1 triệu hoặc ít hơn do em bé bú sữa mẹ ạ (em đi làm nên thi thoảng có dặm thêm sữa công thức), tiền bảo hiểm nhân thọ cho 3 người (em chia 12 tháng ra), tiền phát sinh sẽ có tháng dư và có tháng bị âm qua tiền tiết kiệm.
Em còn nợ mợ em 200 triệu đồng, hiện đã để dành được 60 triệu đồng. Hàng quý em sẽ nhận thêm một khoản tiền đặc thù ngành tầm 21 triệu đồng, em tính lấy tiền này để tiết kiệm ngân hàng hoặc mua vàng (anh chị khuyên giúp em với).
Tiền tiết kiệm 5 triệu đồng thì đầu tháng nhận lương nên bỏ vô ngân hàng luôn, mua vàng hay để cuối tháng dư bao nhiêu mới bỏ tiết kiệm ạ?
Tiền tiết kiệm em thường chia ra một phần để trả mợ và một phần dự trù. Em nên tập trung trả nợ hay vẫn chia đều vậy ạ? Anh/chị góp ý giúp em cần vén chỗ nào nữa không ạ. Em cảm ơn”.
Ngay dưới bài đăng, một số ý kiến tỏ ra hoài nghi về khoản chi cho bảo hiểm nhân thọ, cho rằng thay vì đóng phí dài hạn, gia đình có thể tích lũy bằng vàng để tránh rủi ro.
“Sao mua bảo hiểm nhân thọ làm gì thế chị. Thà để tiền đấy tích cả năm có khi được 2 chỉ vàng còn hơn. Em thấy rủi ro nhất là cái bảo hiểm nhân thọ. Bảo hiểm y tế của nhà nước còn ổn chứ em thấy bao nhiêu vụ bảo hiểm nhân thọ bị lừa”.
Trái lại, không ít người nhận định cấu trúc chi tiêu hiện tại của gia đình trẻ khá hợp lý và khuyên chủ bài đăng không nên quá áp lực chuyện “thắt lưng buộc bụng”.
“Vén ở chỗ phát sinh thôi chứ thấy ổn quá trời rồi. Thực ra làm ra vậy tiêu vậy mình thấy ổn rồi mà, cần gì vén nữa. Sống có 1 lần thôi, không nên cân đo đong đếm quá. Còn chỗ bảo hiểm nhân thọ thì mình thấy tốt mà sao có vẻ nhiều người không đồng tình nhỉ. Trẻ mua phí rẻ, bảo vệ cao, đóng lâu dài sau cũng có khoản tích luỹ mà. Cứ chăm chăm tiết kiệm lỡ một người bị gì thì tiền đâu trả nợ. Mình thấy rất ổn rồi nhé. Miễn sao bạn thấy cuộc sống ổn là được”.
Một bình luận khác lại tiếp cận câu chuyện theo hướng quản trị tài chính bài bản hơn, đề xuất ưu tiên tính toán lãi suất nợ, xây dựng quỹ khẩn cấp và tận dụng lãi kép từ tiền gửi tiết kiệm.
“Trao đổi lại với người nhà xem có thể thanh toán 1 lần tất toán hoặc 2 lần 50% được không (tự tính nha, nếu có lãi mà trên 10% thì ưu tiên trả nợ ). Tiết kiệm là đầu tháng gửi vào ngân hàng liền không là hao hụt ấy. Còn tiền hàng quý và 60 triệu đồng (ưu tiên gửi 1 năm) còn thì ném hết vào gửi tiết kiệm đi để lãi suất kép lên. Nhưng nhớ để một quỹ khẩn cấp (3 - 6 tháng chi tiêu bắt buộc) nha, nếu trục trặc thì vẫn có tiền mà xoay xở không là dễ mất lãi suất kép khi gửi ngân hàng. Khoảng 2 năm là dư dả rất nhiều rồi, quay qua trả nợ thì vẫn còn dư khá nhiều tiền đấy”.
Ngoài ra, cũng có ý kiến nhắc nhở gia đình trẻ nên tiếp tục kiểm soát khoản chi phát sinh: “Mục phát sinh em có thể căn chỉnh tiếp được, thời gian tới còn tiền cho con đi học cũng tốn kém”.
THỨ TỰ QUAN TRỌNG TRONG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁ NHÂN
Trong quản lý tài chính cá nhân, nhiều chuyên gia khuyến nghị việc phân bổ dòng tiền nên tuân theo một trình tự ưu tiên nhất định nhằm đảm bảo an toàn tài chính lâu dài.
Thứ tự thường được nhắc đến là xây dựng quỹ khẩn cấp trước, sau đó xử lý các khoản nợ và cuối cùng mới mở rộng tiết kiệm hoặc đầu tư cho các mục tiêu dài hạn. Cách tiếp cận này giúp hạn chế rủi ro tài chính trong ngắn hạn, đồng thời tạo nền tảng ổn định để tích lũy tài sản về sau.
Trước hết, quỹ khẩn cấp được xem là lớp bảo vệ tài chính đầu tiên của mỗi cá nhân hoặc gia đình. Đây là khoản tiền dự phòng dùng để xử lý những tình huống bất ngờ như mất việc làm, chi phí y tế, tai nạn, sửa chữa nhà cửa hoặc các sự cố phát sinh đột xuất trong cuộc sống.
Quy mô quỹ khẩn cấp nên tương đương từ 3 – 6 tháng chi tiêu thiết yếu nhằm bảo đảm người sở hữu vẫn có thể duy trì sinh hoạt trong trường hợp thu nhập bị gián đoạn. Chẳng hạn, nếu chi tiêu trung bình mỗi tháng khoảng 20 triệu đồng, quỹ dự phòng phù hợp có thể nằm trong khoảng 60 – 120 triệu đồng để trang trải chi phí trong vài tháng không có nguồn thu nhập.
Việc có sẵn khoản dự phòng này giúp giảm đáng kể nguy cơ phải vay mượn khi gặp biến cố. Khi phát sinh sự cố như ốm đau hoặc thất nghiệp tạm thời, quỹ khẩn cấp đóng vai trò như “tấm đệm tài chính” giúp gia đình duy trì cuộc sống mà không phải phụ thuộc vào các khoản vay lãi suất cao hoặc phải bán tài sản tích lũy.
Vì vậy, nhiều kế hoạch tài chính cá nhân thường đặt bước xây dựng quỹ khẩn cấp ở giai đoạn đầu, trước cả khi bắt đầu đầu tư hoặc mở rộng tích lũy dài hạn.
Sau khi đã hình thành được khoản dự phòng cơ bản, bước tiếp theo là xem xét và xử lý các khoản nợ, đặc biệt là những khoản nợ có lãi suất cao. Trong quản trị tài chính cá nhân, các khoản nợ được xem là yếu tố có thể làm suy giảm khả năng tích lũy tài sản nếu kéo dài trong thời gian dài.
Nhiều hướng dẫn tài chính khuyến nghị nên ưu tiên thanh toán những khoản vay có chi phí lãi cao trước bởi lãi suất tích lũy theo thời gian có thể khiến tổng số tiền phải trả tăng đáng kể. Việc giảm dần nghĩa vụ nợ giúp cải thiện dòng tiền hàng tháng và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các kế hoạch tiết kiệm trong tương lai.
Chỉ sau khi hai yếu tố nền tảng này được đảm bảo, người quản lý tài chính cá nhân mới nên tăng cường tiết kiệm hoặc đầu tư cho các mục tiêu dài hạn. Ví dụ như mua nhà, tích lũy cho giáo dục con cái hoặc chuẩn bị cho giai đoạn nghỉ hưu.
Việc xây dựng nền tảng tài chính ổn định trước khi đầu tư giúp giảm nguy cơ phải rút tiền đầu tư giữa chừng khi gặp khó khăn, đồng thời tạo điều kiện để các khoản tích lũy phát huy hiệu quả trong dài hạn.
