Trong quản lý tài chính cá nhân, việc cân đối thu chi và xây dựng quỹ dự phòng được xem là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn tài chính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ngay cả những gia đình có thu nhập khá vẫn có thể rơi vào tình trạng không có khoản tích lũy nếu chi tiêu thiếu kế hoạch.
NHẬN RA SAI LẦM TRONG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
Trước những biến động kinh tế và áp lực chi tiêu ngày càng lớn, người phụ nữ 36 tuổi đã chia sẻ về nỗi lo tài chính gia đình khi hàng tháng không dư được đồng nào.
“Tâm sự tuổi 36, tự nhiên ngồi lắng lại trong tình biến động của chiến tranh, xăng dầu... mà thấy lo các bác ạ.
Nhà em chồng đi làm lương khoảng 50 triệu đồng, em 15 triệu đồng. Hàng tháng tiền nhà, tiền xe đã ngốn nửa số lương của chồng, còn lại là chi tiêu sinh hoạt gia đình cho 2 người lớn, 2 trẻ em không còn dư đồng nào.
Tự nhiên nay nghĩ lại nhà mình không có khoản dự phòng để phòng trường hợp ốm đau, thất nghiệp... mà thấy sợ các bác ạ. Hai vợ chồng em tự nhiên hôm nay ngồi bàn với nhau hay bán ô tô đi, trả nợ cũng còn dư ra 300 - 400 triệu đồng giắt lưng phòng rủi ro mà em buồn quá. Cũng là lỗi của mình khi chưa bao giờ tính đến bài toán an toàn tài chính cho gia đình. Thấy kinh tế ngày càng khốc liệt quá!”.
Trước nỗi băn khoăn của người vợ, nhiều thành viên trong cộng đồng mạng cho rằng việc rà soát lại các khoản thu chi là điều cần thiết nếu gia đình muốn tạo ra quỹ dự phòng.
“Cỡ này đúng là phải ngồi ghi lại thu chi và vén lại chị ạ. Nhiều nhà kiếm 20 - 30 triệu đồng/tháng mà vẫn có tiền, vàng, bảo hiểm phòng thân đầy đủ á chị”.
Một số ý kiến thẳng thắn nhận định rằng với mức thu nhập khá cao của hai vợ chồng, việc không có khoản tiết kiệm là điều đáng phải xem lại trong cách quản lý tài chính.
“Thu nhập 65 triệu đồng/tháng mà sao không dư được đồng nào là rất hoang nhé chị. Nhận lương của vợ lẫn chồng thì cất đi một nửa đi ạ. Nhà hai vợ chồng, 2 con tiêu 20 – 30 triệu đồng thôi, một năm thấy khắc có dư”.
Từ trải nghiệm cá nhân, không ít người cũng chia sẻ câu chuyện chi tiêu của gia đình mình, cho rằng việc chủ động tính toán và duy trì thói quen tiết kiệm là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn tài chính lâu dài.
“Làm đàn bà phải tính toán chi tiêu, làm sao tiêu không được hết lương, nếu không ốm đau bệnh tật. Phải có kế hoạch rõ ràng. Nhà mình ở nhà 3 mẹ con, mẹ chồng, chồng làm xa, thỉnh thoảng về nhà. Lương chồng trung bình 15 – 18 triệu đồng, lương mình 10 triệu đồng nhưng hầu như chỉ tiêu thêm lương chồng khoảng 2 triệu đồng/tháng. Còn tiền chồng gửi về đóng phường, mua sắm và tiết kiệm. Không có tiền tiết kiệm mà mua tiêu sản ô tô thì đúng là không biết lo cho tương lai”.
Bên cạnh đó, nhiều người khuyên rằng ngoài việc cắt giảm chi tiêu, gia đình cũng có thể tìm cách tăng thêm nguồn thu để cải thiện khả năng tích lũy.
“Tháng hết cả 65 triệu đồng à em? Em tăng thu nhập lên xem, nhà chị chồng cũng trả tiền nhà, chị thu nhập cao hơn em, 2 con học tư nhưng chị cũng cố gắng để ra riêng 200 – 300 triệu đồng. Còn chồng kinh doanh thì vốn điều lệ vẫn có”.
Trả lời những góp ý này, người vợ thừa nhận: “Vâng chị ạ. Một tháng cố định 30 triệu đồng ngân hàng, còn lại cho chi tiêu sinh hoạt ạ. Nhưng em vẫn là tiêu không tính toán nên không dư được đồng nào, có khi có thì lại du lịch các thứ nên là giờ nhìn lại cũng giật mình vì không biết tích luỹ cho những trường hợp khẩn cấp”.
Một số người nhìn nhận vấn đề theo góc độ khác, cho rằng khoản tiền trả ngân hàng hàng tháng thực chất cũng là một hình thức tích lũy tài sản.
“Bạn đang trả 30 triệu đồng/tháng cho phần tích sản là cái nhà rồi. Cân đối lại để mỗi tháng bỏ ra tối thiểu 5 triệu đồng là tạm ổn. Nhà mình cũng hai vợ chồng, 2 đứa con đang trả góp nhà chung cư. Lương hai vợ chồng được 27 triệu đồng/tháng đây. Xoay đi xoay lại cũng không thấy dư được xu nào”.
Trong khi đó, nhiều ý kiến đồng tình rằng chiếc ô tô, nếu gây áp lực chi phí quá lớn, có thể là khoản chi cần cân nhắc lại trong bối cảnh tài chính hiện tại.
“30 triệu đồng để trả ngân hàng cũng là xem như khoản tích lũy tài sản mà ạ. Xe nếu nhiều chi phí nuôi xe quá thì nên bán ạ”.
Không ít người chia sẻ góc nhìn thận trọng hơn với việc sở hữu ô tô, cho rằng đây là tài sản tiêu sản và cần tính toán kỹ nếu ngân sách gia đình chưa thật sự dư dả.
“Xe là tiêu sản ạ. Nếu không có nhu cầu gì nhiều thì cân nhắc bán đi bạn ạ. Nhà mình hai vợ chồng thu nhập 200 triệu đồng/tháng nhưng mình còn cân nhắc mãi có nên mua xe hay không? Vì mua xe giống nuôi thêm đứa con đủ thứ chi phí. Với tình hình hiện tại, bạn nên cân nhắc lại bớt đi du lịch và không quá cần thiết thì bán xe đi, khi nào mình đi đâu mình đặt xe, đỡ phải nuôi cái xe đỡ tốn kém ạ”.
Tuy vậy, cũng có ý kiến cho rằng thay vì bán xe ngay lập tức, gia đình có thể bắt đầu bằng việc thiết lập kế hoạch tiết kiệm đều đặn mỗi tháng để dần hình thành quỹ dự phòng.
“Bạn tiết kiệm tầm 7 - 10 triệu đồng/tháng là ổn dần sẽ có quỹ. Xe mua rồi không nên bán. Sai lầm của bạn là mua xe quá đắt tiền khi đang còn vay nợ mua nhà. Đáng ra làm con xe cũ tầm 300 triệu đồng hợp lý hơn”.
VÌ SAO QUỸ DỰ PHÒNG ĐƯỢC XEM LÀ “PHAO CỨU SINH” CỦA TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH?
Quỹ dự phòng được xem là “tấm đệm an toàn” trong quản lý tài chính cá nhân và gia đình, giúp ứng phó với những biến cố bất ngờ như mất việc, ốm đau, tai nạn hoặc các chi phí phát sinh khẩn cấp.
Khoản tiền này được tích lũy riêng, không sử dụng cho các mục đích chi tiêu thông thường, nhằm đảm bảo gia đình vẫn có nguồn tài chính duy trì cuộc sống trong giai đoạn thu nhập bị gián đoạn hoặc khi xuất hiện những khoản chi ngoài kế hoạch.
Các chuyên gia thường khuyến nghị quy mô quỹ dự phòng nên tương đương khoảng 3 – 6 tháng chi tiêu thiết yếu của gia đình. Điều này có nghĩa là nếu mỗi tháng một gia đình cần khoảng 20 – 30 triệu đồng cho các khoản sinh hoạt cơ bản như tiền nhà, ăn uống, học hành, đi lại…, quỹ dự phòng tối thiểu nên đạt từ 60 - 180 triệu đồng.
Với những gia đình có con nhỏ, có người phụ thuộc hoặc đang gánh các khoản vay dài hạn, mức dự phòng thậm chí được khuyến nghị cao hơn, khoảng 6 – 9 tháng chi phí sinh hoạt để tăng độ an toàn tài chính.
Quỹ dự phòng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các hộ gia đình tránh rơi vào tình trạng vay nợ khi gặp biến cố. Trong nhiều trường hợp, chỉ một sự cố như thất nghiệp tạm thời hoặc chi phí y tế phát sinh cũng có thể khiến ngân sách gia đình bị đảo lộn nếu không có khoản tiền dự trữ.
Việc duy trì quỹ dự phòng không chỉ giúp đảm bảo ổn định đời sống mà còn giảm áp lực tâm lý khi đối mặt với những biến động khó lường của kinh tế và thị trường lao động.
Về cách tích lũy, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên trích khoảng 10 – 20% thu nhập hàng tháng để xây dựng quỹ dự phòng cho đến khi đạt mức mục tiêu. Khoản tiền này nên được tách riêng khỏi tài khoản chi tiêu hàng ngày để tránh sử dụng nhầm cho các nhu cầu thông thường.
Ngoài ra, quỹ dự phòng cần được đặt ở những kênh có tính thanh khoản cao như tiền gửi tiết kiệm ngân hàng kỳ hạn ngắn hoặc tài khoản tiết kiệm linh hoạt, để có thể rút ra nhanh chóng khi cần thiết nhưng vẫn đảm bảo mức độ an toàn cho nguồn tiền dự trữ.
